Kvendansari Hatara skrifar um dansinn og hina kvenlegu og valdeflandi konu

Rit­gerðin kall­ast „Kvend­ans­arar í Hatara og hlut­verk þeirra: hin kven­lega og vald­efl­andi kona.“ Sólbjört er einn tveggja kvend­ans­ara Hatara, en þriðji dans­ar­inn er karl­kyns. Oftast eru slíkir dans­arar kall­aðir bak­dans­arar en Sólbjört leggur til orðið stuðn­ings­dans­ari sem hún segir lýsa hlut­verki þeirra betur.

Hug­mynda­fræði þeirra kemur að ein­hverju leiti til þess hluta þriðju bylgju femín­isma sem kall­ast „lipstick fem­in­ism,“ eða vara­lits­femín­ismi, þar sem konan eignar sér sinn eigin kyn­þokka.

Í rit­gerð­inni lýsir hún því að þetta snú­ist um „að við­ur­kenna það að konur geti verið femínistar án þess að afneita eða hunsa kven­leik­ann. Að konan geti t.d. talað opin­skátt um kyn­hneigð og kyn­líf án þess að vera kölluð drusla. Þessi til­tekni femínisti trúir því, í mjög bók­staf­legum skiln­ingi, að það sé hægt að ganga með vara­lit og kalla sig femínista, þar sem femín­ism­inn snýst um svo miklu meira en það hvernig hver og einn er útlít­andi, hvort sem við­kom­andi notar farða eða ekki.“

Bannorðið kynþokki

Hún ræðir það einnig hvernig kyn­þokki hafi orðið ákveðið tabú í hinum ólík­ustu kreðsum sam­fé­lags­ins.

„Af hverju er svona við­kvæmt, tabú og stundum nei­kvætt að vera sexý? Af hverju er það stundum bannað? Erum við að særa blygð­un­ar­kennd fólks með því að vera eins og við erum? Megum við ekki vera sexý þegar við dönsum því við erum konur? Erum við þá sjálf­krafa orðnar druslur? Megum við það ekki því konur hafa barist fyrir auknum almennum rétt­indum kvenna svo og rétt­indum þeim að eiga sig sjálfar? Eigum við þá kyn­þokk­ann okkar ekki sjálfar?“

Í grein Nínu Hjálms­dóttur í Stund­inni var fram­lag Hatara gagn­rýnt harð­lega og þar voru dans­ar­arnir ekki und­an­skildir.

„Ég átti erfitt með að leiða það hjá mér þegar þeir síðar bættu við tveimur kven­kyns dönsurum á sviðið, sem hafa það eina hlut­verk að skreyta og magna upp­lifun­ina. Nú voru strák­arnir búnir að taka á sig birt­ing­ar­mynd valds­ins, á meðan kon­urnar voru sýndar sem und­ir­gefnar, vél­rænar og radd­lausar.“

Þessu er Sólbjört ósam­mála. „Kvend­ans­ar­inn er hvorki að gefa sig á vald Matth­í­asar né Klem­ensar þó svo að dans­inn leiki ekki endi­lega aðal­hlut­verk sviðs­fram­kom­unnar.“

Hún bætir við að hjá þeim hafi verið „mik­il­vægt að konan á svið­inu væri sterk og vald­efl­andi, örugg með sjálfa sig, kyn­þokka og kven­lega eig­in­leika. Kvend­ans­ar­inn á svið­inu á alls ekki að vera bara til skreyt­ingar.“

Raunar virð­ist það miklu frekar vera karld­ans­ar­inn eini sem sé und­ir­gef­inn. „Klemens syngur með fal­legri hárri röddu og er und­ir­gef­inn Matth­í­asi sem öskrar text­ana. Einar er trommugimp sem fær aldrei að tala, þar sem hann er klæddur í grímu með göddum á. Kvend­ans­ar­arnir eru vald­efl­andi konur. Þriðji dans­ar­inn, eða Andrean, sem er karl­kyns, er sá sem er und­ir­gef­inn, sem er með­vituð ákvörðun allra í Hatara. Ef við skoðum and­stæður og núansa í svið­setn­ingu, á lag­inu Hatrið mun sigra, eru þær nokkrar. Andrean túlkar bælda sál Matth­í­asar og er sem hundur hans í bandi.“

Blankir dansarar með súperstjörnum

Það er þó ekki sæld­ar­líf að vera stuðn­ings­dans­ari. Sólbjört ræðir tölu­vert dans­ara og dans­höf­undana sem vinna með Beyonce – en þurfa að finna sér nýja vinnu á milli tón­leika­ferða­laga.

„Á hverjum degi fer þetta fólk í neð­an­jarð­ar­lest­irnar á leið sinni í kalt og afskekkt dans­stúdíó eða inn um bak­hurðir á leik­hús­unum. Þú myndir ekki endi­lega þekkja and­litin þó þessi and­lit taki þátt í flestum af vin­sæl­ustu söng­leikj­unum sem oftar en ekki er upp­selt á, þó þessi and­lit komi fram í stærstu sjón­varps­þáttum lands­ins. Þessir dans­arar eiga oft­ast engan pen­ing þó þau dansi með fræg­ustu söngv­ur­unum á tón­leika­ferða­lagi um heim­inn.“

En hvernig lýsir hún dans­inum með Hatara?

„Hreyf­ing­arnar hafa ekki bók­staf­legan kyn­þokka­fullan útgangs­punkt en þær eru sumar hverjar kven­legar, lík­lega þar sem kven­lík­amar eru að fram­kvæma hreyf­ing­una. Bún­ing­arnir eru kven­legir og kyn­þokka­fullir a.m.m., á meðan sumar hreyf­ing­anna eru ein­föld skref, ýmist áfram eða aft­urá­bak, sem er ekki bók­staf­lega kven­leg eða kyn­þokka­full hreyf­ing. Á svið­inu er því sam­spil á milli margra þátta, tón­listar, bún­inga, hreyf­inga o.fl. sem vekur upp til­finn­inga­leg hug­hrif hjá áhorf­endum sem kunna að vera (sem dæmi) kven­leg, kyn­þokka­full, vald­efl­andi, und­ir­gefin o.s.frv. Við sjáum í mynd­bandi ákveðna þver­sögn á milli bún­inga og hreyf­inga þar sem hreyf­ing­arnar eru ekk­ert sér­stak­lega kyn­þokka­fullar en dans­aðar í bún­ingum sem eru, að mínu og ann­arra mati, ber­sýni­lega kven­legir og kyn­þokka­fullir.“