„Aldrei gott fyrir samfélag að slíkur einstaklingur verði þar einráður og allt fari fram á forsendum viðkomandi“

„Í raun­inni ætti eng­inn maður að eiga meira land en hann kemst sjálfur yfir að sinna, með vélum eða mann­afla, eða hefur kenndir til vegna tengsla við landið. Það er gott og æski­legt að fólk komi sér upp eignum sem það geti nytjað eins og hugur þess stendur til, stofni fyr­ir­tæki sem vaxi og dafni eftir efnum og ástæðum, hagn­ist og greiði af því sann­gjarnan hlut til sam­fé­lags­ins (en feli ekki í skatta­skjólum), kaupi sér jarð­ar­skika til að rækta og nytja eins og dugn­aður og hug­kvæmni leyfir – og þar fram eftir göt­unum,“

segir Guð­mundur Andri Thorsson í pistli í Mannlíf.

Bendir hann á að land verður æ mik­il­væg­ara á tímum mik­illa lofts­lags­breyt­inga og kom­andi þjóð­flutn­inga í kjöl­far þess að æ fleiri svæði heims verða óbyggi­leg af manna völdum. Guð­mundur Andri segir því „löngu tíma­bært að við setjum reglur sem tak­marka skefja­lausa söfnun ein­stak­linga á landi, þó ekki væri bara vegna þess mikla verð­mætis sem þetta land á eftir að hafa á kom­andi tímum. En það þarf að setja skorður við hömlu­lausri sam­þjöppun á eign­ar­haldi á landi og öðrum auð­lindum; sumt land á heima í þjóð­ar­eigu vegna gildis síns. Um auð­lind­irnar þarf ekki að tala, þær eru nú þegar í þjóð­ar­eigu, en þarf ein­ungis að árétta það með góðu ákvæði í stjórn­ar­skrá: fisk­ur­inn, nátt­úruperlur, vatnið.“

Guð­mundur Andri segir það engu máli skipta hvaðan auð­mað­ur­inn er, hvort hann komi úr Breið­holt­inu, Kuala Lumpur eða ann­ars staðar frá, sam­þjöppun á eign­ar­haldi er alltaf hættu­leg, hvort sem um er að ræða útgerð­ar­fyr­ir­tæki, mat­vöru­búðir, fjöl­miðla eða jarð­næði.

Það sé aldrei gott fyrir lítið sam­fé­lag að einn ein­stak­lingur verði þar ein­ráður og allt fari fram á hans for­sendum og hrynji við brott­för hans, að mati Guð­mundar Andra.

„Það getur verið mikil inn­spýt­ing í því fólgin fyrir lítið sam­fé­lag þegar dug­mik­ill og fram­taks-samur ein­stak­lingur kaupir eign eða eignir og tekur að láta þar til sín taka. En það er aldrei gott fyrir sam­fé­lag að slíkur ein­stak­lingur verði þar ein­ráður og allt fari fram á for­sendum við­kom­andi og hrynji við brot­för hans.“

Leppun orðin böl í nútímasamfélögum

„Hitt er svo enn verra, sem orðið er sér­stakt böl í nútíma­sam­fé­lögum – og alveg sér­stak­lega hér á landi – og það er sú iðja sumra auð­manna að leyn­ast bak við leppa eða flókið net skáld­aðra eign­ar­halds­fé­laga. Við eigum heimt­ingu á að vita hver á land og hvað hann hyggst fyrir með það,“ segir Guð­mundur Andri og minnir okkur að lokum á skyldur okkar við landið okkar og afkom­endur okkar.

„Þetta er landið þitt …“ orti Guð­mundur Böðv­ars­son í ljóð­inu sínu fal­lega Fylgd og líka „þetta land á þig“ og minnti okkur á skyldur okkar við landið sem verður hér eftir okkar dag og barna okkar og barna­barna. Því þetta land er ekki bara til fyrir okkur sem hérna búum – það hefur líka gildi í sjálfu sér, verð­mæti þess verður ekki mælt í mann­legum ein­ingum á borð við krónur og aura. Þetta land á sig, og það eigum við að virða, um leið og við lærum að umgang­ast það og nýta góðar gjafir þess.“