Arna missti báða foreldra sína: „Við skiljum krabbamein en mörgum erfiðara að skilja sjálfsvíg“

„Ég missti mömmu mína í vor. Hún lést úr krabba­meini,“ segir Arna Páls­dóttir sem situr í stjórn Píeta sam­tak­anna, og bætir við:

„Hún barð­ist hetju­lega þar til hún dó. Hún tók alla slagi sem hún gat tekið, ef það var með­ferð í boði þá vildi hún prófa. Alla daga vakn­aði hún og hugs­aði; ég ætla að sigra þennan fjanda. Við hlið hennar vorum við, fólkið hennar, að styðja hana. Þegar líða fór á stríðið fór að dofna yfir lífs­gæðum hennar. Hún hætti að geta stundað allt það sem hún hafði ánægju af, mátt­ur­inn og orkan fóru minnk­andi og lík­am­leg van­líðan tók þeirra stað. Ekki svo löngu áður en hún dó áttum við sam­tal um fram­haldið. Hún sagði að hún myndi alltaf berj­ast á meðan það væri von en ef frek­ari með­ferðir byðu henni ein­göngu upp á þau lífs­gæði sem hún lifði við á þeim tíma­punkti þá vildi hún frekar fá að fara. Það var svo erfitt að heyra hana segja þetta en ég skildi hana. Ég skildi það að hún vildi frekar eiga stutt eftir ólifað en að lifa við þá van­líðan sem hún lifði við á þessum tíma.“

Arna missti pabba sinn „árið 2001. Hann lést úr sjálfs­vígi. Hann hafði verið í stríði við sinn fjanda í langan tíma. Hans fjandi var hins vegar ósýni­legur. Baráttan var tekin á hnef­anum og í ein­rúmi. Að lokum valdi hann frekar að fara en að lifa við þá and­legu þján­ingu sem hann lifði við. Það reynd­ist mun erf­ið­ara að skilja – á þeim tíma­punkti.“

Hún segir að „við skiljum krabba­mein. Við skiljum að krabba­mein er heil­brigð­is­mál. Það er hættu­legur og grimmur lík­am­legur sjúk­dómur sem getur dregið fólk til dauða. Fólk gengst undir þungar með­ferðir, missir hár, heilsu og mátt. Þetta er bar­átta og fólk ætlar sér að vinna. Það fær þau vopn sem standa til boða og aðstand­endur hvetja fólk sitt áfram, sýnir skiln­ing, sam­kennd og sam­stöðu.“

Bætir við:

„Það reyn­ist mörgum erf­ið­ara að skilja sjálfs­víg og það er allt í lagi. Við þurfum ekki að skilja hvert og eitt sjálfs­víg, það er svo margt annað sem við getum öðl­ast skiln­ing á. Við getum skilið að sjálfs­víg eru líka heil­brigð­is­mál. Við getum skilið áhættu­þætti og við getum skilið gildi for­varna. Við getum skilið að ein­stak­lingur sem vill binda enda á líf sitt er í bar­áttu. Við getum skilið að þessi ein­stak­lingur þarf aðgang að vopnum – lækn­is­með­ferðum, sam­stöðu og skiln­ingi og við getum skilið að hann þarf stuðn­ing heil­brigð­is­kerf­iss­ins og sam­fé­lags­ins.“

Arna bendir á að „á heims­vísu eru sjálfs­víg meðal 20 algeng­ustu dán­ar­or­saka. Það ber eng­inn ábyrgð á sjálfs­vígi nema sá sem það fremur. Það er hins vegar mik­il­vægt að vita að það er hægt að koma í veg fyrir sjálfs­víg með auknu for­varn­ar­starfi, öfl­ugu heil­brigð­is­kerfi og með auk­inni sam­fé­lags­vit­und um geð­heil­brigð­is­mál.“