Þingmaðurinn og hrekkjalómurinn Ásmundur í hörðum slag: „Það komu menn og óhelguðu heimili mitt“

„Ég hef ekki gert nein mis­tök í þessum akstri mínum. Ég hef verið sak­aður um ýmis­legt varð­andi það og auð­vitað hefur maður á köflum tekið það mjög nærri sér. Þetta tók nátt­úr­lega langt út yfir allan þjófa­bálk og gerir reyndar enn,“ segir Ásmundur Frið­riks­son, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins í Suð­ur­kjör­dæmi, í við­tali við Mann­lífið með Reyni Trausta­syni, en Ásmundur hefur verið gagn­rýndur harð­lega fyrir háan akst­urs­kostnað.

Hann segir að eng­inn annar þing­maður fái svona með­ferð í fjöl­miðlum varð­andi þetta. „Þeir sem fljúga mest, eru á dýr­ustu hót­el­unum, eru með mestu dag­pen­ing­ana eða búa í Reykja­vík og hafa bíl og kostnað; það er aldrei tekið. En þegar horft er á heild­ar­mynd­ina á kostn­aði vegna starfa þing­manna þá hef ég yfir­leitt verið í kringum 20. sæti en það þykir þessum fjöl­miðlum ekki merki­legt.“

Ásmundur seg­ist hafa verið dug­legur að heim­sækja kjör­dæmi sitt og vera til staðar þegar eitt­hvað bjátar á og mæta þegar á þarf að halda. „Þess á milli hef ég bara verið mjög dug­legur að tengj­ast fólk­inu og það er auð­vitað hluti af því að líta á starf þing­manns­ins sem þjón­ustu­starf; að maður sé að þjón­usta þetta fólk. Og það er nú þannig á lands­byggð­inni að það er mikið betur þokkað heldur en í þétt­ari byggðum.“

Ásmundur er spurður hvort hann hafi ein­hvern tím­ann verið kom­inn á fremsta hlunn með að hætta.

„Það gekk oft mjög mikið á og það var mikið álag á fjöl­skyld­una. Ég hafði gagn­rýnt á svip­uðum tíma ýmis­legt varð­andi hæl­is­leit­endur og þar fékk ég yfir mig mikla gagn­rýni og ekki síst frá mínum flokks­systk­inum; mjög harka­lega gagn­rýni. Nú hef ég tekið eftir því að eig­in­lega allt sem ég sagði þá, hafa þeir sem gagn­rýndu mig mest tekið upp og skrifað um það, að það sé nú nauð­syn­legt að fara yfir þessa hluti. Þannig að með tíð og tíma, þótt ég hafi komið dálítið bratt inn í þá umræðu, þá virð­ist margt af því sem ég hef sagt komið á dag­inn og að við þurfum að fara að skoða.

Ég varð fyrir því að það var verið að hringja í mig á nótt­unni og það komu menn og óhelg­uðu heim­ili mitt. Þetta var nátt­úr­lega fer­lega erf­iður tími og við áttum bara mjög erf­iða daga og fengum hring­ingar á nótt­unni bæði frá útlend­ingum og auð­vitað bara fólki hér úr sam­fé­lag­inu svo ég tali nú ekki um alla tölvu­póstana sem komu. Í tölvu­pósti var mér og börn­unum mínum hótað og ég fór auð­vitað með það til lög­regl­unnar.“

Kom eitt­hvað út úr því?

„Nei, það ger­ist ekk­ert í svo­leiðis málum held ég.“

Ásmundur er spurður hvort það sé fram­setn­ingin varð­andi hæl­is­leit­endur sem stuði ein­hverja og hleypi af stað þess­ari óánægju.

„Jú, það má vel vera að það sé eitt­hvað í fari mínu sem gerir það að verkum að ég tali svona venju­legt mál og það sé bara óheppi­legt. Ég er bara sprott­inn úr þessum jarð­vegi, þar sem maður hefur verið sjó­maður og fisk­verk­andi, unnið á gröfum og neta­gerð og kom bara úr þessu umhverfi þar sem er auð­vitað oft harka og kannski öðru­vísi munn­söfn­uður en í háskól­anum. Mér hefur fund­ist gott að tala svona hreint út og ég held að það mundi ekki breyt­ast þótt ég færi að stæla fram­komu ein­hverra ann­arra; ég held að það væri aldrei heppi­legt. Ég kem bara til dyr­anna eins og ég er klæddur. Það getur stuðað fólk. Ég auð­vitað geng stundum hart fram.“

Hrekkjalómafélagið

Ásmundur Frið­riks­son er skip­stjóra­sonur og vann um ára­bil meðal ann­ars við neta­gerð og sjó­mennsku, hann var verk­stjóri, blaða­maður og hann rak fisk­vinnslu­fyr­ir­tæki.

Ásmundur stofn­aði á sínum tíma Hrekkjalóma­fé­lagið ásamt nokkrum félögum sínum. Hann segir félagið hafa orðið til upp úr ein­hverju bulli. „Menn voru að gera ein­hverja vit­leysu á vikt­inni og segja ýmis­legt og við vorum ansi líf­legir margir strákar þarna. Gegndum ábyrgð­ar­störfum. Ég var til dæmis yfir­verk­stjóri Vinnslu­stöðv­ar­innar þar sem unnu um 400 manns og það var mikið að gera á þessum árum og maður var að eign­ast fullt af börnum en við erum ansi létt­lyndir og ég verð bara að segja eins og er: Við vorum bara mjög skemmti­legir.“

Hverjir voru skemmti­leg­ustu hrekkirnir? Hvað gekk best upp?

„Það gekk alltaf best upp þegar við vorum bara að stríða hver öðrum. Það voru afmæl­is­hrekkir; þegar menn áttu afmæli. Eins og þegar Magnús Krist­jáns­son útgerð­ar­maður varð fer­tugur á sínum tíma þá tókum við gamla trillu; þetta var margra vikna starf – við skröp­uðum hana alla upp og mál­uðum hana í útgerð­ar­lit­unum hjá Magga; rauðum og gulum. Af því að allir voru með 44 á heil­anum þá var bát­ur­inn VE444; það tók allan hring­inn. Svo voru tugir ef ekki hund­rað manns í afmæli heima hjá honum og við mættum á allar slíkar sam­komur í kjól­fötum, hrekkjalóm­arnir, og svo kom okkar besti maður, Már vöru­bíl­stjóri, með bát­inn á krana­bíl og við að taka á móti í þessum galla og fjöldi fólks frá Reykja­vík. Það bara skildi þetta ekki. En alltaf í enda dags­ins, þá vorum það við sjálfir sem höfðum mest út úr þessu. Við gerðum ótrú­leg­ustu hluti og ég lét mig hafa það að skrifa bók um þetta.

Hrekkjalóma­fé­lagið er félags­skapur sem sprettur úr ein­hverri gleði, en á sinn tíma; af því að eftir ákveð­inn tíma fer svona að kvarn­ast úr. Við vorum búnir að missa þrjá félaga sem dóu á þessu tíma­bili. Það hafði áhrif á okkur. Maður sá það svona eftir á. Djöfla­gang­ur­inn átti ekki alltaf eins við. Þetta lón­aði út. Við hitt­umst tveimur árum eftir að þetta var búið og það var ægi­lega gaman. Við rifj­uðum upp mynda­sýn­ing­arnar og áttum góða stund, en þá fundum við að tím­inn var bara búinn.“

Flaskan

Ásmundur drakk um tíma meira en góðu hófi gegndi.

„Ég hafði reyndar mjög gaman af því lengst af. Við töl­uðum um Hrekkjalóma­fé­lagið áðan og það kom fyrir að við skvettum í okkur og það var bara mjög skemmti­legt. En svo fór skipt­unum að fjölga, lengj­ast og of oft og of lengi og svo tók tíma fyrir mig að átta mig á því að það þurfti að gera eitt­hvað í því. Svo eins og í mörgu öðru þá keyrir maður á vegg og nú eru að verða 16 ár frá því ég fór í með­ferð.“

Ásmundur seg­ist muna að þegar hann tók þá ákvörðun að hætta að drekka þá hafi eitt­hvað breyst innra með honum. „Það hafði ég aldrei fundið áður. Það er sú hjálp sem ég fékk. Ég hef aldrei smakkað það síðan og aldrei langað í.“

Alþing­is­mað­ur­inn er trú­aður. „Ég ólst upp á trú­uðu heim­ili og sótti Betel í Eyjum í gamla daga hjá Einari, frænda mínum, og mamma mín var alin þar upp líka, þannig að fjöl­skylda mín hefur tengst Fíla­delf­íu­söfn­uð­inum órjúf­an­legum böndum frá upp­hafi. Frá því að langamma mín stofn­aði söfn­uð­inn ásamt fleiri konum í Vest­manna­eyjum með sænskum trú­boðum, þá hefur Fíla­delfía leikið stórt hlut­verk í fjöl­skyldu okkar, þótt við höfum ekki öll verið í söfn­uð­inum.

Við höfum sótt sam­komur og ég hef verið afsakap­lega hrif­inn af mínu fólki sem er þarna innan dyra og er að gera þessa frá­bæru hluti. Ég hef verið í Þjóð­kirkj­unni og fermd­ist og hef unnið mikið með kirkj­unni suður frá og þar eigum við frá­bæra presta og það stóð ekki á þeim þegar umræðan um þessa bíla­pen­inga stóð sem hæst sem og var alger­lega að drepa mig. Þá var það það fólk sem hjálp­aði mér að kom­ast yfir þann hjalla. Ég held að maður eigi ekki betri leið­sögn í líf­inu en kristna trú og ég veit ekki um nokkurn mann sem hún hefur skemmt.“

Gjaldþrota

Ásmundur segir að það nýja líf sem hann eign­að­ist hafi orðið ótrú­lega inni­halds­ríkt og gott. „Ég var búinn að vera hepp­inn í líf­inu og búinn að fá mikið út úr mínu lífi og ég og eig­in­kona mín eigum fimm börn og nú eigum við orðið sex barna­börn þannig að við getum bara verið mjög ánægð með okkur þó að ekki hafi allt gengið upp í okkar lífi. Við höfum þurft að taka út að hafa átt fyr­ir­tæki sem gekk ekki og við tókum þær skuld­bind­ingar á okkur og vorum í mörg ár að vinna út úr því. Það reynd­ist mér mjög erfitt.

Fyr­ir­tækið varð gjald­þrota og í kjöl­farið varð ég svo­lítið gjald­þrota sjálfur. Ég féll á milli deilda og missti mig í vín­inu en náði mér svo á strik og þau tæki­færi sem ég hef fengið í líf­inu síðan eru svo ótrú­leg. Ég er búinn að vera fram­kvæmda­stjóri Knatt­spyrnu­deildar Kefla­víkur og þar fékk ég nú góða hjálp og síðan tók ég við Ljósa­nótt í Reykja­nesbæ og við lyftum því svo­lítið ræki­lega upp.

Síðan var ég ráð­inn í Garðinn og síðan er ég búinn að vera þing­maður síðan þá og ég segi nú bara hvaða gam­all sjó­maður og fisk­verk­andi úr Vest­manna­eyjum fær svona tæki­færi þegar hann hættir að drekka? Og ég hef bara ein­hvern veg­inn frá því ég náði mér út úr þessu sem ég gerði klár­lega með hjálp Guðs, af því að ég fann það alveg að mér var hjálpað og það var tekin frá mér þessi löngun að drekka vín, að ég hef eig­in­lega vaknað á hverjum ein­asta degi með þá hugsun hvernig ég geti þakkað þetta í dag. Og ég hef bara gert ansi margt í því að sýna þakk­læti fyrir það líf sem ég á og fyrir lán mitt og mér finnst í raun­inni að maður geti bara aldrei nóg­sam­lega þakkað það að hafa fengið þetta tæki­færi í líf­inu sem ég hef fengið.

Það mótar þessar skoð­anir sem ég hef í þessum málum og hef oft verið harka­lega gagn­rýndur í þing­inu þegar verið er að tala um neyslu­skammta og gefa þetta allt saman frjálst og allt opið enda­laust. Og ég veit að unga fólkið horfir stundum á mig og jafn­vel börnin mín og segja „pabbi, hvaða rugl er í þér, þú ert bara fastur í ein­hverjum kassa“. Ég er sjálf­stæð­is­maður sem virði mikið per­sónu­frelsi okkar allra sem er mjög mik­il­vægt. Að ég sem þing­maður sé ekki að setja aðilum í þessum rekstri sér­stakar skorður þá er sam­fé­lagið bara þannig að við sem sitjum á þingi þurfum líka að velta því fyrir okkur að úti í sam­fé­lag­inu er fullt af fólki sem þolir ekki allt frjáls­ræðið sem margir þing­menn kalla eftir.

Við sjáum alveg hvernig heil­brigð­is­kerfið og lög­reglan og aðilar í heil­brigð­is­málum og félags­málum eru að drukkna í þessum vanda­málum. Við sáum til dæmis með tak­mark­anir á opnun veit­inga­staða í þess­ari árans veiru hvað álagið á spít­al­anum minnk­aði og núna vitum við alveg hvaða áhrif það hefur að tak­marka opn­un­ar­tíma veit­inga­staða. Ég veit að núna góla margir að ég segi það. Ef við getum ekki lagt nógu mik­inn pen­ing, fengið nóg af hjúkr­un­ar­fræð­ingum og nógu mikið af læknum til að taka við öllu þessu veika fólki um helg­arnar þá verðum við að bregð­ast við því á annan hátt.

Það þýðir ekki að opna þetta allt saman og það sé ekk­ert gert hinum megin. Það er nákvæm­lega sama með þetta neyslu­skammta­frum­varp; ef við ætlum ekki að bæta í með­ferð­ar­úr­ræðin, bæta pen­ingum í með­ferð­ar­úr­ræðin, og leggja miklu meira í það heldur en við erum að gera í dag þá þýðir ekki að opna kran­ann bara öðrum megin. Um leið og við ætlum að opna á óhefta neyslu á eit­ur­lyfjum þá verðum við að leggja meiri pen­ing í með­ferð því að það munu mjög margir bæt­ast í þann hóp sem þarf á aðstoð að halda.“

Hótunarbréf

Talið berst að MeToo-umræð­unni.

„Ég held að það sé sprottið af mörgu mjög góðu. Og klár­lega þurfti auð­vitað að bæta sam­skipti kynj­anna og þessa virð­ingu sem við þurfum að bera fyrir hvert öðru. Ég held að það sé mjög mik­il­vægt að við berum virð­ingu fyrir öllum og maður hefur svo sem ekki kynnst öðru í sjálfu sér í gegnum lífið en að gera það.“ Ásmundur segir að auð­vitað hafi hann séð að þessi fram­koma sem margar konur verða fyrir nái ekki nokk­urri átt. „Mér finnst svo aftur á móti umræðan vera komin langt frá þessu af því að nú er orðið nóg ein­hvern veg­inn að ásaka ein­stak­linga um eitt­hvað og stoppa þá á ein­hverri leið og ég segi fyrir mig eins og í póli­tík­inni að ef ég færi nú í próf­kjör eftir þrjú ár þá væri nóg að það kæmi ein­hver fram og segði að ég hefði gert eitt­hvað mis­jafnt. Það þarf eng­inn að bera vitni að því. Það getur bara stoppað menn. Ég hef fengið svo­leiðis hót­anir bréf­lega. Ég þekki þetta.“

„Ég held að það sé rétt sem sagt er að rétt­ar­kerfið bregð­ist seint og illa við og þetta taki langan tíma og svo segja lög­fræð­ingar líka að þetta séu erfið mál að eiga við; maður getur farið í gegnum þessa umræðu og skilið allt sem allir segja. Maður getur í sjálfu sér verið sam­mála öllum af því að rökin eiga alveg rétt á sér. Þess vegna er mik­il­vægt fyrir okkur sem sam­fé­lag að taka ein­hvern veg­inn utan um þetta og finna ein­hverja bæri­lega lausn svo að þeir sem verða fyrir ein­hverju ofbeldi fái klár­lega lausn sinna mála. Það er bara mjög mik­il­vægt. Ég hef heyrt konur tala um að mik­il­vægt sé að hitta ger­and­ann; að geta sagt sína skoðun. Það er eins og í sam­fé­lag­inu stundum. Til dæmis bara í þing­inu. Við þurfum að vera lið; maður þarf að sam­þykkja eitt­hvað. En maður verður kannski ekki alveg með það í hjart­anu að vilja sam­þykkja það en bara að fá að segja sína skoðun skiptir líka miklu máli.“

Þetta er við­kvæmt mál.

„Maður má ekki mis­mæla sig mikið þegar maður talar um þetta.“

Rangárþing ytra

Ásmundur varð bæj­ar­stjóri í Garði árið 2009 en árið 2012 sagði bæj­ar­stjórnin honum upp.

„Ég hafði hugsað það oft að ég yrði góður bæj­ar­stjóri. Og ég held að það hafi komið í ljós þegar ég kom í Garðinn, þó að það hafi auð­vitað ekki allir orðið ánægðir með mig, að ég var á réttri hillu, var fram­taks­samur, hugði vel að sam­fé­lag­inu og það lá mikið eftir mig þó að endir­inn hafi ekki verið eins og ég hefði kosið; einn félagi okkar fór af bátnum og mynd­aði meiri­hluta með minni­hlut­anun og mér var sagt upp störfum. Það er með meiri áföllum sem ég hef orðið fyrir í líf­inu.“

Ásmundur hefur fengið margar áskor­anir um að gefa kost á sér til að leiða lista Sjálf­stæð­is­flokks­ins í Rangár­þingi ytra í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum í vor. „Ég verð að segja eins og er kom­inn á þennan aldur sem ég er á, reyndar hef ég aldrei verið spræk­ari, að þá fannst mér ótrú­lega áhuga­vert og spenn­andi og í raun­inni þakk­ar­vert að það skyldi vera spurt eftir mér í þetta starf. Ég gegndi bæj­ar­stjóra­starf­inu í Garðinum á sínum tíma í fjögur ár og það hefur alltaf blundað í mér síðan að ef tæki­færi kæmi þá myndi ég skoða það ræki­lega og ég er að því núna.“

Hann er spurður hvort þessi darrað­ar­dans sem hann hefur stigið und­an­farin miss­eri sé hluti af því að hann vill takast á við önnur verk­efni.

„Ég get alveg sagt þér að síð­ustu árin hafa verið þannig betri að mér hefur liðið betur í þing­inu en ég við­ur­kenni það alveg að það var oft erfitt að fara að heiman og skilja kon­una eftir heima og fara inn í þing og líða ekki vel; fara kannski beint upp á skrif­stofu og berja aðeins í brjóstið á sér til að fá sig af stað.“

Ásmundur seg­ist hafa litið á starf þing­manns­ins sem þjón­ustu­starf við sam­fé­lagið. „Og þannig hef ég upp­lifað mig í því starfi að reyna að þjón­usta fólk og vera þjónn þess og með því að vera sveit­ar­stjóri þá þekki ég það. Þá kemur skör­unin nær; maður er svo­lítið með sam­fé­lagið í hönd­unum vegna þess að það er verið að koma til manns á hverjum degi og það er verið að biðja mann um að græja og gera ein­hverja hluti og ég hef alltaf þrif­ist mjög mikið í því að afkasta; bæði þegar ég var á sjó og þegar ég var fisk­verk­andi en þá var maður alltaf að telja körin og klára þetta mörg kör. Maður er svo­lít­ill trukkur í vinn­unni og ég man þegar ég var bæj­ar­stjóri í Garðinum hvað mér leið oft vel þegar ég fór heim á kvöldin að geta sagt við sjálfan mig að ég kláraði svona mörg mál í dag.

En á þing­inu er það ekki þannig starf; þetta tekur allt langan tíma. Maður flytur frum­varp og það tekur þrjá mán­uði lág­mark að velkj­ast um; svo vill kannski eng­inn hlusta á það sem maður er að leggja fram og maður er búinn að leggja mikla vinnu, kostnað og fá lög­fræð­inga þings­ins til að vinna fyrir mann og allt kostar þetta í raun­inni.

Þannig að þó ég hafi sér­stak­lega í seinni tíð notið mín miklu betur í þing­inu þá finnst mér þetta tæki­færi í sveit­ar­fé­lagi sem er jafn­vel rekið og Rangár­þing ytra og stendur jafn­vel þá horfi ég til þess að þar eru ótal­mörg tæki­færi sem ég myndi taka við sem núver­andi sveit­ar­stjóri og sveit­ar­stjórn er að vinna að og svo sé ég ein­hver önnur tæki­færi sem þeir sjá ekki og ég mun verða ófeim­inn auð­vitað í að ýta því úr vör og kynna það fyrir fólki þannig að ég lít á þetta sem spenn­andi tæki­færi en það er ekki í hendi.“

Ásmundur segir að hann væri ekki að fara í þessa kosn­inga­bar­áttu, eða próf­kjör, nema að ætla að sigra.

„Ég er þannig gerður að ég vil auð­vitað allt eða ekki neitt. Maður er svo­lítið svo­leiðis. En ég vil líka segja það að Ingvar Pétur Guð­bjarts­son, sem býður sig líka fram í þetta starf, er afskap­lega hæfur og góður maður. Það er heima­maður sem er afskap­lega vin­sæll og ég hef sagt honum og öðrum að ef ég hefði vitað að hann ætl­aði fram þegar ég tók ákvörð­un­ina þá hefði ég trú­lega aldrei farið fram af því að það var ekki eft­ir­spurn eftir því að fara í sveita­stjórn­ina og þess vegna var kannski leitað til mín.

En svona eru bara örlögin og ég er á þess­ari veg­ferð og þegar það verður ákveðið vænt­an­lega næsta laug­ar­dag hvaða reglur munu gilda um val á list­ann og ef það verður próf­kjör þá fer ég í það og þá mun ég fara í það í takt við þetta sam­fé­lag sem er þar. Ég kem úr Reykja­nesbæ og þekki kosn­inga­bar­áttu í Vest­manna­eyjum en þarna er öðru­vísi aðferðum beitt. Þetta er rólegt sam­fé­lag og maður þarf að koma þannig fram að maður sé í takt við það þegar maður fer að berj­ast um hylli fólks.“

Hvað ef hann kemst ekki áfram? Mun hann halda áfram í þing­mennsku?

„Já, þá verður engin fýla. Maður blæs kannski aðeins í gaupnir sér í tvo daga til þess að slá úr sér þyngslin en keppn­is­skapið er auð­vitað til staðar en ég bara veit að þegar próf­kjörið verður búið þá munum við bera virð­ingu fyrir því sem fólkið í sveit­inni óskar eftir. Og það er auð­vitað það sem skiptir mestu máli.“