Gleymdu börnin: Ósakhæfi gaf frelsi til síendurtekinna afbrota

Þann 18. febr­úar árið 1993 var fjallað um mál 17 ára drengs sem átti sér langan saka­feril þrátt fyrir ungan aldur. Hann hafði alls komið um 60 sinnum við sögu lög­reglu vegna ýmissa afbrota, meðal ann­ars fíkni­efna­sölu, ölv­un­arakstur, lík­ams­árásir, skemmda­verk og inn­brot. Aldur sak­hæfis á Íslandi er 15 ára og mynd­aði umræddur drengur sér glæpa­hóp með yngri strákum sem frömdu fyrir hann glæpi, til að sleppa við dóm.

„Þessi piltur hefur að sögn lögreglu safnað um sig hópi af ungum, ósak­hæfum börnum sem hann notar til afbrota. Sakhæfi mið­ast við 15 ára aldur og ung­lingi verður ekki refsað fyrir verknað sem hann fremur fyrir þann aldur.“ Sagði í DV. Lög­reglan var með á borði tugi svip­aðra mála ungra afbrota­manna sem ekki fengu refs­ingu þrátt fyrir síend­ur­tekin brot, ein­fald­lega vegna þess að þeir voru ósak­hæfir.

„Það vantar alla aðstöðu til að geta hlynnt að þessu unga fólki sem kemur ítrekað við sögu lögreglu og tekur ekki tali. Þangað til sitjum við í sama úrræða­leys­inu. Við höfum einnig gert kröfu til þess að þeir sem em sak­hæfir og hafa ítrekað brotið af sér fái svo­kall­aða flýtimeð­ferð í kerf­inu þannig að þeirra mál gangi fljótt og þeir geti tekið út sinn dóm svo til í beinu fram­haldi af brot­inu. Þannig fá þeir ekki tæki­færi til að safna upp jafn­vel tugum mála áður en eitt­hvað er gert. Ef kerfið sýndi við­brögð gagn­vart tiltölulega fáum afkasta- miklum ein­stak­lingum væri hægt að fækka inn­brotum og þjófnuðum til mik­illa­muna,“ sagði Ómar Smári Ármanns­son þáver­andi aðstoð­ar­lög­reglu­stjóri í sam­tali við DV á sínum tíma

Rætt var við móður 14 ára drengs sem stund­aði glæpi undir hand­leiðslu 17 ára drengs­ins:

„Þessi piltur spilar á kerfið og notar yngri krakka eins og son minn til að fremja afbrotin fyrir sig. Í yfir­heyrslum seg­ist hann svo ekki hafa komið nálægt hlutum, hinir hafi gert það.“

„„Það er greini­legt að þessi piltur stjómar hópnum. Hann er fint klæddur á meðan hinir eru hálfgerðir pönkarar og mér finnst varla eðli­legt að 17 ára strákur hangi með 14 ára börnum. Ég hef heyrt að hann segi krökkunum að það sé ekk­ert mál fyrir þau að fremja afbrot. Þau geti í raun gert hvað sem er því þau séu undir sak­hæf­is­aldri,“

Á þessum tíma mátti ekki nauð­ung­ar­vista börn á með­ferð­ar­heim­ilum, ef þau vildu ekki aðstoð þá var ekk­ert hægt að gera. For­eldrar sátu því ráð­ar­lausir þar sem börnin þeirra héldu áfram að brjóta af sér og lög­regla gat ein­ungis gefið þeim til­tal. „Það er eins og þetta séu gleymdu börnin hennar Evu“ sagði móð­irin sem DV ræddi við.