Kristinn Rúnar Kristinsson er með geðhvörf: Er ekki að taka strípalinginn aftur niðri á Austurvelli

„Ég var 13 ára þegar ég íhug­aði alvar­lega að fremja sjálfs­víg. Þá var ég í mínu fyrsta þung­lyndi. Ég hélt að mér myndi aldrei líða betur en ég gat ekki gert fjöl­skyld­unni þetta. Ég sá bara svart­nætti,“ segir Kristinn Rúnar Krist­ins­son sem er með geð­hvörf og hefur skrifað bók um reynslu sína því tengdu og heldur auk þess fyr­ir­lestra í skólum og fyr­ir­tækjum til að fræða fólk. Hann opn­aði sig um veik­indi sín árið 2014 og hefur síðan verið ötull bar­áttu­maður um vit­und­ar­vakn­ingu í land­inu um geð­sjúk­dóma.

Fyrstu ein­kenni geð­hvarf­anna fóru að láta á sér bera einmitt þegar Kristinn var 13 ára. „Það er talað um 50% geð­hvarfa teng­ist umhverf­inu og 50% erfðum. Í mínu til­felli eru þetta örugg­lega 90% umhverfi af því að það er eng­inn annar í ætt­inni með geð­hvörf. Ég hef lent í tveimur áföllum sem ég held að hafi „trig­gerað“ þetta. Hið fyrra teng­ist því að atvinnu­manna­draum­arnir í fót­bolta gengu ekki eftir, en ég var í lands­lið­inu á Shell­mót­inu 1999, var marka­kóngur árið áður, og einn sá besti í körf­unni, og svo lést Guðni, bróðir minn, í flug­slysi þegar ég var 18 ára.“

Kristinn seg­ist vera öfga­kenndur maður almennt. Ýktur. „Ég þyngd­ist til dæmis hratt en sum­arið 2001 fór ég úr 50 kílóum í 62 kíló; ég náði mér ekk­ert aftur á strik í bolt­anum og þetta var bara gígantískt áfall. Ég og fleiri voru búnir að sjá mig í atvinnu­mennsku í fram­tíð­inni. Þetta er upp­hafið að geð­hvör­f­unum. Ég datt svona 20 sinnum í ung­linga­deild­inni í þung­lynd­is­sveiflur eða -lotur sem vörðu í tvær vikur í senn. Læknar og sál­fræð­ingar höfðu ekki séð svona svart­nætti hjá 13 og 14 ára dreng. Ég missti til dæmis einn þriðja af öllum 10. bekk; ég fór ekki í sam­ræmdu prófin. Ég var bara met­inn í lokin. Ég fór í sál­grein­ingu og var met­inn það sem heitir „óyrtir námsörð­ug­leikar“. Þetta er í raun og veru mis­þroski. Ann­að­hvort var ég mjög öfl­ugur í hlutum svo sem tungu­málum og mál­fari og svo var ég mjög heftur í til dæmis stærð­fræði og nátt­úru­fræði. Greindin mín er á milli 70 og 140; 70 á við mjög greind­ar­skertan mann og 140 á við flug­gáf­aðan mann. Þetta var mikið vanda­mál fyrir mig í skóla.“

Kristinn var í Kópa­vogs­skóla og þrátt fyrir mikla van­líðan oft á ung­lings­ár­unum leið honum stundum svo vel og var svo kátur að hann var val­inn húmoristi skól­ans í 10. bekk. Hann seg­ist hafa skamm­ast sín á þessum tíma fyrir þessar nei­kvæðu til­finn­ingar og vildi að eng­inn sæi sig þegar honum leið sem verst.

Kristinn fór í Mennta­skól­ann í Kópavogi og segir að hann hafi verið erf­iður nem­andi; hann trufl­aði í tímum og var með fífla­læti og hann seg­ist ekki hafa nennt að gera neitt þannig séð nema til dæmis þegar kom að rit­gerð­ar­skrifum.

„Ég kláraði svo MK á átta árum. En ég kláraði alla­vega. Ég er sterkur á vissum sviðum.“

Fuck It Mode

Kristinn fékk fyrstu man­í­una árið 2009 og hefur hann sex sinnum farið í maníu í allt. Hann lýsir fjórum þeirra í bók­inni sinni Man­íuraunum sem er komin út í ensku þýð­ingu, Don’t Stop Me.

„Man­í­urnar standa yfir í svona sex til átta vikur. Ég er með geð­hvörf 1 sem eru þessar ýktu man­íur; þeim fylgja ekk­ert endi­lega djúpt þung­lyndi þannig að ég er eig­in­lega mitt á milli grein­inga en geð­hvörf 1 endar yfir­leitt á geð­deyfð eftir man­í­urnar. Sjálft aksjónið stendur yfir í um fjórar vikur þar sem ég sef þá kannski tvo til þrjá tíma á sól­ar­hring og næ aldrei djúpsvefni. Aldrei. Ég fer aldrei að sofa; legg mig bara á dag­inn.“ Þörfin fyrir svefn leggst svo yfir hann þegar man­í­urnar fjara út og hefur hann sofið í 36 tíma sam­fleytt í kjöl­farið. „Þetta er að demp­ast með aldr­inum og ég er ekki að taka strípal­ing­inn aftur niðri á Aust­ur­velli,“ segir Kristinn en í einni man­í­unni á sínum tíma fækkað hann fötum niðri á Aust­ur­velli og birt­ist mynd af honum nöktum í fjöl­miðlum. Í annað skipti vildi hann stjórna umferð­inni við Smára­lind og var líka hand­tek­inn í kjöl­farið. Svo í einni man­í­unni var hann nýkom­inn úr kjálka­að­gerð og gekk þá sam­fleytt um 100 kíló­metra. Hann talar um pen­inga­eyðslu í man­í­unum og stundum eyðir hann um milljón krónum á nokkrum vikum með því að nota ýmsar leiðir til að verða sér út um pen­inga svo sem lán og rað­greiðslur. „Þetta er þá svo mikið „fuck it mode“; seinni tíma vanda­mál.

Það er alvar­legt að vera í þessu ástandi í einn til tvo mán­uði á ári og vera að skandalísera svo­lítið og leggja þetta á skrokk­inn og líka fjöl­skyld­una. Það er raf­magnað and­rúms­loft þegar ég er í maníu; fjöl­skyldan hefur áhyggjur af mér, sér­stak­lega þegar ég var aðeins yngri.“ Kristinn hefur nokkrum sinnum verið lagður inn á geð­deild og þar af verið nauð­ung­ar­vi­staður þrisvar sinnum.

Heldur fyrirlestra

Eins og þegar hefur komið fram hefur Kristinn und­an­farin ár haldið fyr­ir­lestra í skólum og fyr­ir­tækjum og rætt um reynslu sína og geð­sjúk­dóma. Fyr­ir­lest­ur­inn kall­ast Rús­sí­bana­lífið mitt og verk­efnið heitir Vit­und­ar­vakn­ing um geð­sjúk­dóma.

„Ég er búinn að vera með 70 fyr­ir­lestra og meira að segja uppi­stand. Ég held stundum fyr­ir­lestra í skólum eftir að nem­endur eru búnir að lesa Engla alheims­ins eða horfa á mynd­ina.“

Margir hafa að und­an­förnu tekið eftir síðu Kristins á Faceook, https://www.facebook.com/krkbipolar. Kristinn heldur úti þeirri síðu en þar vekur hann athygli á geð­hvörfum og birtir meðal ann­ars mynd­bönd sem hann tók í man­íum. „Þetta eru átta mín­útur,“ segir hann um nýjasta mynd­bandið. „Ég klippti efni frá því í fyrra til að sýna hvernig manía er. Það er rosa­lega sterkt að eiga svona man­íu­mynd­bönd til að sýna fólki hvernig hún er af því að það er erfitt að útskýra maníu.“

Hvað hefur Kristinn lært á þess­ari veg­ferð sinni? „Ég hef lært á sjálfan mig og kynnst mörgu eins og geð­deildum. Ég hef lært hvað við eigum langt í land; hvað fólk veit lítið um geð­sjúk­dóma. Mér er hrósað að vera hug­rakkur og segja sögu mína og koma fram eins og ég er klæddur. Ég held að ég sé vel lið­inn en svo finnst sumum ég kannski vera snar­klikk­aður.“

Það er einmitt ein ástæða þess að þörf er á fræðslu um þessi mál.