Gylfi Þór stóð í ströngu í Covid faraldrinum: „Ég var á vakt allan sólarhringinn þessi tvö ár“

„Það er mjög jákvætt að heil­brigð­is­ráð­herra og for­sæt­is­ráð­herra haldi blaða­mann­fund til að segja manni að maður sé rek­inn. Það er mjög jákvætt að þessu sinni,“ segir Gylfi Þór Þor­steins­son og hlær en hann hefur í Covid-far­aldr­inum verið umsjón­ar­maður sótt­varn­ar­húsa í Reykja­vík sem nú á að loka vegna betra ástands í tengslum við heims­far­ald­ur­inn. „Nú fer ég að dusta rykið af fer­il­skránni og sækja um störf. Ég var bara ráð­inn í þetta verk­efni og nú er því lokið og þá snýr maður sér að ein­hverju öðru. Mér líður ósköp vel með þetta. Þetta þýðir nátt­úr­lega að veiran er á þeim stað að hún er hættu­laus að mestu. Það nátt­úr­lega þýðir að við séum að ná árangri – þessi bar­átta sem stjórn­völd hafa verið í. Heil­brigð­is­yf­ir­völd. Maður fagnar alltaf þegar sigur vinnst.“

Hvað stendur upp úr frá þessum tíma í far­sótt­ar­hús­unum? „Það er ótrú­lega margt. Auðvitað var fólk orðið þreytt á þessu undir lokin en ég sá það bara til dæmis alveg fyrsta eina og hálfa árið hvað sam­heldni þjóð­ar­innar var mikil; hvað fólk var til­búið að leggja á sig til þess að reyna að berj­ast við veiruna. Það var líka eft­ir­tekt­ar­vert hvað til dæmis allar stofn­anir og félaga­sam­tök voru til­búin að vinna saman að þessu verk­efni. Og það var aldrei eitt­hvað sem vann gegn manni í þessu. Það voru allir til­búnir til að hjálpa. Við nátt­úr­lega upp­lifðum bæði sorg og gleði í hús­unum. Fólk var mjög veikt og fólk var að missa maka eða ætt­ingja sína úr Covid sem var hjá okkur. Við vorum með mjög marga heim­il­is­lausa ein­stak­linga; ætli það hafi ekki verið hátt í 100 heim­il­is­lausir ein­stak­lingar hjá okkur þegar allt er talið saman. Þannig að það er ýmis­legt sem stendur upp úr. Svo er það kannski ekki síst það að sjá hvað heil­brigð­is­kerfið okkar getur sinnt stórum verk­efnum eins og þessu þrátt fyrir hversu lamað það er.“

Gylfi Þór segir að erf­ið­ast fyrir sig hafi verið þegar hann hugg­aði fólk og hann þurfti að vera til staðar fyrir fólk sem hafði engan annan þar sem það var í ein­angrun. „Þá vorum það við sem fólk gat talað við en það hafði enga aðra en okkur. Eðlilega reynir slíkt á en sem betur fer er maður þjálf­aður í því en ég var í við­burða­hópi á vegum Rauða kross­ins sem sinnir áfalla­hjálp eða sál­rænum stuðn­ingi þannig að maður hafði fengið þjálfun í slíku sem kom sér mjög vel að þessu sinni.“

Hann svaf oft lítið. „Ég var á vakt allan sól­ar­hring­inn þessi tvö ár. Fyrstu þrjá mán­uð­ina voru þetta kannski tveir til þrír tímar á nóttu sem maður náði að leggja sig. Eftir að við réðum fleiri starfs­menn gat ég nú oft­ast farið heim til mín og sofið heima hjá mér á nótt­unni en þá var það sím­inn sem vakti mig oftar en ekki. Ætli það sé ekki um hálft ár síðan ég byrj­aði að ná fullum næt­ur­svefni. Þá var maður hræddur um að hafa misst af ein­hverju sím­tal­inu en sem betur fer var það nú ekki.“

Þakklætið

Gylfi Þór segir að fyrsti aðil­inn sem gisti í far­sótt­ar­húsi hafi verið hæl­is­leit­andi, Saeyd, frá Afganistan sem þurfti að fara í sótt­kví við kom­una til lands­ins. „Það hafði verið bankað á dyrnar á heim­il­inu í Afganistan og þegar bróðir hans opn­aði dyrnar stóðu Tali­banar fyrir utan og skutu hann. Saeyd flúði út um glugga og hætti ekki hlaupum fyrr en í raun­inni þegar hann kom til Íslands og sótti um hæli en hann fékk hér alþjóð­lega vernd. Hann er nú starfs­maður hjá mér í far­sótt­ar­húsi.

Fyrsti Covid-sjúk­ling­ur­inn var ung, áströlsk kona sem hafði misst eig­in­mann sinn úr Covid en hann var sá fyrsti sem lést af völdum sjúk­dóms­ins hér á landi. Hún var hjá okkur í tvær vikur og við höfum verið í miklu sam­bandi síðan, ég og hún. Hún var eðli­lega í mjög erf­iðum aðstæðum, var í ókunn­ugu landi og átti mjög erfitt eins og eðli­legt er.

Það er margt annað eft­ir­minni­legt. Í far­sótt­ar­húsum gistu eins og eg hef nefnt heim­il­is­lausir aðilar sem eru í virkri neyslu þannig að við þurftum að vera með neyslu­rými; þetta er ekki með­ferð­ar­stofnun þannig að þeir aðilar þurftu ann­að­hvort að útvega sér efnin og fá þau send í húsin eða að við gátum boðið upp á við­halds­með­ferð með fíknig­eð­deild Land­spít­al­ans sem hjálp­aði okkur gíf­ur­lega mikið. Það hafa allir lagst á eitt. Lækna­vaktin hjálp­aði okkur með allar sýna­tökur í húsi alveg sama hvort það var að degi eða nóttu; það er ekk­ert nema jákvætt sem kemur út úr þessu hvað okkur varðar. Og þetta er satt að segja skemmti­leg­asta starf sem ég hef unnið.“

Gylfi Þór minn­ist fleira fólks sem dvaldi í hús­unum. „Það er eft­ir­minni­legt þegar hringt var í mig á aðfanga­dag 2020 en þá var ég einn á vakt en ég hafði gefið öllum starfs­mönn­unum frí. Rakn­ing­arteymið hringdi og sagði að það væri á leið­inni til mín ung­lings­drengur sem hefði verið að grein­ast með Covid og vildi fjöl­skyldan koma honum út af heim­il­inu svo hann myndi ekki smita aðra. Hann kom til mín um klukkan sex á aðfanga­dags­kvöld og á meðan við vorum á leið­inni upp í her­bergi sem hann átti að dvelja í heyrðum við klukk­urnar í Hall­gríms­kirkju hringja inn jólin. Jólin eru alltaf eft­ir­minni­leg í svona húsi og klæða flestir sig upp sem er mjög skemmti­legt. Maður var hlaup­andi um milli hæða og her­bergja með send­ingar að heiman – pakka og mat sem fólk var að fá sendan.“

Gylfi Þór segir að það eft­ir­minni­leg­asta sé þakk­læti þeirra sem dvöldu í hús­unum. „Fólk var mjög þakk­látt og við höfum verið að fá mikið af bréfa­send­ingum, blóma­send­ingum, konfekti og fleiru þar sem fólk er að þakka fyrir sig. Það fann fyrir öryggi hjá okkur; þrátt fyrir mikil veik­indi var það öruggt. Það vissi að það væri verið að fylgj­ast með því og það hversu vel rekstur þess­ara húsa hefur gengið hjá okkur er eitt­hvað sem maður getur verið stoltur af inn í fram­tíð­ina.“

Gylfi Þór seg­ist ekki hræð­ast Covid. „Ef ég hefði verið hræddur þá hefði ég örugg­lega aldrei farið í þetta starf vegna þess að þegar ég tók þetta að mér þá var fólk að deyja úti á götu út um allan heim. Ég var aldrei hræddur við að fá Covid. Ég bara leit svo á að þarna gæti ég lagt mitt lóð á vog­ar­skál­arnar til að aðstoða og hjálpa öðrum. Ef ég fengi Covid þá bara fengi ég Covid. Ég hafði gíf­ur­legan metnað fyrir því að eng­inn af starfs­mönnum mínum myndi veikj­ast og það tókst að mestu. Fyrsti starfs­mað­ur­inn í far­sótt­ar­húsi sýkt­ist fyrir um fjórum mán­uðum síðan og miðað við að hafa verið með hátt í 200 starfs­menn þá er það bara mjög gott. Við höfum aldrei lent í mik­illi krísu vegna veik­inda starfs­manna. Og eng­inn af þeim starfs­mönnum sem veikt­ust smit­uð­ust út af störfum sínum í far­sótt­ar­húsum heldur var hægt að finna upp­runa sýk­ing­anna ann­ars staðar.“

Kletturinn

Gylfi Þór hefur ýmis­legt lært á þessum tveimur árum svo sem hvað mann­skepnan er í raun­inni með stórt hjarta þegar öllu er á botn­inn hvolft. „Ég hef lært hvað við erum til­búin til að hjálp­ast að og veita hvert öðru aðstoð. Fyrstu þrjá mán­uð­ina var ég til dæmis með 75 sjálf­boða­liða frá Rauða kross­inum sem komu og hjálp­uðu mér og þeir unnu gríð­ar­lega gott starf. Það var alveg sama hvort mig vant­aði fólk að degi eða nóttu; alltaf var fólk til­búið til að mæta. Við vissum að þetta væri stór­hættu­legur sjúk­dómur en samt mætti fólkið; það var til­búið til að leggja heilsu sína að veði fyrir aðra sem sýnir í raun hversu náin þessi þjóð er. Og ekki bara þessi þjóð því að þarna vorum við líka að hugsa um erlenda ferða­menn og erlenda gesti og allir fengu sömu með­höndlun sama hvort um var að ræða einn af rík­ustu mönnum heims, sem var á meðal þeirra sem voru hjá okkur, eða hvort um var að ræða heim­il­is­lausan Íslend­ing í fíkni­vanda. Það fengu allir sömu með­ferð og það var komið eins fram við alla. Ég held að það hafi verið lyk­ill­inn að vel­gengni þess­ara húsa að það fengu allir það sama.

Ég hef kynnst hæl­is­leit­endum, eins og ég hef minnst á, og sögu þessa fólks sem er að flýja stríð og hörm­ungar í heima­löndum sínum eins og við sjáum vera að ger­ast núna í Úkraínu. Þetta fólk er að leita sér að lífs­björg í raun­inni. Það var líka eft­ir­minni­legt að kynn­ast ver­öld heim­il­is­lausra og þeirra sem eru í virkri neyslu; þetta er fólk sem hefur fengið litla aðstoð í líf­inu. Heim­il­is­lausar konur eiga erf­ið­ara að mörgu leyti heldur en heim­il­is­lausir karlar. Það eru færri úrræði fyrir þær. Þetta opn­aði augu mín. Það eru um 400 manns heim­il­is­lausir á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og það er mik­ill fjöldi. Ég komst að því að fólk sem er í neyslu er ekki að því til þess að kom­ast í ein­hverja svaka­lega vímu heldur til þess að ná jafn­vægi. Forðast frá­hvörf. Það er ekki partí­stemmn­ingin sem rekur það áfram heldur að ná jafn­vægi. Það var til dæmis eitt­hvað sem ég vissi ekki. Þekkti ekki. Þannig að það er ýmis­legt sem maður lærði.“

Gylfi Þór segir að starf sitt í far­sótt­ar­hús­unum hafi gefið sér heil­mikið. „Þetta hefur í raun­inni gefið mér það mikið að ég gæti vel hugsað mér að vinna við þetta áfram næstu tvö ár; ég verð örugg­lega fyrstur manna til að bjóða fram aðstoð ef á þarf að halda í fram­tíð­inni.“

Hvernig lýsir Gylfi Þór sjálfum sér? „Mér er umhugað um mann­eskj­una. Svo er ég að vissu leyti þannig að ég tek hlut­ina ekki inn á mig þannig að ég á auð­velt með að leið­beina fólki og styðja það vegna þess að ég brotna ekki með því heldur get stutt það áfram. Það er til dæmis mik­ill kostur í þessu starfi sem ég hef verið að sinna en þegar öll sund virð­ast vera lokuð hjá fólki þá þarf ein­hver að vera við hlið þess til þess að rétta það við. Og í þessi tvö ár gat ég verið sá klettur í lífi þess sem er bara mjög gott og ég á eftir að hugsa til þessa tíma lengi með hlýju í hjarta.“