Einar hjá Neytendasamtökunum gagnrýnir framgöngu Motus í máli Lilju: „Erfið staða fyrir neytanda“

Lög­fræð­ingur hjá Neyt­enda­sam­tök­unum telur mikla ann­marka á vinnu­brögðum Motus í tengslum við mál sem fjallað er um í nýjasta tölu­blaði Mannlífs. Hann veltir því jafn­framt upp hvort fram­ganga Motus í mál­inu geti sam­ræmst góðum inn­heimtu­háttum.

Lilja Margrét Hreið­ars­dóttir lenti í hrak­förum í sam­skiptum sínum við Motus og Lög­heimt­una. Hún átti í deilum vegna reikn­ings sem hún taldi sig ekki eiga að greiða. Málið var farið fyrir Kæru­nefnd vöru- og þjón­ustu­kaupa en þrátt fyrir að hafa látið Motus vita af deil­unum og kærunni var krafan ekki fryst. Auk þess bár­ust svör frá Motus bæði seint og illa. Þrátt fyrir upp­lýs­ingar frá Lilju var krafan send í lög­inn­heimtu og meðan á öllu þessu stóð hrap­aði hún niður í rusl­flokk í láns­hæf­is­mati Creditinfo, vegna vökt­unar og upp­flett­inga Motus.

Blaða­maður Mannlífs ræddi við Einar Bjarna Ein­ars­son, lög­fræð­ing hjá Neyt­enda­sam­tök­unum. Hann segir neyt­endur í þröngri stöðu í glímu sinni við inn­heimtu­fyr­ir­tæki, þegar um væri að ræða deilu­mál.

„Þetta er auð­vitað erfið staða fyrir neyt­anda, að vera svona á milli steins og sleggju. Að þurfa í raun­inni að eiga við tvo aðila. Við höfum mælt með því að fólk hafi strax beint sam­band við inn­heimtu­að­ila og reyni að fá þá til að setja inn­heimtu á bið, á meðan úr mál­inu er leyst. Flestir verða nú við því en í hennar til­felli [Lilju] var ekki einu sinni búið að svara.“

Samræmist hugsanlega ekki góðum innheimtuháttum

Einar segir Neyt­enda­sam­tökin hafa lagt fram þá til­lögu að skorður yrðu settar á inn­heimtu­að­gerðir, meðan mál væru til úrlausnar í kæru­nefndum. Það yrði að útfæra það með þeim hætti að ekki væri unnt að mis­nota ákvæðið.

„Þegar fólk er að lenda í þessu, er sann­ar­lega með umdeilda kröfu og það er ágrein­ingur um það hvort hún sé rétt­mæt eða ekki, og fólk er að stíga þessi skref sem boðið er upp á og láta reyna á rétt­mæti – að reikn­ing­ur­inn sé þá bara í fullri inn­heimtu á meðan; það er erfið staða.“

Einar segir Lilju hafa varpað fram áhuga­verðri spurn­ingu varð­andi þessi mál. „Hvort þetta gæti verið í sam­ræmi við góða inn­heimtu­hætti eða ekki, að halda inn­heimtu áfram. Þetta er í sjálfu sér svona vísiregla og mats­kennt hvað eru góðir inn­heimtu­hættir og hvað ekki.“

Hann segir svör inn­heimtu­fyr­ir­tækja yfir­leitt vera á þá leið að inn­heimtu­að­ilum beri að fara eftir fyr­ir­mælum kröfu­hafa. „Það eru oft svörin sem við fáum, þegar við erum að ann­ast milli­göngu fyrir neyt­anda og setjum okkur í sam­band við inn­heimtu­að­ila, og biðjum um að inn­heimta sé sett á bið meðan verið er að leysa úr ágrein­ingi. Þá vilja þau fyrst athuga með kröfu­hafa, hvort hann sam­þykki það.“

Mynd: LinkedIn

Svaraleysi veldur hliðaráhrifum

Einar segir mál af þessu tagi koma upp við og við. Hann segir að um sé að ræða erf­iða stöðu, en að bless­un­ar­lega sé það oft­ast þannig að inn­heimtu­að­ili sé vilj­ugur til að setja inn­heimtu í bið meðan beðið er eftir úrlausn. „Í þessu máli hins vegar tafð­ist það, frekar lengi. Það hefur þessi hlið­ar­á­hrif.“

Einar veltir fyrir sér úrræð­unum sem neyt­endum standa til boða í þess­ari stöðu. Ef við­kom­andi þori ekki annað en að greiða kröf­una, geti ef til vill verið erfitt að sækja hana til baka ef nið­ur­staðan verður greið­anda í vil.

Hann segir erfitt að ráð­leggja neyt­endum að greiða með fyr­ir­vara. Að end­ingu þurfi þeir að ákveða sjálfir hvaða skref þeir vilji taka. Báðir kostir séu í raun slæmir; að greiða ekki og lenda í inn­heimtu og glímu við inn­heimtu­fyr­ir­tækin, eða að greiða með fyr­ir­vara og þurfa svo jafn­vel að reyna að sækja end­ur­greiðslu.

„Manni myndi finn­ast eðli­leg­ast að aðilar gætu í þessu til­felli látið reyna á rétt­mæti kröf­unnar í friði,“ segir Einar. Hann seg­ist telja vert að skoðuð yrði lög­fest­ing á ein­hvers konar ákvæði, varnagla sem verndi neyt­endur í þess­ari stöðu, líkt og Neyt­enda­sam­tökin hafa lagt til. „Vegna þess að þetta setur neyt­and­ann í rosa­lega óþægi­lega stöðu. Að vera bæði í við­ræðum við kröfu­hafann sjálfan, standa í ágrein­ingi um rétt­mæti kröf­unnar, og þurfa síðan líka að vera að and­mæla inn­heimtu­að­gerðum við inn­heimtu­að­ila. Tvo, í þessu til­felli.“

Einar bendir á að í til­felli Lilju sé svara­leysi Motus yfir langt tíma­bil afar gagn­rýn­is­vert. Ef Motus hefði strax með­höndlað tölvu­póst hennar, tekið athuga­semdir hennar til greina og fryst inn­heimt­una, hefði málið ekki farið á það stig að hlið­ar­á­hrifin, lækkun láns­hæf­is­mats hjá Creditinfo, kæmu fram.

Lesið nánar um mál Lilju hér.