Sæunn er afar ósátt við Seðlabanka Íslands: „Fyrstu kaupendur eru ekki vandamálið“

Sú ákvörðun Seðla­banka Íslands að lækka veð­setn­ing­ar­hlut­fall á fyrstu kaup­endur á fast­eigna­mark­aði úr 90% í 85% hefur sætt mik­illar gagn­rýni í sam­fé­lag­inu, sem má sjá á sam­fé­lags­miðlum sem og í pistla­greinum blað­anna. Sæunn I. Mar­ín­ós­dóttir við­skipta­fræð­ingur bjó til þráð á Twitter-reikn­ingi sínum þar sem hún gagn­rýnir Seðla­bank­ann harð­lega.

Segir hún hvorki fyrstu kaup­endur né verð­trygg­ing­una vera vand­málið. Sæunn gaf Mannlífi góð­fús­legt leyfi til að birta þráð­inn í heild sinni. Þráð­ur­inn byrjar á eft­ir­far­andi orðum:

„Ég er við­skipta­fræð­ingur af fjár­mála­sviði, lög­giltur verð­bréfa­miðl­ari, master í alþjóða­við­skiptum. Skrifaði BS rit­gerð um verð­trygg­ingu íbúða­lána, hand­reiknað greiðslu­flæði ýmiss konar lána. Þori að full­yrða að FYRSTU KAUPENDUR ERU EKKI VANDAMÁLIÐ OG EKKI VERÐTRYGGINGIN HELDUR.“

Sæunn hélt svo áfram:

„Eigna­myndun ein­stak­linga í fast­eignum er miklu tengd­ari hækkun mark­aðs­verðs en nið­ur­greiðslu höf­uð­stóls. Við borgum flest leigu eða lána­af­borg­anir af heim­ilum okkar. Það ætti að vera sjálf­sagt að fá að borga minna af eigin hús­næði (lán) en meira af fast­eign ann­arra (leiga). Það að hindra inn­komu fólks á fast­eigna­markað og festa það end­an­lega í klóm leigu­mark­að­ar­ins veldur enn meiri neyð og fátækt. Seðla­bank­inn er að við­halda og auka stétta­skipt­ingu í þessu landi í stað þess að slá á putta hinna ríku sem græða á breyt­ing­unum.“

En hvaða lausn er Sæunn þá með fyrir land­ann? Hún nefnir í þræð­inum fjórar leiðir sem hægt væri að fara:

„Hvað með að: 1) skatt­leggja ræki­lega hagn­að­ar­drifna útleigu íbúð­ar­hús­næðis, 2) skatt­leggja íbúða­eign ein­stak­linga umfram eina, 3) liðka veru­lega fyrir bygg­ingu smá­í­búða non-profit félaga, 4) taka greiðslu­sögu leigj­enda gilda sem sönnun á greiðslu­getu afborg­ana…“

Bætir hún svo við dæmum um fólk sem staðið hefur í skilum á 250 þús­und króna leigu­greiðslum í mörg ár.

„Ef man núvirðir allar fram­tíðar afborg­anir hús­næð­is­láns kemur í ljós að það skiptir litlu máli hvernig lán er tekið, heild­ar­end­ur­greiðslan er svipuð. Bankinn fær þá ávöxtun sem hann ætlar, sama hvernig lánið er strúkt­úrað. Þetta veit seðla­banka­stjóri þó hann haldi öðru fram.

Ímyndum okkur fólk sem hefur staðið skil á 250þ leigu­greiðslum í mörg ár. Í gær fengu þau greiðslu­mat upp á 115þ kr afborgun á mán­uði, mán­að­ar­leg byrði lækkar um 135þ. Í dag þurfa þau að stand­ast mat upp á 180.000 kr til að vernda hag­kerfið og fá því ekki lán. Make it make sense. Verð­bólgan er að sjálf­sögðu reiknuð inn í óverð­tryggðu lánin með hærri vöxtum. „The house always wins“. Það að fólk megi ekki lengur taka verð­tryggt lán með lægri afborgun án þess að stand­ast greiðslu­mat fyrir allt aðrar og hærri for­sendur er bilun.“