„Langalangamma mín tók sitt eigið líf“ – Hildur spyr hvort sorg og kvíði gangi í ættir

„Langa­langamma mín tók sitt eigið líf. Hún hét Guðrún, var fædd 9.maí árið 1839 en drukkn­aði í Köldu­kvísl á Tjörnesi á miðju sumri árið 1895. Faðir minn, afkom­andi hennar minnt­ist aldrei, að mér vit­andi, á þessi örlög langömmu sinnar sem honum hlýtur þó eig­in­lega að hafa verið kunn­ugt um miðað við hversu fróður hann var um sínar ættir.“

Þetta skrifar Hildur Eir Bolla­dóttir, prestur í Akur­eyr­ar­kirkju, í pistli sem hún birtir á vef sínum. Þar fer hún yfir harm­sögu ættar sinnar. Flestir Íslend­ingar sem leggj­ast í ætt­fræði upp­götva, líkt og Hildur, mikla sorg. Hildur veltir því fyrir sér hvort sorgin erfð­ist. Hvort eitt­hvað sem for­feður þínir urðu fyrir valdi fóbíu þinni.

Hildur heldur áram og segir: „Þegar pabbi var á fjórða ald­ursári eign­að­ist hann bróður sem lést nokk­urra mán­aða gam­all úr veik­indum sem ég hef aldrei fengið frek­ari útlistun á, lík­leg­ast hefur það verið hin svo­kall­aða barna­veiki sem var býsna skæð. Litla drengnum var gefið nafn en ég fæ hvergi stað­fest­ingu á því hvort hann hafi heitið Ingvi eða Ingi en annað hvort nafnið var það. Systir pabba sem er sú eina er eftir lifir af upp­runa­fjöl­skyldu föður míns  segir mér að í raun hafi aldrei verið talað um bróður hennar sem lést í frum­bernsku en skuggi sorg­ar­innar grúfði yfir lífi þeirra ömmu og afa og pabba. Ekkert þeirra náði í raun háum aldri þó svo að pabbi hafi vissu­lega eign­ast mikla ham­ingju og ríki­dæmi síðar meir í eig­in­konu og börnum. Amma varð hjart­veik og lést um sex­tugt og afi og pabbi veikt­ust einnig báðir um sex­tugt en af heila­bilun.“

Hún segir föður sinn hafa tek­ist á við sorg með sínum hætti. „Faðir minn var næmur og list­rænn maður en átti á sama tíma ekki gott með að tjá eigin líðan í orðum og forð­að­ist fremur að ræða sárs­auka­fullar minn­ingar eða upp­lif­anir, í stað þess að ræða slíkt stóð hann frekar á fætur og tók að end­ur­raða bók­unum sínum í hífjafna röð þannig að eigi skeik­aði milli­metrum milli Laxness og Gunnars Gunn­ars­sonar í brúnu tekk­hill­unni sem þakti vegg­inn inn í síma­her­bergi. Þetta var and­svar pabba við sárs­auk­anum.“

Hún rifjar upp þegar faðir hennar varð æfur að frétt að hún hefði keyrt traktor. „Aðeins einu sinni man ég þó eftir að hann felldi varnir í minni návist en þá hafði mér verið falið fjórtán ára gam­alli að aka drátt­ar­vél í skóg­rækt­ar­vinnu í sveit­inni og kom hróðug heim í hádeg­is­verð upp­veðruð af afrekum mínum af að bakka með kerru milli þess sem ég tróð upp í mig kæfu­brauði og mjólk. Í miðri frá­sögn stopp­aði faðir minn mig af grá­fölur í framan og sagði orð­rétt „ Hildur Eir þú mátt ekki keyra þennan traktor, ef eitt­hvað kemur fyrir þig verð ég geð­veikur.“   Já ég segi orð­rétt vegna þess að hvorki fyrr né síðar heyrði ég föður minn nota þetta orða­lag. Hann var heldur ekki maður sem var eitt­hvað að kjá framan í mann og segj­ast elska mann eða þar fram eftir göt­unum þótt hlýjan og ástin hafi svo sann­ar­lega skinið í gegn án orða.  Því reyndi ég ekk­ert að malda í móinn heldur gekk nið­ur­lút til verk­stjór­ans og tjáði honum að það væri föður mínum fremur á móti skapi að ég keyrði þennan traktor eða í raun alveg á móti skapi.“

Hún spyr svo að lokum hvort sorg og kvíði gangi í ættir. „Hæfi­leikar eru ekki það eina sem erf­ist heldur líka óunnin sorg og kvíði. Af hverju erum við mörg með ein­hverjara fób­íur eða forð­un­ar­við­brögð sem við höfum enga rök­lega skýr­ingu á? Getur verið að svarið liggi í sög­unni okkar, sögu sem við jafn­vel ekki þekkjum, sögu sem var aldrei sögð vegna að það var of erfitt, of sárt?“