Umræða á villigötum

Grein Mannlífs – Nýjar rann­sóknir blása á full­yrð­ingar um hætt­una vegna fram­ræsts lands.

Þann 29. nóv­em­ber skrif­aði rit­stjórn Mannlífs grein undir heit­inu Nýjar rann­sóknir blása á full­yrð­ingar um hætt­una vegna fram­ræsts lands og vitnað þar til skrifa Bænda­blaðs­ins og umfjöll­unar um skýrslu Land­bún­að­ar­há­skóla Íslands, LBHÍ.  „Lang­tímatap kolefnis í fram­ræstu rækt­ar­landi“ sem stýrt var af Þóroddi Sveins­syni.

Und­ir­rit­aður hefur þegar svarað full­yrð­ingum sem fram komu í umræddri skýrslu með skrifum í Bænda­blaðið. Skýrslan fær því miður fall­ein­kunn og það er dap­ur­legt Land­bún­að­ar­há­skóli Íslands bregð­ist ekki við þegar Bænda­blaðið og Mannlíf nú birta umfjöllun um skýrsl­una – kannski vill skól­inn afneita skýrsl­unni. 

Rann­sókna­mark­mið hóps­ins hjá LBHÍ voru þrjú: 

1. Að greina  breyti­leika  í  lang­tíma  kolefn­islosun  fram­ræsts  lands  eftir  jarð­vegs­gerðum. 
2. Að þróa við­ur­kennda íslenska los­un­ar­stuðla fyrir fram­ræst rækt­ar­land. 
3. Að greina  mögu­legan breyti­leika  í  kolefn­is­bú­skap  eftir  öðrum  umhverf­is­þáttum og rækt­un­ar­að­ferðum. 

Í rann­sókn Land­bún­að­ar­há­skól­ans eru aðeins borin saman tvö svæði innan sama lands­hluta sem hvort um sig eru afar ólík, bæði hvað varðar ræktun sem og land­nýt­ingu. Ekki er heldur ljóst um hvers­konar vot­lend­is­jarð­veg er að ræða sem hefur í upp­hafi verið ræstur fram, svæðin tvö eru því ósam­an­burð­ar­hæf. Þetta atriði eitt og sér veldur því að úti­lokað er að draga ein­hverjar álykt­anir af þessum nið­ur­stöðum sem væri hægt að nýta til að áætla núver­andi lofts­lags­á­hrif vegna rækt­unar. Til við­bótar reynd­ist ekki unnt að mæla jarð­vegs­þykkt fram­ræsta lands­ins og einnig kom í ljós að jarð­vegur hafði verið fluttur inn á annað rann­sókna­svæðið. Nið­ur­stöður rann­sókn­ar­innar og álykt­anir byggðar á þeim eru því vafa­samar, í besta falli. 

Í stuttu máli þá nær þessi rann­sókn tæp­lega neinu þriggja meg­in­mark­miða sinna: Hún gefur engar upp­lýs­ingar um breyti­leika í lang­tíma­kolefn­islosun, nið­ur­stöð­urnar er ekki hægt að nota til að reikna við­ur­kennda los­un­ar­stuðla og hún gefur ekki neinar upp­lýs­ingar sem má nota til að meta breyti­leika eftir öðrum umhverf­is­þáttum. 

Rann­sóknir vegna loft­lags­bók­halds.

Vot­lend­is­jarð­vegur á Íslandi skipt­ist í þrjá meg­in­flokka og hver þess­ara meg­in­flokka er mis­mun­andi að eig­in­leikum og ef gera á mark­tæka rann­sókn til að varpa ljósi á þessa eig­in­leika, þá verður að miða fjölda sýna­töku­svæða við það, þ.e. sýna­fjöldi þarf að vera í tugum talið úr hverri land­gerð. 

Meg­in­á­hersla í rann­sóknum Íslands vegna lofts­lags­bók­halds­ins er á tvær land­gerðir, mólendi og vot­lendi sem sam­an­lagt þekja tæp­lega 70% land­gerða skv. þeim skil­grein­ingum sem not­aðar eru í lofts­lags­bók­hald­inu. Þessar tvær land­gerðir eru jafn­framt ábyrgar fyrir tæp­lega 85% los­unar miðað við stöð­una í dag. Land­gerðin rækt­ar­land tekur ein­ungis til um 1% af heild­ar­flat­ar­máli land­gerða sem falla undir land­nýt­ing­ar­hluta lofts­lags­samn­ings­ins, þess vegna eru þær rann­sóknir ekki fjár­magn­aðar af rann­sókna­á­ætlun loft­lags­bók­halds­ins. 

Breyti­leiki.

Ein­stakar mæl­ingar á vot­lend­is­svæðum sýna á köldum rign­ing­ar­degi í mesta lagi eins til tveggja tonna losun á hekt­ara og þegar jörð er frosin sýna mæl­ingar enga losun. Á þurrum sól­ar­degi sýna mæl­ingar yfir 100 tonna losun á hekt­ara. Jarð­vegur er mjög fjöl­breyti­legur og mik­il­vægt að sá breyti­leiki sé end­ur­spegl­aður og að rann­sóknir standi yfir í nokkur ár til að end­ur­spegla mis­mun­andi veð­ur­far.  

Þær rann­sóknir sem nauð­syn­legar eru til að meta breyti­leika jarð­vegs til notk­unar í lofts­lags­bók­haldi Íslands LULUCF (land­notkun, breytt land­notkun og skóg­rækt) kallar ein­fald­lega á stórt sýna­úr­tak og gríð­ar­lega mikla vinnu – hjá því verður ekki kom­ist.

Dr. Árni Bragason, land­græðslu­stjóri