Reif niður 126 ára hús án leyfis: „Ekkert hægt að gera annað en það að harma að húsið er farið”

Árið 1984 varð sá vand­ræða­legi atburður á Akureyri að friðað hús var rifið, án vit­undar bæj­ar­yf­ir­valda.

Húsið var það elsta á Odd­eyr­inni á Akureyri en það var kallað Gamli Lundur og var 126 ára gam­alt. Þar hafði lengi verið búið en síð­ustu ár þess hafði járn­smíða­verk­stæði verið star­frægt þar. Bæj­ar­yf­ir­völd höfðu friðað húsið en tré­smíða­meist­ar­inn Jón Gíslason keypti húsið 1983. Lét hann rífa það án sam­ráðs við bæj­ar­yf­ir­völd eða Hús­frið­un­ar­nefnd rík­is­ins.

DV fjall­aði um málið 4. júlí 1984:

FRIÐAÐA HÚSIÐ FÓR Á HAUGANA

Elsta hús á Odd­eyr­inni á Akureyri hefur verið rifið og því ekið á haug­ana. Húsið var friðað í B-flokki en hvarf þrátt fyrir það án þess að bæj­ar­yf­ir­völd eða Hús­frið­un­ar­nefnd rík­is­ins hefðu hug­mynd um. Gamli Lundur var þetta hús kallað og stóð við Eiðsvalla­götu. Húsið var 126 ára gam­alt og lengi búið í því en hin seinni ár rekið þar járn­smíða­verk­stæði í fyrra keypti Jón Gíslason tré­smíða­meist­ari húsið af Akur­eyr­arbæ. Hann sagði að bæj­ar­yf­ir­völd hefðu vel vitað að ekk­ert nýti­legt var í hús­inu. Það hefði verið dómur sér­fróðra manna. Jón sagð­ist hafa mælt húsið nákvæm­lega áður en hann reif það, reyndar hefði verið búið að færa það af grunn­inum fyrir nokkru. Tvisvar sagð­ist hann hafa leitað til þjóð­minja­varðar um að senda menn til að líta á húsið en þeir hefðu aldrei komið. Það hefði því ekki verið um annað að ræða en rífa húsið sem lika hefði verið eina leiðin til að kom­ast að því hvernig það var byggt. Hann ætlar að byggja nýtt hús nákvæm­lega eins og það gamla en ekki er ákveðið tU hvers það verður notað. Sig­fríður Þor­steins­dóttir, for­seti bæj­ar­stjórnar, á sæti í bygg­ing­ar­nefnd bæj­ar­ins. Hún stað­festi að nefndin hefði aldrei fengið erindi um nið­ur­rif Gamla Lundar, né stjórn Hús­frið­un­ar­sjóðs. Í þessu máli hefði verið eðli­leg­ast að leita tfl bæj­ar­yf­ir­valda eða Húsa­frið­un­ar­nefndar rík­is­ins. „En úr því sem komið er verður að gera sem best úr öllu,” sagði Sig­fríður. „Það er ekk­ert hægt að gera annað en það að harma að húsið er farið,” sagði Jón Geir Ágústs­son bygg­inga­full­trúi. Hann sagði að ljóst hefði verið að húsið var ónýtt en rétta leiðin hefði verið að leita form­lega eftir nið­ur­rifi. Bygg­ing­ar­nefnd yrði gerð grein fyrir mál­inu innan tíðar, sagði hann, en ljóst að lítið væri hægt að haf­ast að.