Marínó um svör Ásgeirs í morgun: „Fattararnir í mér virka stundum illa og núna fóru þeir í kleinu“

Marínó G. Njálsson gefur lítið fyrir svör Seðla­banka­stjóra í morgun og segir hann roðna undan spurn­ing­unum.

Starfs­menn Seðla­bank­ans sátu fyrir svörum í morgun á fundi um ákvörðun Pen­inga­stefnu­nefnda um að hækka stýri­vexti um hálft pró­sentu­stig. Marínó G. Njálsson, fyrr­ver­andi for­maður Hags­muna­sam­taka Heim­il­anna skrif­aði langa færslu á Facebook fyrir stundu. Þar gefur Marínó lítið fyrir svör Ásgeirs Jóns­sonar Seðla­banka­stjóra og Þórarins G. Pét­urs­sonar en seg­ist hálf vor­kenna þeim félögum „þegar þeir voru að umla sig í gegn um svörin sín.“

Færsluna má lesa í heilds inni hér fyrir neðan:

„Var að hlusta á upp­töku af fundi um ákvörðun Pen­inga­stefnu­nefndar. Erna Björk Sverr­is­dóttir, Arion banka, grill­aði seðla­banka­fólkið með spurn­ingum sínum og hef ég ALDREI séð eins bein­sk­eittum spurn­ingum beint að seðla­banka­stjóra og aðal­hag­fræð­ingi. Hef þó fylgst með þessum málum í ansi mörg ár. Þriðji full­trúi Seðla­bank­ans á fund­inum var Rannveig Sig­urð­ar­dóttir og lét hún þá félaga sína líta heldur illa út. Svör hennar skýr, beint að efn­inu og ekk­ert tafs.

Maður hálf vor­kenndi Þórarni G. Pét­urs­syn og Ásgeiri Jónssyni, þegar þeir voru að umla sig í gegn um svörin sín. Þórarinn svar­aði fyrst, sagði lítið og sendi heitu kart­öfl­una eins fljótt og hann gat til Ásgeirs. Spurning Ernu til Þórarins var þó ekki flókin: Hver væru áhrif verri upp­hafs­stöðu á ákvörðun nefnd­ar­innar? (Verulega stytt.)Svar Þórarins var því­lík steypa, að annað eins hefur bara ekki heyrst. Hann hélt því fram „að margar af þessum opin­beru hækk­unum væru að koma vegna launa hækk­an­anna“ (ekki alveg orð­rétt). Hvaða bull er þetta? Hækkanir á bif­reiða­gjöldum tengj­ast launa­breyt­ingum EKKERT! Hækkun á bens­ín­gjaldi teng­ist launa­hækk­unum EKKERT! Hækkun áfeng­is­gjalds teng­ist launa­hækk­unum EKKERT! Þessi þrjú atriði vega um 0,7% af 0,85% af hækkun vísi­tölu neyslu­verðs milli des­em­ber og jan­úar.Ásgeir roðn­aði, eins og ég hef ekki séð hann síðan Max Keiser spurði hann óþægi­legra spurn­inga fyrir hrun og svar­aði svo rogg­inn: „Þetta er svo sem ekk­ert flókið“ og kom svo með „af því bara“ svar. Þeim hluta spurn­ing­ar­innar, að hann hefði talið kjara­samn­ing­ana í byrjun des­em­ber vera mjög jákvæða, svar­aði hann: „Það er rétt að kjara­samn­ing­arnir voru jákvæðir fyrir fjár­mála­stöð­ug­leika, en á þessum fundi erum við að tala um verð­stöð­ug­leika!“ Fatt­ar­arnir í mér virka stundum illa og núna fóru þeir í kleinu. Er ekki verð­stöð­ug­leiki ein af grund­vall­ar­for­sendum fjár­mála­stöð­ug­leika og öfugt? Fæst annað án hins?Ásgeir opin­ber­aði þarna hvað stjórn­hættir og -skipan Seðla­bank­ans er vit­laust og óskil­virk. Innan bank­ans eru minnst tvær nefndir sem taka áhrifa­ríkar ákvarð­anir fyrir hag­kerfið, þ.e. Pen­inga­stefnu­nefnd og Fjár­mála­stöð­ug­leika­nefnd. Þær virð­ast ekki starfa saman, þó seta Ásgeirs í þeim báðum eigi að tryggja eitt­hvað sam­ræmi. Pen­inga­stefnu­nefnd ákvarðar vexti, en hefur ekki áhrif á útlána­getu bank­anna. Það er nú samt þannig, að útgáfa bank­anna á nýjum pen­ingum sam­hliða útlánum er ein helsta ástæða auk­innar verð­bólgu. Með því að setja sífellt fleiri pen­inga í umferð hækkar t.d. hús­næð­is­verð. Fáar aðgerðir hafa lík­leg­ast haft meiri áhrif á að hús­næð­is­verð hætti að hækka eins hratt og það gerði og þegar Fjár­mála­stöð­ug­leika­nefnd þrengdi lán­þega­skil­yrðin s.l. haust. Ég legg til að þessar nefndir vinni mikið saman og séu sam­stíga í sínum aðgerðum.Síðan spurði Erna spurn­ing­ar­innar, sem ég hef oft spurt, þ.e. um það hve mikið af vaxta­hækk­unum bank­ans væru þegar búnar að koma fram í áhrifum á verð­bólg­una. Það tæki, jú, 6-18 mán­uði fyrir breyt­ingar á vöxtum bank­ans að koma fram.Rannveig svar­aði þessum hluta og loks­ins kom skýrt svar, en það vant­aði bara mestan hluta þess.Jón Bjarki spurði um flótta fólks yfir í verð­tryggð lán og áhrif á Pen­inga­stefn­una. Ásgeir kom þá með skýr­ingu sem hann ætti að skamm­ast sín fyrir. Hann er hag­fræð­ingur, seðla­banka­stjóri og situr í Pen­inga­stefnu­nefnd og heldur því blákalt fram að verð­mæti pen­inga ráð­ist af því hvort áfeng­is­gjald sé krón­unni meira eða minna. Það er eng­inn að græða á því að borga 7,5% nafn­vexti í 9,9% verð­bólgu í stað­inn fyrir að borga 3,5% nafn­vexti í 2% verð­bólgu. Ég hefði haldið að tap lán­þeg­ans nemi 4% af láns­fjár­hæð­inni. Svo er hitt, sem hann greini­lega skilur ekki. Í öllum löndum heims (nema á Íslandi) er litið svo á, að verð­bólga sé tæki­færi til að leið­rétta skulda­stöðu almenn­ings. Þá er gert ráð fyrir, að í kjöl­far hækk­andi verð­bólgu komi launa­hækkun og eft­ir­stöðvar lána verði því lægra hlut­fall launa en áður.Erna kom aftur inn með áhuga­verða spurn­ing: Hvað þarf að ger­ast til að vextir hækki ekki í mars?Rannveig svar­aði og byrj­aði á ein­stak­lega áhuga­verðum punkti: Hækkun vaxt­anna núna er EKKI vegna verð­bólgu­mæl­ing­ar­innar í jan­úar! Þá vitum við það. Ætli spek­ingar grein­inga­deilda bank­anna hafi vitað þetta? Síðan sagði hún, að til þess að vextir hækki ekki í mars, þá mega kostn­að­ar­hækk­anir kjara­samn­inga ekki fara út í verð­lagið! Sem sagt verð­bólgu­mæl­ingin í jan­úar hefur ekki áhrif núna, en verð­bólgu­mæl­ing í febr­úar mun hafa áhrif á ákvörðun nefnd­ar­innar í mars! Það vita allir að breyt­ing á vísi­tölu neyslu­verðs milli jan­úar og febr­úar er nán­ast und­an­tekn­ing­ar­laust meiri en milli des­em­ber og jan­úar. Búið ykkur því undir að vextir hækki aftur um 0,25-0,5% í mars.Merki­legt er samt það sem vant­aði í þessa umræðu og svör seðla­banka­fólks, en það er að ein helsta ógn við kaup­mátt og verð­stöð­ug­leika er kröfur um hagnað og arð­greiðslur fyr­ir­tækja. Að hagn­aður hækki ár eftir ár og mönnum finnst ekk­ert til­töku­mál að flagga 15-20% hagn­aði, er meiri ógn við verð­stöð­ug­leika, en að launa­kostn­aður hækki úr 25% í 28% eða er það 50% í 55%. Báðar þessar hækk­anir eru brot af hagn­að­inum og hafa því minni áhrif til breyt­inga á verð­lagi, en arð­sem­is­kröfur eig­enda fyr­ir­tækj­anna!“