Mannskæðasta slys íslenskrar flugsögu: „Ljósin hurfu andartak, en svo fór um mig angistarhrollur“

Leifur Eiríks­son, DC-8-þota Flug­leiða, fórst í aðflugi við Katuna­yake-flug­völl í Kólombó, á Srí Lanka árið 1978.

Hér er um er að ræða mann­skæð­asta flug­slys gjör­vallrar, íslenskrar flug­sögu; 183 fór­ust, þar af átta Íslend­ingar er voru starfs­menn Flug­leiða.

Vélin var á leið frá Sádi-Arabíu með píla­gríma frá Indónesíu á leið til síns heima. Milli­lenda átti í Kólombó þar sem auka­á­höfn og starfs­menn áttu að verða eftir.

Í ömur­legu veðri og veru­lega slæmu skyggni brot­lenti vélin á kókos­hnetu­plantekru rétt fyrir mið­nætti; tveimur kíló­metrum frá enda flug­braut­ar­innar.

Sögðust nokkrir sjón­ar­vottar hafa heyrt öfl­uga spreng­ingu um leið og vélin rifn­aði í þrjá hluta er hún féll til jarðar.

Í bók­inni Útkall: Leifur Eiríks­son brot­lendir, eftir Óttar Sveins­son, segir frá því þegar Bjarni Ólafsson flug­virki stóð úti á flug­vell­inum:

„Ég sá þegar vélin var um það bil að koma niður til jarðar, var að fara að lenda. Ljósin á henni hurfu and­ar­tak, en svo fór um mig ang­ist­ar­hrollur: Allt í einu sá ég bjarma af miklum eld­blossa.“

Úr þessu hörmu­lega flug­slysi komust 79 manns lif­andi; þar af fimm Íslend­ingar. Þeir voru flug­freyj­urnar Jónína Sig­mars­dóttir, Kristín E. Krist­leifs­dóttir, Oddný Björg­ólfs­dóttir og Þuríður Vil­hjálms­dóttir, sem og Harald Snæhólm flug­stjóri.

Á flug­vell­inum beið áhöfn Dagfinns Stef­áns­sonar flug­stjóra eftir vél­inni; áhöfnin átti að taka við vél­inni og flytja píla­grím­ana áfram til Indónesíu.

Sat hóp­ur­inn í far­þega­sal flug­vall­ar­ins er maður kom til þeirra og flutti þeim hin hörmu­legu tíð­indi:

„Hann horfði á okkur öll og sagði: „Your plane was crashing!“ segir Lilja Sig­urð­ar­dóttir í áður­nefndri bók Óttars Sveins­sonar, en Lilja var með­limur áhafn­ar­innar:

„Við horfðum bara öll á hann steini lostin og göptum. „No, no, no,“ sögðum við. „Það getur ekki verið!““

Þeir fimm af Íslend­ing­unum sem lifðu flug­slysið af voru fluttir á sjúkra­hús í Kólombó og var eng­inn þeirra lífs­hættu­lega slas­aður.

Þann 19. nóv­em­ber lenti Sólfaxi, Boeing 727-þota Flug­leiða, á Íslandi með lík sjö þeirra átta Íslend­inga sem fór­ust. Fjöldi starfs­manna Flug­leiða stóð heið­ursvörð við mót­töku­at­höfn­ina og íslenska þjóðin var öll harmi slegin.

Var rann­sókn yfir­valda á Srí Lanka gagn­rýnd af Flug­mála­stjórn Íslands; nið­ur­staða rann­sókn­ar­innar var sú að gáleysi flug­manna hefði verið aðal­or­saka­valdur flug­slyss­ins.

Hópur íslenskra rann­sókn­ar­manna var sendur utan og komst hann að annarri nið­ur­stöðu; taldi ýmis­legt athuga­vert við flug­stjórnar- og aðflug­s­tæki flug­vall­ar­ins.

Voru full­trúar ann­arra flug­fé­laga á sama máli; var gefin var út rann­sókn­ar­skýrsla í sam­ráði við amer­íska sér­fræð­inga er stang­að­ist veru­lega á við nið­ur­stöður fyrri rann­sóknar.

Nið­ur­staða nýju rann­sókn­ar­innar var sú að aðal­or­sakir slyss­ins hefðu verið skortur á við­haldi aðflug­s­tækja og að áhöfn flug­vél­ar­innar hefði fengið rangar upp­lýs­ingar frá flug­turni.

Einnig var veðrið talið hafa átt mik­inn þátt varð­andi slysið; mikil rign­ing var er slysið varð; mik­ill vindur og nið­ur­streymi.

Mætti íslenski rann­sókn­ar­hóp­ur­inn mörgum erf­iðum hindr­unum við rann­sókn sína; taldi að um yfir­hylm­ingu yfir­valda á Srí Lanka væri að ræða.

Í áður­nefndri bók Óttars Sveins­sonar, Útkall: Leifur Eiríks­son brot­lendir, á Skúli Jón Sig­urðs­son, fyrr­ver­andi deild­ar­stjóri flug­rekstrar- og rann­sókn­ar­deildar Flug­mála­stjórnar Íslands, loka­orðin í, en bókin er til­einkuð minn­ingu Íslend­ing­anna átta og þeirra 175 Indónesa er fór­ust í þessu hræði­lega flug­slysi:

„Flug­menn­irnir komu þarna grun­lausir og treystu aðflug­s­tækjum flug­vall­ar­ins eins og þeir voru þjálfaðir til að gera. Rangar leið­bein­ingar flug­um­ferð­ar­stjór­ans féllu saman við gölluð og hættu­leg aðflug­s­tækin. […] Það gerði þetta svo enn verra að þarna voru maðkar í mys­unni, svo ekki sé meira sagt, hjá yfir­völdum á Srí Lanka og nán­ast fyr­ir­fram ákveðið að þarna skyldi hylmt yfir – þarna átti ekki að leiða allan sann­leik­ann í ljós. En nú hefur það loks­ins verið gert.“

Heim­ildir:

https://www.visir.is/g/20131399667d (sótt 22. febr­úar 2023).

Útkall: Leifur Eiríks­son brot­lendir, Óttar Sveins­son, 2006, Útkall bóka­út­gáfa.