„Vaxandi áhugi á dýravernd er vísbending um hve nauðsynlegt er að koma nýrri stjórnarskrá í gagnið“

Illugi Jök­uls­sons segir að „þegar ég sett­ist í stjórn­laga­ráð sællar minn­ingar fyrir 12 árum upp­götv­aði ég fljót­lega að þar sat með mér fólk sem hafði tölu­vert dýpri sans en ég fyrir hinum fínni blæ­brigðum mann­rétt­inda­fræða, stjórn­sýslu og kosn­inga­kerfa, og það yrði því fyrst og fremst mitt ánægju­lega hlut­skipti að styðja gott fólk og góðar hug­myndir í þeim fræðum öllum.“

Bætir þessu við:

„Það yrði hins vegar, ákvað ég, mitt sér­staka fram­lag í ráð­inu að styðja hug­myndir um að í hinni nýju stjórn­ar­skrá yrði sér­stakt ákvæði um dýra­vernd, en slík ákvæði eru furðu­lega sjald­gæf í stjórn­ar­skrám ennþá. Það tóku ekki alveg allir strax undir þessa hug­mynd okkar — „Á ekki stjórn­ar­skrá að vera fyrir fólk, ekki dýr“ — en það tók nú stuttan tíma að sann­færa efa­semd­ar­fólk um að það væri sjálf­sagt, eðli­legt og raunar fram­sækið að hafa slíkt ákvæði í nýju stjórn­ar­skránni. Þó ekki væri annað, þá væri það í sjálfu sér mann­rétt­inda­mál að skylda stjórn­völd til að taka til­lit til nágranna okkar í dýra­rík­inu.“

Illugi nefnir að „nokkuð tíma­frekt var hins vegar að smíða ákvæðið. Við vildum sum taka skýrt til orða um mann­úð­lega með­ferð, skil­yrð­is­lausa bar­áttu gegn útrým­ingu dýra­teg­unda og fleira. Önnur bentu á að mjög nákvæm fyr­ir­mæli gætu leitt til svo mik­ils flækju­stigs að ákvæðið missti marks. Ætti ein­dregið ákvæði gegn útrým­ingu teg­unda almennt til dæmis við um til­raunir til að útrýma flugum sem breiða út lífs­hættu­lega sjúk­dóma? Og yrðu mjög nákvæm fyr­ir­mæli um mann­úð­lega með­ferð ekki til þess að flækja ótæpi­lega óhjá­kvæmi­lega nýt­ingu ýmissa dýra­teg­unda? Tala nú ekki um veiðar í ýmsum til­gangi.“

„Að lokum varð úr að setja í kafl­ann um „mann­rétt­indi og nátt­úru“ ákvæði um að í lögum skyldi vera kveðið á um vernd dýra gegn illri með­ferð og vernd dýra­teg­unda í útrým­ing­ar­hættu. Það hefði mátt taka tölu­vert sterkara til orða fyrir minn smekk, en okkur sem studdum ákvæðið var sýnt fram á að bara til­vist þess í nýrri stjórn­ar­skrá myndi verða til þess að efla mjög mál­stað dýra­vernd­un­ar­sinna í laga­setn­ingu fram­tíð­ar­innar. Bara það eitt að hafa ákvæði um dýra­vernd í stjórn­ar­skrá væri sem sagt svo öflug yfir­lýs­ing að hún skil­aði okkur hálfa leið. Og það var og er áreið­an­lega rétt — bara ef stjórn­ar­skráin hefði kom­ist í gagnið.“

Segir að lokum:

„En hún bíður enn í skúff­unni, og hver skyldi nú vera einn af þeim sem lögðu sitt af mörkum til að berj­ast gegn henni á sínum tíma? Vaxandi áhugi á dýra­vernd­ar­málum — guðs­bless­un­ar­lega — er enn ein vís­bend­ing þess hve nauð­syn­legt er að koma nýrri stjórn­ar­skrá í gagnið. Málið er á dag­skrá.“