Listin að láta sér leiðast

Nú ætla ég að fá að tala eins og gam­all karl í þessum pistli, ekki að ég sé eitt­hvað sér­stak­lega ungur, er mið­aldra. Sem sagt, krakkar nú til dags … þetta er þannig pist­ill.

Ég er eins mikið „eítís“-barn og hugs­ast getur, þar sem ég fædd­ist árið 1980. Ég er að hluta til alinn upp í Tré­kyllis­vík, en þar fékk maður að vera í lausa­göngu frá morgni til kvölds. Okkur krökk­unum var hleypt út á morgn­ana á sumrin og svo var kallað á okkur í hádeg­is­mat. Eftir hádegi fórum við aftur út og komum aftur inn þegar kvöld­mat­ur­inn var til­bú­inn. Og hvað gerðum við úti? Allt sem barna­heil­unum gat dottið í hug. Við vorum nefni­lega það heppin að einu miðl­arnir sem þekkt­ust á þessum árum voru útvarpið og sjón­varpið. Engir sam­fé­lags­miðlar, engir snjall­símar, ekk­ert sem gat kaf­fært hug­ann. Ég við­ur­kenni að sumt sem við tókum okkur fyrir hendur er ekki prent­hæft, en margt af því var frá­bær vitn­is­burður um það sem fólki getur dottið í hug, þegar því leið­ist.

Í dag kunna krakkar ekki að láta sér leið­ast og það er alls ekki þeim sjálfum að kenna, heldur okkur for­eldr­unum og kannski sam­fé­lag­inu í heild líka. Börn verða sífellt yngri eig­endur snjall­síma, spjald­tölva, snjallúra og hvað þetta heitir allt. Frá því að þau eru smá­börn er afþr­ey­ingu skellt í and­litið á þeim, svo þau þurfi nú ekki að láta sér leið­ast, Guð forði þeim frá því! Vegna þess að þá gæti þeim dottið eitt­hvað frum­legt í hug. Nú er ég kannski að ýkja svo­lítið, börn fara alveg út að leika sér árið 2023, en þau taka samt yfir­leitt með sér snjall­sím­ana og ég hef oft séð krakka að „leik“ saman þar sem þeir standa eins og upp­vakn­ingar með augun föst í símunum sínum, jafn­vel að senda hvort öðru eitt­hvað ómissandi af TikTok. En já, þetta er auð­vitað ekki þeim að kenna. Sjálfur á ég dóttur sem er ansi háð sím­anum sínum, þótt hún sé að reyna sitt besta, greyið, við að minnka „neysl­una“. Oftar en ég get talið hefur hún kvartað í mér, að henni leið­ist og lætur það hljóma eins og ein­hvern skelfi­legan hlut, þján­ingu jafn­vel og ég hef alltaf svarað eins; „Gott“, því þá er hægt að æfa ímynd­un­ar­aflið sem ég veit að hún er stút­full af. Ég sjálfur er afar háður mínum síma, þrátt fyrir fla­um­rænt upp­eldi (e. ana­logue) og get því nákvæm­lega ekk­ert sagt, þannig séð, annað en að hvetja hana til að láta sím­ann frá sér reglu­lega og láta sér leið­ast, það er aldrei að vita hvaða snilld kemur út úr því.

Pistill þessi birt­ist í nýjasta blaði Mannlífs sem má lesa í heild sinni hér.