Tengir saman læsi barna og listamannalaun: „Augljóst að við höfum vanrækt rótina og frumsköpunina “

Nið­ur­stöður hinnar alræmdu PISA könn­unar voru kunn­gjörðar í gær en þar fékk lesskiln­ingur íslenskra barna fall­ein­kunn. Andri Snær Magnason setur nið­ur­stöð­una í sam­hengi við lista­manna­laun.

Rit­höf­und­ur­inn Andri Snær Magnason skrif­aði færslu á Facebook í gær þar sem hann talar um nið­ur­stöðu PISA könn­un­ar­innar um læsi og lestur barna en íslensk börn komu afar illa út úr henni. Setur rit­höf­und­ur­inn þetta í sam­hengi við lista­manna­launin sem var úthlutað í vik­unni. „Það eru hins vegar aðeins tveir íslenskir barna­bóka­höf­undar sem fá svokölluð „full árlaun“ í ár, þegar ég skrif­aði Tímakist­una var ég sá eini,“ skrifar Andri Snær og heldur áfram: „Samtals eru um 12 höf­undar með „full laun“ árið 2024 til að skrifa á íslensku, en það er 500.000 króna verk­taka­greiðsla sem jafn­gildir um 355.466 kr. í föstum launum skv. reikni­vél BHM, ígildi hálfra kenn­ara­launa. Aðrir fá 9, 6 eða 3 mán­uði. Starfs­ör­yggi er ekk­ert, upp­sagn­ar­frestur eng­inn og jafn­vel þótt þú hafir fengið bók­mennta­verð­laun Norð­ur­landa­ráðs get­urðu verið kom­inn upp á guð og gadd­inn upp úr miðjum aldri.“

Bendir hann enn­fremur á að 70 íslenskir rit­höf­undar skipti nú á milli sín 270 millj­ónum, sem sé sirka kostn­aður við 15 fram­halds­skóla­kenn­ara. „Þessir ein­tak­lingar þurfa síðan að sitja undir óhróðri við árlega úthlutun og helst þakka fyrir sig. Við þurfum að skrifa og þýða bækur fyrir 100.000 börn og ung­menni með fjöl­breyttan bak­grunn um bók­staf­lega allt milli him­ins og jarðar, him­in­geim­inn, ævin­týri, ást og Íslands­sög­una.“ Þá segir Andri Snær að það fari tug­millj­arðar í að kenna lestur og læsi en næstum ekk­ert í að styðja þá sem búa til efni sem er skemmti­legt að lesa „ef við ætlum okkur í alvöru að orða heim­inn á íslensku.“

Að lokum talar hann um orsakir á lélegu gengi í PISA könn­un­inni. „Orsakir slakrar Pisa könn­unar eru marg­vís­legar, tiktok, playstation og iphone eiga sín pró­sentu­stig, for­eldrar eru líka í sím­anum, en það er aug­ljóst að við höfum van­rækt rót­ina og frum­sköp­un­ina. Enn og aftur 13.000 manns í vinnu sem byggir á læsi, tveim tryggð full vinna til skrifta. Það er aug­ljós skekkja.“