Ég taldi mig þekkja vandann en er samt í sjokki

Ég fékk nýlega þær þung­bæru fréttir að Bríet Irma, ung kona sem ég þekkti, hefði tekið eigið líf.

Ég setti stuttan minn­ing­ar­sta­tus.

Svo fór að rigna inn sögum.

Fjörutíu og ein ítar­leg frá­sögn um bið og loknar dyr. Yfir hund­rað skila­boð frá fólki sem þorir ekki að leita sér hjálpar af ótta við for­dóma hjá sama kerfi og það þarf á að halda.

Ég taldi mig þekkja vand­ann.

Ég er samt í sjokki.

Þetta snýst ekki um tölur. Þetta snýst um fólk með drauma og fjöl­skyldur. Foreldra sem halda heim­ili saman. Ungmenni sem leita leiðar. Aðstand­endur sem standa vakt­ina og brenna út.

Á bak við hverja línu í töflu er mann­eskja með nafn.

Nú spyr ég ykkur sem mann­eskjur áður en þið eruð ráð­herrar, stjórn­endur eða sér­fræð­ingar.

Finnst ykkur þetta í lagi?

Fordómar kosta líf og traust og fólk skrifar mér að það þori ekki að biðja um hjálp. Ótti við stimpil. Ótti við að verða merkt sem vanda­mál. Á meðan bíður lífið.

Finnst ykkur þetta í lagi?

Snemmtæk þjón­usta sparar líf og sparar fé. Færri bráðar inn­lagnir. Minni tími á bráða­mót­töku. Færri útköll. Færri fang­els­is­daga. Minna fram­leiðnitap. Minni byrði á aðstand­endum.

Þetta er ekki slag­orð heldur skyn­semi.

Finnst ykkur í lagi að bíða eftir skað­anum í stað þess að grípa inn fyrr?

Fimm svör sem ég óska eftir:

Hver er raun­bið í dag eftir fyrstu þjón­ustu hjá heilsu­gæslu og sér­hæfðri geð­þjón­ustu og hvernig er hún mæld.

Hvað tekur langan tíma að kom­ast í grein­ingu og fyrstu með­ferð ef við­kom­andi hefur engin fjár­ráð og hvar er lif­andi leið inn?

Hver ber fram­kvæmd­ará­byrgð á því að stytta bráða bið næstu þrjá­tíu daga hjá börnum og full­orðnum með nafni og síma­núm­eri?

Hvaða þrjár aðgerðir fara í gang strax í dag til að koma í veg fyrir end­ur­teknar bráða­komur án eft­ir­fylgdar?

Hvenær og hvernig birt­ist reglu­leg, opin­ber upp­færsla á bið­tíma, úrræðum og árangri á einum stað sem allir skilja?

Ef kerfið er í lagi má svara þessu strax. Ef kerfið er ekki í lagi þarf að segja það hreint út og laga það núna.

Hvað þarf að ger­ast strax í dag?

Opna sam­fellda bráða leið í þjón­ustu sem virkar utan skrif­stofu­tíma og tryggja tíma­bundna fag­þjón­ustu án greiðslu fyrir fólk með litla eða enga greiðslu­getu.

Setja stutt, mark­viss stuðn­ings­við­töl með skýrri eft­ir­fylgd í heilsu­gæslu.

Bjóða skjót ráð­gjafa­sam­töl fyrir aðstand­endur með skýra leið inn í kerfið.

Virkja sam­starf við félaga­sam­tök sem geta mætt fólki strax.

Ég skrifa sem mann­eskja með ADHD og reynslu af kerf­inu en ég fékk grein­ingu seint og greiddi sjálfur fyrir mat. Ég á fólk sem styður mig. Ekki allir hafa þann stuðn­ing. Þess vegna þarf þjón­ustu sem tekur á móti án stimpl­unar.

Ég er að stofna Strax í dag. Grasrót sem krefst virkrar þjón­ustu, gagn­sæis og sam­ráðs. Ég aug­lýsi kynn­ing­ar­fund fljót­lega.

En aðal­at­riðið er að fá svör og sjá aðgerðir.

Til ykkar sem haldið um stjórn­völ­inn:

Tölum saman. Sýnum hug­rekki. Setjum fólkið á undan ferl­inu. Finnst ykkur þetta í lagi eins og staðan er í dag?

Til þeirra sem eiga erfitt.

Píeta er í síma 552 2218 og á vefnum pieta.is. og Neyð­ar­línan er opin allan sól­ar­hring­inn alla daga.

Það er í lagi að leita hjálpar. Það er styrkur. Þú ert ekki ein eða einn. Ég gefst ekki upp. Við getum lagað þetta. En það þarf svör, sam­kennd og aðgerðir sem byrja strax í dag.

Höfundur er með ADHD og PTSD, og er við­ur­kenndur mark­þjálfi og stofn­andi STRAX Í DAG.