Mikil loftmengun mælist nú í stórborgum í Midwest- og Norðausturríkjum Bandaríkjanna eftir að reykur frá skógareldum í Kanada berst suður yfir landamærin samkvæmt fréttum frá Reuters. Ástandið hefur haft áhrif á yfir 100 milljónir manna og neytt yfirvöld til að grípa til neyðarráðstafana.
Þéttur, gulleitur reykjarmökkur liggur nú yfir borgum á borð við New York, Chicago, Detroit, Minneapolis og Washington D.C. Alþjóðlegar loftgæðamælingar sýna að á tímabili voru þessar bandarísku borgir að glíma við ein verstu loftgæði í heimi. Mengunin stafar af fínu svifryki (PM2.5) sem smýgur djúpt inn í öndunarfærin.
„Þetta brennur þegar maður gengur út“
Íbúar á viðkomandi svæðum finna verulega fyrir ástandinu. Í miðbæ Chicago sögðust vegfarendur greinilega finna plastkennda lykt af loftinu, sem stafar af efnahvörfum í reyknum þegar hann ferðast langar leiðir í sólarljósi.
„Þetta er ótrúlegt. Þegar maður lítur út heldur maður að þetta sé þoka, en um leið og maður stígur út finnur maður að þetta brennur í augunum,“ segir Stephanie Villanova (33 ára), íbúi í Chicago, sem var á ferð á götum úti með föður sínum, bæði með grímur fyrir öndunarfærunum.
Yfirvöld í New York hafa aflýst opinberum viðburðum utandyra og lokað almenningssundlaugum. Borgarstjóri New York-borgar, Zohran Mamdani, hefur hvatt alla íbúa til að sýna fyllstu varúð:
„Við þetta mengunarstig geta allir fundið fyrir heilsufarslegum áhrifum, ekki bara þeir sem eru með astma, hjartasjúkdóma eða aldraðir. Allir New York-búar ættu að verja sig,“ en borgin dreifir ókeypis -andlitsgrímum á lögreglustöðvum og bókasöfnum.
Sérfræðingar vara við langtímaáhrifum
Heilbrigðisstarfsfólk og vísindamenn benda á að mengun frá skógareldum sé mun eitraðri en hefðbundin iðnaðarmengun og tengist beint fjölgun hjartaáfalla og heilablóðfalla.
Serap Erdal, prófessor við Illinois-háskóla í Chicago og stjórnandi loftgæðarannsóknarinnar Open Air Chicago, bendir á að fólk vanmeti oft hættuna innandyra:
„Besta vörnin er að halda sig inni og forðast líkamlega áreynslu á meðan mengunin er svona mikil. Þótt við séum innandyra þýðir það ekki að við séum ekki að anda að okkur útilofti. Fólk þarf að loka gluggum og stilla loftræstingu á hringrás (recirculate) til að sía út eiturefnin. Venjulegar skurðlækningagrímur duga skammt; fólk þarf vottaðar N95 eða KN95 grímur utandyra.“
Loftslagsbreytingar í beinni útsendingu
Í Kanada loga nú yfir 850 skógareldar, þar af rúmlega hundrað stjórnlausir, aðallega í fylkjunum Ontario, Manitoba og Saskatchewan. Þrátt fyrir að rigning hafi dregið örlítið úr reyknum í Kanada þá beina háloftavindar menguninni áfram í suðaustur yfir Bandaríkin.
Sérfræðingar segja að þetta sé dæmi um þróun sem komin sé til að vera. Greg Evans, prófessor í efnaverkfræði við háskólann í Toronto, segir að samfélög verði að laga sig að nýjum veruleika:
„Ég býst við því að þetta muni gerast mun oftar á komandi áratugum. Borgir og íbúar verða hreinlega að búa sig undir þetta sem fastan lið í framtíðinni. Þetta eru loftslagsbreytingar sem fólk finnur beint í lungun.“
Veðurfræðingar spá því að vindáttir muni breytast lítillega þegar líður á helgina, sem gæti veitt tímabundinn létti fyrir Norðausturríkin, en hættan er talin vofa yfir á meðan eldarnir í norðri eru ekki að fullu slökktir.
