Radek B. Dudziak gerði nýverið tilraun heima í eldhúsi þar sem hann kannaði örveruvöxt á eldhúsbekk og í tusku sem notuð var við dagleg þrif. Niðurstöðurnar komu honum á óvart, en langmestur sýnilegur örveruvöxtur reyndist vera í tuskunni.
Radek, sem er heilbrigðisfulltrúi hjá Heilbrigðiseftirliti Norðurlands eystra, greinir frá tilrauninni í færslu á Facebook-síðunni Matvælaöryggi á mannamáli.
Tilraunin fólst í því að hann merkti af ákveðinn reit á eldhúsbekknum og lét hann vera óþrifinn í þrjá daga. Á sama tíma var annar hluti bekksins þurrkaður reglulega með vatni, eins og venjulega.
Við þrifin notaði hann tusku sem var bleytt, notuð til að þurrka af bekknum og síðan lögð við hliðina á vaskinum. Þetta var gert einu til tvisvar á dag í þrjá daga.
Að þeim tíma liðnum tók Radek sýni af óþrifna svæðinu, þrifna svæðinu og tuskunni og setti á ræktunarskálar til að kanna sýnilegan örveruvöxt.
Tuskan reyndist hafa langmestan vöxt
Niðurstöðurnar sýndu mikinn sýnilegan örveruvöxt á svæðinu sem hafði ekki verið þrifið í þrjá daga. Á svæðinu sem hafði verið þurrkað reglulega með vatni var hins vegar mun minni vöxtur.
Það sem vakti mesta athygli Radeks var þó niðurstaðan úr sýninu sem tekið var af tuskunni.
„Á skálinni frá tuskunni var svo mikill og þéttur sýnilegur vöxtur að einstakar kólóníur voru víða orðnar mjög erfiðar eða ómögulegar að greina í sundur,“ skrifar hann.
Radek útskýrir að þegar örverur fjölga sér á ræktunarskál geti þær myndað sýnilegar þyrpingar, svokallaðar kólóníur. Í sýninu úr tuskunni hafi vöxturinn verið svo mikill að þyrpingarnar runnu víða saman.
Hann leggur þó áherslu á að ekki sé hægt að fullyrða um nákvæman fjölda baktería út frá niðurstöðunum.
Raki skapar hagstæð skilyrði
Radek segir skýringuna meðal annars felast í því að tuskan hafi haldist rök milli þrifa.
Ólíkt eldhúsbekknum, sem þornar tiltölulega fljótt, geti tuskur haldið raka lengi. Í trefjum þeirra geti jafnframt safnast upp lífræn efni og örverur.
„Raki + tími + næring geta skapað mun hagstæðari aðstæður fyrir ákveðnar örverur en á þurrum fleti,“ skrifar hann.
Hann bendir á að þótt það geti dregið úr óhreinindum og örverum að þurrka yfirborð með vatni sé það ekki það sama og að sótthreinsa það.
Ef sama raka tuskan sé notuð aftur og aftur án þess að vera þvegin geti hún orðið að stað þar sem örverur lifa af og fjölga sér.
Mikilvægt að þvo tuskur og leyfa þeim að þorna
Radek tekur fram að um einfalda heimilistilraun hafi verið að ræða en ekki formlega vísindarannsókn. Ekki hafi heldur verið kannað hvort sjúkdómsvaldandi bakteríur væru til staðar í sýnunum.
Niðurstöðurnar gefi engu að síður tilefni til að huga betur að meðhöndlun tuska sem notaðar eru við eldhúsþrif.
„Það sem lítur hreint út er ekki endilega örverufræðilega laust við örverur. Og það sem við notum til að þrífa getur líka orðið staður þar sem örverur safnast saman,“ segir hann.
Radek hvetur fólk til að gæta þess að tuskur séu hreinar, fái að þorna vel milli notkunar og séu þvegnar eða þeim skipt út reglulega.
„Blaut tuska er ekki endilega hrein tuska. Hún þarf líka að fá að þorna,“ segir Radek að lokum.
