Umboðsmaður vill betra verklag á Litla-Hrauni: „Mjög veikir fangar hafa lent í uppákomum“

Umboðs­maður Alþingis sendi í síð­ustu viku frá sér til­kynn­ingu um, og beindi henni til Litla-Hrauns, að athuga hvort þurfi að kom á form­legu verk­lagi varð­andi örygg­is­mynda­véla­kerf­inu sem er til staðar á fang­els­inu. 

„Upplýst hafði verið að efni úr örygg­is­mynda­vélum fang­els­is­ins eydd­ist jafnan sjálf­krafa að til­teknum tíma liðnum. Ef upp kæmu alvar­leg atvik eða kvartað væri yfir ein­hverju sem sæist í mynd væri það efni vistað. Umboðs­maður bendir á að með form­legu verk­lagi mætti einnig ná til til­vika þar sem fyr­ir­séð sé að fangi kynni að verða ósáttur, s.s. vegna lík­am­legrar vald­beit­ingar eða ann­arra inn­gripa af hálfu fanga­varða. Þá ítrekar hann fyrri ósk um að upp­lýst verði um lyktir end­ur­skoð­unar sem standi yfir á verk­lagi við lík­ams­leitir á föngum. Dragist hún á lang­inn þá verði hann upp­lýstir eigi síðar en 1. júlí 2024 um fram­vind­una ásamt skýr­ingum á töfum,“ sagði meðal ann­ars í til­kynn­ingu Umboðs­manns Alþingis um málið.

Mannlíf hafði sam­band við Guðmund Inga Þór­odds­son, for­mann Afstöðu – félags fanga á Íslandi, til að spyrja hann um upp­tökur á Litla-Hrauni.

„Mér finnst eðli­legt að komið verði á nýju verk­lagi um upp­tökur úr eft­ir­lits­vélum fang­elsanna þar sem tryggt er að bæði sé efni geymt í ákveð­inn tíma þar til það eyð­ist sjálf­krafa,“ sagði Guð­mundur. „Þá er mik­il­vægt að engir starfs­menn geti skoðað aftur í tím­ann upp­tökur nema sér­hæfður starfs­maður geri það og þá þarf það að vera skráð hver, hvenær og hvers vegna. Hugs­an­lega ættu þeir sem mynd­bandið bein­ist að, að fá til­kynn­ingu um skoðun á efn­inu. Það er sjálf­sögð krafa að fang­els­is­yf­ir­völd fari yfir þessi mál reglu­lega í sam­ræmi við per­sónu­vernd­ar­lög.“

En veit Guð­mundur um dæmi um vanda­mál sem hafa komið upp sem tengj­ast mynda­véla­kerf­inu?

„Nei, við þekkjum ekki dæmi sem við munum eftir í fljótu bragði.  Ég geri ráð fyrir að Umboðs­maður sé að senda út þessa beiðni vegna kvart­ana frá föngum á Litla-Hrauni út frá OPCAT eft­ir­lit­inu.  Þá reyndar þekkjum við að mjög veikir fangar hafa lent í upp­á­komum sem þeir myndu örugg­lega ekki vilja að færi lengra. Það er auð­vitað alltaf hætta á að þeir sem hafi aðgang að slíku efni geti tekið afrit og mis­notað á ein­hvern hátt. Hér er bara verið að reyna að koma í veg fyrir slíkt og tryggja öryggi bæði vist­manna sem starfs­manna.“