Ólafur var einn í þögninni: „Það var svona „hvað er ég að hugsa?“ Hvað var ég að hugsa?“

Mannlíf ræddi við Ólaf Sveins­son, 75 ára sem gekk Jak­obs­veg­inn og íhug­aði. Hér má lesa brot úr helg­ar­við­tal­inu.

Einn í þögninni

Og hann gekk og gekk.

Hver áfang­inn af öðrum næstu daga.

„Það sem mér fannst vera mjög merki­legt fyrstu þrjá til fjóra dag­ana var að vera einn á göngu og vera einn með sjálfum mér.“

Þögn.

„Það var svona „hvað er ég að hugsa?“ Hvað var ég að hugsa?“. Það var mjög merki­legt að upp­lifa þetta; ég er búinn að vera að ganga mikið í gegnum árin og oft verið einn en þetta var öðru­vísi. Ég var á Jak­obs­veg­inum. Það voru kirkjur alls staðar. Litlar kirkjur og stórar kirkjur. Ég fór í flestar kirkj­urnar sem ég sá. Ég er ekki mjög trú­aður maður en mér fannst mjög gaman að fara í þessar kirkjur; sér­stak­lega litlu kirkj­urnar. Setjast þar niður og vera einn í þögn­inni. Mér fannst það skemmti­leg­ast. Ég var með það mark­mið að fara í allar kirkjur sem ég gat kom­ist inn í. Mér fannst bara gott að vera inni í þeim. Stoppa og hvíla mig. Mér fannst þetta róa hug­ann.“

Í kirkju frá 17. öld.

Ólafur talar aftur um snyrti­lega nátt­staði. „Ég var mest hissa á hvað nátt­stað­irnir voru allir fínir. Við vorum kannski átta í her­bergi og það var allt svo hreint. Þetta er stærð­ar­innar bis­ness þarna á Spáni orð­inn og þeir eru að vanda sig. Þarna var ég svo að hitta fólk og tala við fólk og það fannst mér vera skemmti­legt; hitta mis­mun­andi fólk.

Ég spurði af hverju það væri að ganga. Ég var dálítið for­vit­inn. Og það spurði mig líka. Ég spurði einn sem var að koma frá Frakk­landi og búinn að ganga um 1800 kíló­metra hvað hann ætl­aði að fá út úr þessu. Þá horfði hann á mig og sagði: „Ég veit það ekki. Ég veit það kannski þegar ég kem á leið­ar­enda.“ Hann var búinn að ganga í marga daga og mér fannst þetta dálítið flott en hann hafði lagt af stað heiman frá sér. Vinur hans var með honum og hann var frá Belgíu. Og hann sagði það sama. Þessir tveir karlar voru voða skemmti­legir. Ég borð­aði með þeim og Frakkinn söng og sagði sögur.

Svo var það konan sem kom frá Svíþjóð. Hún var stíf. Mjög stíf. Ég umgekkst hana í þrjá daga og það var áhuga­vert að sjá hvernig hún breytt­ist. Hún sagði mér hvers vegna hún væri að ganga Jak­obs­veg­inn. Hún var að skilja við mann­inn sinn og ætl­aði að ganga Jak­obs­veg­inn og hugsa málið og svo ætl­uðu þau að hitt­ast í Santiago og sjá hvort þau gætu unnið sig út úr þessu. Það var svo gaman að sjá þessa konu; allar varn­irnar voru farnar á tveimur til þremur dögum.“

Af hverju var Ólafur sjálfur að ganga Jak­obs­veg­inn?

„Ég hef nú dálítið velt því fyrir mér af hverju ég var að ganga Jak­obs­veg­inn. Ég var dálítið sam­mála mann­inum sem sagði að hann vissi það ekki ennþá en að það kæmi í ljós þegar hann kæmi á leið­ar­enda. Mér fannst ég vilja ganga Jak­obs­veg­inn fyrir mig. Ég myndi ekki vilja ganga með nokkrum öðrum heldur en bara mér. Og hugs­unin hjá mér var að ég fengi að kynn­ast mér aðeins betur; hvernig ég væri einn með sjálfum mér, einn í ókunn­ugu landi og með ókunn­ugu fólki. Þetta var ekk­ert trú­ar­legt. En það er samt svo skrítið; það er kross á einum stað þar sem píla­grímar stansa til að hug­leiða og losa sig við stein eða eitt­hvað tákn­rænt fyrir þá. Ég var með stein í vas­anum sem ég nudd­aði á göngu minni og tók hann við hugs­unum, áhyggjum og gleði frá mér. Ég los­aði mig við stein­inn þegar ́ég kom að þessum krossi. Ég er ekki grát­gjarn maður en ég fékk tár í augun. Ég finn það bara þegar ég tala um þetta. Það var mjög merki­leg stund fyrir mig þegar ég los­aði mig við stein­inn. Ég var þarna einn og það kom yfir mig mikil ró og mér fannst þetta vera mjög merki­legt. Ég lét stein­inn falla og það var til­finn­inga­legt. Mér fannst þetta vera mjög áhrifa­mikil stund.“

Steini skilað við kross.

Þögn.

„Og ég var kannski að ganga svona til þess að finna mig.“ Og fann Ólafur sig á Jak­obs­veg­inum?

„Já, ég upp­lifði það. Ég hef aðra sýn á mig en áður. Ég á mjög róstu­samt líf,“ segir hann og kímir. „Ég hef gert mikið í líf­inu mínu og mér fannst vera ágætt að hugsa um það án þess að vera að dæma mig en að taka ábyrgð á því sem ég hef verið að gera. Svo hef ég gert fullt af góðum hlutum. Ég gekk þessa leið kannski til að kynn­ast mér.“

Krefjandi

Ólafi var farið að vera illt í tánum. Fótunum. „Ég var búinn að fara í apó­tek og búinn að fá þar eitt­hvað til að setja á tærnar; ein­hverja hólka. Og ég var búinn að plástra mig alveg. Það var bara plástur út í gegn með tærnar. Síðasta dag­inn sem ég gekk ætl­aði ég að ganga um 30 kíló­metra. Ég fór á veit­inga­stað þegar ég var búinn að ganga um átta kíló­metra til að fá mér te og brauð og fór úr skónum sem er ágætt þegar maður stoppar. Ég ætl­aði ekki að kom­ast í skóna aftur áður en ég hélt af stað. Ég var með park­odín með mér og át park­odín reglu­lega á meðan ég gekk sem voru rúm­lega 20 kíló­metrar. Ég hugs­aði með mér að ég yrði að láta lækni skoða þetta. Ég tók leigu­bíl og fór í þorp þar sem ég vissi að væri læknir og skar hann í tærnar og saum­aði svo. Hann sagði að þetta liti illa út og að ég mætti ekki ganga næstu þrjá til fimm dag­ana. Ég ákvað þá að fresta þessu og fara heim. Ég var kom­inn með verk í fót­inn.“

Læknir í Carrion.

Ólafur hafði gengið tæpa 400 kíló­metra á 13 dögum. Til að klára Jak­obs­veg­inn átti hann eftir að ganga rúm­lega 300 kíló­metra. Og það gerði hann í vor. 11 dagar. 325 kíló­metrar. Með­al­vega­lengdin um 30 kíló­metrar á dag.

„Ég fann það á seinni helm­ingnum að mér leið ágæt­lega með að ganga um 30 kíló­metra á dag. Ég lenti reyndar í því að labba 38 kíló­metra síð­asta dag­inn.“

Galisía.

Hvernig var ferðin í vor? Hvað upp­lifði Ólafur?

„Ég upp­lifði fyrst og fremst það að ég vissi hvað ég var að gera. Og ég var miklu örugg­ari með mig. Ég hitti svo mikið af skemmti­legu fólki; ég gekk aldrei með því nema kannski stuttan spöl. En fyrst og fremst var fólkið sem ég hitti skemmti­legt og gott. Og það fannst mér standa upp úr.“

Svo nálg­að­ist Ólafur „markið“ í þess­ari göngu. Santiago de Compostela. „Ég var búinn að hugsa með mér hvernig þetta yrði þegar ég kæmi þangað. Það var til­finn­inga­ríkt. Allt í einu var ég kom­inn á enda­stað og stóð allt í einu fyrir framan þessa stóru og miklu dóm­kirkju innan um fullt af fólki. Það var önnur stund sem ég varð til­finn­inga­næmur. Ég fann alveg að það komu tár. Mér fannst þetta vera mjög merki­leg stund.“

Jú, Jak­obs­veg­ur­inn var að baki. Tæplega 800 kíló­metrar í tveimur lotum. Hækkunin? Um 13 kíló­metrar sam­an­lagt.

Hvað hefur það gefið Ólafi að hafa gengið Jak­obs­veg­inn?

„Það var mjög krefj­andi að vera einn með sjálfum sér. Að geta þolað mig í göngu í tæpan mánuð í allt. Að vera með mér og vera sáttur við mig; það sem ég fékk mest út úr þessu er að ég er bara ágætur. Ég er bara allt í lagi. Mér finnst það vera mik­ils virði að vera bara allt í lagi. Það sem ég fékk mest út úr þessu er að ég er sáttur með mig.

Þessi ganga hefur að ein­hverju leyti breytt mér. Ég upp­lifi það.“

Í Santiago de Compostela.

Þunglyndið

Ólafur tal­aði um róstu­samt líf. Stundum erfitt. Það má líka þessu við göngu. Fjall­göngu. Blíð­viðri og veð­urofsa.

Hann var ung­lingur þegar hann fór að finna fyrir þung­lynd­is­ein­kennum.

„Allt í einu var ég undir sæng, lok­aði mig af og vildi ekki tala við neinn og skildi ekki af hverju þetta var svona. Svo rjátl­að­ist þetta af og ég fór að koma mér af stað en svo kom þetta aftur. Ég vissi aldrei af hverju. Þetta var svona í mörg ár.

Svo upp­götv­aði ég það að ég gat drukkið mig í gegnum þetta. Það var ágætt; ég gat farið á ein­hvern stað og setið einn úti í horni og drukkið mig í gegnum þetta. Ég vissi að þetta var ekki eðli­legt. Eitt af ein­kennum mínum var að ég vildi ekki tala við fólk og svar­aði ekki sím­anum.“

Það kom að því að Ólafi var bent á að fara til geð­læknis sem sagði að hann þyrfti að hreyfa sig og vera innan um fólk. Það gerði Ólafur og það kom að því að hann átt­aði sig á því að

þetta væri sjúk­dómur. Þung­lyndi. „Geð­lækn­ir­inn sagði að ég ætti að hætta að gera þetta að leynd­ar­máli og ég hef bara talað um þetta síðan þá.“

Göngur hjálpa mikið en það er löngu búið að sanna að göngur eru góðar fyrir lík­ama og sál.

„Þegar ég er í svona kasti og er í miklu svart­nætti þá hefur það hjálpað mér að fara í skóna mína og fara út. Og svo bara geng ég. Og ég veit að göngur hafa áhrif á alls konar starf­semi í lík­am­anum. Ég er þá bara að ganga til þess að fá efni inn í lík­amann; bara til að heil­inn í mér róist og ég finn það alveg þegar ég er að kom­ast upp úr þessu hvað hreyf­ingin gerir mér gott. Ég lag­ast ekki á einum degi. Mér finnst oft vera erf­ið­ast að fara í skóna og fara út. Þess vegna er ég svo hepp­inn að ég er stundum með Kasper, vin minn, með mér og þá hjálpar hann mér,“ segir Ólafur en Kaspser er labrador­hundur dóttur hans og tengda­sonar. „Göngur hafa líka áhrif á hjart­slátt­inn, svefn­inn og matar­æðið. Þær hafa áhrif á allt.“

Ólafur segir að þegar hann finnur fyrir þung­lynd­is­ein­kennum og er í þessu svart­nætti þá hafi hann litla trú á að hann geti gert þetta; geti farið út að ganga. „Maður liggur bara undir sæng­inni og það er ekk­ert fram undan. Það er ekk­ert að ger­ast. Maður horfir á sjón­varpið og vill ekki hitta fólk. Og vill ekki svara í sím­ann. Og fyrsta hugs­unin er ekki að fara út og hreyfa sig. Ég er hins vegar búinn að vera svo lengi með þennan sjúk­dóm að ég er búinn að læra inn á hann og það er tvennt sem ég þarf að gera. Það er ann­ars vegar að segja öllum þeim sem eru nálægt mér að nú líði mér illa og hins vegar að koma sér út. Þá kemur þetta dópamín í lík­amann.

Það er við­ur­kennt af öllum að hreyf­ing er það sem skiptir höf­uð­máli. Aðalmáli.“

HÉR er hægt að lesa við­talið í heild sinni.