Þjóðaratkvæðagreiðsla um hvort Ísland eigi að taka upp þráðinn og hefja að nýju samningaviðræður um aðild að Evrópusambandinu fer fram um allt land í dag. Um er að ræða einhverja mikilvægustu atkvæðagreiðslu í utanríkismálum þjóðarinnar um árabil. Aðdragandi kosninganna hefur einkennst af harðri en líflegri umræðu þar sem tekist hefur verið á um efnahagslegt öryggi, fullveldið og stöðu íslensku krónunnar. Í opinberri yfirlýsingu sem Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra birti í tilefni dagsins, gerir hún upp síðustu vikur sem hún segir hafa verið viðburðaríkar, gefandi en jafnframt krefjandi. Hún lýsir yfir miklu stolti og ánægju með þá víðtæku samfélagslegu umræðu sem skapast hefur í aðdraganda kosninganna.
„Fólk hefur spurt, hlustað, lesið, rökrætt og myndað sér skoðun. Alþjóðamál, staða Íslands í heiminum, fullveldið okkar og ekki síst efnahagslegt öryggi hafa sjaldan fengið jafn mikið rými í almennri umræðu,“ skrifar Þorgerður Katrín og bætir við að þessi umræða sé dýrmæt, óháð því hver niðurstaðan verður.
Loforð ríkisstjórnarinnar haldið
Ríkisstjórn Samfylkingarinnar, Flokks fólksins og Viðreisnar, undir forystu Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra, var mynduð í lok síðasta árs með það skýra markmið að leggja ESB-viðræður í dóm kjósenda. Utanríkisráðherra vísar beint til þess samstarfs og loforðsins sem gefið var í upphafi vegferðarinnar.
„Þegar við Inga og Kristrún lögðum af stað í þessa vegferð lofuðum við einu: að þjóðin fengi að ráða. Við sögðumst treysta fólki til að taka þessa ákvörðun og við höfum staðið við það. Ég er stolt af því.“
Tekist á um vexti, matarverð og krónuna
Í færslu sinni nefnir utanríkisráðherra helstu efnahagslegu rökin sem verið hafa í brennidepli hjá þeim sem styðja Já-fylkinguna. Hún spyr hvort hægt sé að tryggja íslenskum heimilum og fyrirtækjum stöðugra umhverfi, lægri vexti og lægri fjármagnskostnað og hvort ungt fólk eigi að þurfa að sætta sig við dýrustu matarkörfuna ásamt þeim sveiflum sem fylgja litlum gjaldmiðli á borð við íslensku krónuna. Þá telur hún mikilvægt að Ísland eignist loksins „sæti við borðið“ þar sem ákvarðanir sem hafa þegar mikil áhrif á Ísland í gegnum EES-samninginn eru teknar. Þorgerður segir að þessum stóru spurningum verði ekki svarað með hræðsluáróðri heldur með því að mæta til leiks af sjálfstrausti.
„Samninganefndin verður skipuð okkar sterkasta og reynslumesta fólki, við sendum landslið út sem mun ekki gefa neitt eftir. Þetta er sú pólitík sem ég trúi á. Ekki að loka dyrum af ótta, heldur opna þær, líta inn og taka síðan upplýsta ákvörðun.“
Ekki kosið um endanlega aðild
Ráðherra áréttar og leggur mikla áherslu á að kjósendur átti sig á því að atkvæði dagsins í dag sé ekki lokaskrefið heldur aðeins upphafið á ferlinu. Kosningin snúist um að kanna grundvöllinn en ekki að ganga beint í sambandið.
„Á morgun [í dag] kjósum við um að fara í samningaviðræður. Ekki um aðild eða aðlögun. Ef niðurstaðan verður já verður önnur þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarsamninginn sjálfan. Punktur.“
Að lokum dregur hún línu á milli flokkspólitíkur og hagsmuna landsins og segir að atkvæðagreiðslan snúist hvorki um hana, ríkisstjórnina né fyrri valdhafa. „Hún snýst um Ísland og hvernig við viljum mæta framtíðinni. Við þrjár stóðum við okkar. Á morgun [í dag] er orðið ykkar.“
Kjörstaðir um allt land opna klukkan 09:00 og lýkur kosningu í kvöld. Fylgst verður grannt með talningu og fyrstu tölum jafnskótt og þær berast eftir lokun kjörstaða.
Athugasemdir