Eiríkur Rögnvaldsson, uppgjafaprófessor í íslenskri málfræði við Háskóla Íslands, segir að þrátt fyrir fréttir af miklum óeirðum í París hafi daglegt líf í borginni að mestu gengið sinn vanagang þegar hann dvaldi þar nýverið. Hann segir friðsamleg mótmæli hafa verið upphaf atburðanna en telur að ýmis öfgaöfl hafi síðar nýtt sér óánægju fólks til að skapa glundroða.
Eiríkur greinir frá reynslu sinni í Facebook-færslu eftir heimkomu frá París. Hann og eiginkona hans dvöldu í ellefta hverfi borgarinnar, skammt frá þeim stöðum þar sem óeirðirnar voru sagðar hafa verið mestar.
„Ég get ekki sagt að við höfum orðið mikið vör við læti,“ skrifar Eiríkur.
Hann segir þau vissulega hafa séð friðsamlegan hóp fólks með kröfuspjöld á götum úti, slagorð á veggjum og styttum, brotna búðarglugga og verslanir þar sem gluggar höfðu verið negldir fyrir til að verjast skemmdum. Þá hafi þau einnig séð lestir lögreglubíla með sírenur í gangi.
Þrátt fyrir þetta hafi lífið í borginni að mestu gengið sinn vanagang.
Segir friðsamleg mótmæli hafa verið upphafið
Eiríkur segir að upphaf ólguninnar hafi verið friðsamleg og eðlileg mótmæli framhaldsskólanema vegna ófullnægjandi aðstæðna í skólum landsins.
Að sögn hans hafa nemendurnir meðal annars mótmælt lélegu ástandi skólahúsnæðis, of fjölmennum bekkjum og skorti á fullnægjandi námsgögnum. Hann segir jafnframt að ráðamenn hafi tekið undir hluta gagnrýninnar.
Mótmælin hafi í fyrstu einkum falist í því að skólum var lokað, en háskólanemar hafi síðar tekið þátt til stuðnings framhaldsskólanemunum. Þeir þekki sjálfir aðstæður í framhaldsskólum, enda nýlega lokið námi þar.
Að mati Eiríks hafi hins vegar ýmsir hópar síðar blandað sér í mótmælin með öðrum markmið en að bæta aðstæður í skólunum.
„En síðan gerist það sem vill gerast við slíkar aðstæður, að alls kyns hópar hoppa á vagninn. Þessum hópum er hundsama um ástandið í skólunum, markmið þeirra er bara að skapa glundroða,“ skrifar hann.
Eiríkur segist ekki vita hvort þar hafi verið um að ræða hægri- eða vinstriöfgahópa, anarkista eða aðra hópa.
Segir ekkert hafa bent til sérstakrar aðkomu innflytjenda
Í færslunni segir Eiríkur að hann hafi hvorki séð né heyrt neitt sem benti til þess að innflytjendur hefðu verið sérstakir forsprakkar óeirðanna.
Hann bendir þó á að innflytjendur séu fjölmennir í Frakklandi og að einhverjir þeirra taki að sjálfsögðu þátt í óeirðum, rétt eins og aðrir samfélagshópar.
Eiríkur telur að skýra þurfi ólgu í samfélaginu með því að horfa til undirliggjandi félagslegra aðstæðna, fremur en að beina athyglinni sérstaklega að uppruna fólks.
„En undirrótin að ólgunni er fyrst og fremst ójöfnuður og vonleysi margra sem sjá ekki fram á að eiga sér neina framtíð,“ skrifar hann.
Hann segir auðvelt að virkja óánægju þeirra sem telja sig hafa orðið undir í samfélaginu og að öfgaöfl nýti sér slíka stöðu.
Telur samfélagsmiðla og fjölmiðla geta grafið undan mótmælum
Eiríkur segir samfélagsmiðla hafa auðveldað öflum að ná til fólks og æsa það upp. Jafnframt séu samfélagsmiðlar og hefðbundnir fjölmiðlar nýttir með markvissum hætti til að koma óorði á mótmælendur og grafa undan stuðningi við friðsamleg mótmæli.
Hann telur þá þróun áhyggjuefni, enda séu friðsamleg mótmæli eðlilegur þáttur í lýðræðislegu samfélagi.
„Það er uggvænlegt,“ skrifar Eiríkur í lok færslunnar.
