Norðurlöndin anda nú léttar eftir að hafa glímt við sögulega hitabylgju sem spillti vonum ferðamanna sem sóttu í svalara veður í norðrinu, atvik sem veðurfræðingar vara við að geti endurtekið sig.

Ferðamennska hefur aukist á Norðurlöndum undanfarin ár, að hluta vegna nýrrar ferðatísku sem kölluð er „coolcations“, þar sem ferðalangar flýja hitabylgjur Miðjarðarhafsins í von um mildara loftslag fyrir norðan.

Sögulegar hitatölur í júlí í ár brutu þessar vonir ferðamanna um að sleppa við ofsahitann.

Á mánudag sagði finnska veðurstofan í yfirlýsingu að landið hefði nýlokið 22 daga hitabylgju þar sem hiti fór yfir 30°C, lengsta slíkra tímabila frá upphafi mælinga árið 1961.

Júlí var jafnframt sá þriðji heitasti sem hefur verið mældur í Noregi frá árinu 1901, með meðalhita 2,8 gráðum yfir árstíðabundnu meðaltali um land allt, samkvæmt norsku veðurstofunni.

Tveggja vikna hitabylgja, frá 12. til 25. júlí, var jafnframt sú heitasta sem hefur nokkru sinni verið mæld í Noregi.

Svokallaðar hitabeltisnætur, þar sem hitinn fer ekki niður fyrir 20°C, eru nú orðnar algengar á sumrin í nágrannalöndum okkar.

Heit ferðatíska

Óvenju hátt hitastig kom ferðamönnum á óvart sem höfðu ætlað sér að komast undan hitanum annars staðar.

Moussaab El Bacha, íbúi í Stokkhólmi, sagði AFP frá því þegar foreldrar hans komu frá Marokkó í heimsókn.

„Þau voru í alvöru hissa á hversu heitt var hér. Þau höfðu búist við svalara fríi frá marokkóska sumarhitanum, en í staðinn var eins og hitinn hafi elt þau alla leið til Svíþjóðar,“ sagði hann.

„Það var dálítið óraunverulegt fyrir þau að upplifa svona mikinn hita svona norðarlega á hnettinum, þau sögðu sífellt: 'Eruð þið viss um að við höfum ekki lent í Suður-Spáni?'“

Í Haparanda, langt norður í Svíþjóð, fór hitinn yfir 25°C í 14 daga samfleytt í júlí, og í Jokkmokk stóð hitabylgjan yfir í meira en 15 daga, eitthvað sem ekki hefur sést í heila öld, samkvæmt sænsku veðurstofnuninni.

Ísköld skjól

Í Rovaniemi, finnskri borg norðan heimskautsbaugs sem kallar sig heimabæ jólasveinsins, fór hitinn yfir 30°C í síðustu viku.

Sveitarfélagið Joensuu í suðausturhluta Finnlands opnaði skautahöll til að fólk gæti kælt sig niður og þannig minnkað álag á heilbrigðisþjónustu svæðisins, sagði Mikael Ripatti, yfirmaður heilbrigðisþjónustu svæðisins til AFP.

Ripatti sagði að bráðamóttökur hefðu orðið yfirfullar þar sem fólk leitaði sér aðstoðar vegna hitaeinkenna.

„Markmiðið var að bjóða upp á stað til að fara á ef það væri of heitt heima,“ sagði Ripatti.

Aðrar borgir fylgdu sömu leið og opnuðu kæliaðstöðu fyrir almenning, þar á meðal verslun í Helsinki sem leyfði fólki að leggja sig við kælihilla.

Hlýnun á heimskautasvæðinu

Heimskautasvæðið hitnar nú mun hraðar en aðrir hlutar heimsins.

Af öllum heimsálfunum hefur Evrópa hlýnað hraðast á hverju áratugi síðan 1990 með Asíu skammt á eftir, samkvæmt gögnum frá bandarísku haf- og loftslagsstofnuninni.

„Lengd hitatímabilsins og háa hitastigið allan daginn um allt land var mjög óvenjulegt núna,“ sagði Ketil Isaksen, loftslagsfræðingur hjá norsku veðurstofunni, í yfirlýsingu.

„Svona hitabylgjur eru líklegri í heimi sem er að hitna vegna loftslagsbreytinga,“ bætti hann við.

Vísindamenn segja að endurteknar hitabylgjur séu eitt af einkennum hnattrænnar hlýnunar og verði líklega algengari, lengri og öflugri í framtíðinni.

„Það hafa verið hitabylgjur áður og það munu koma fleiri í framtíðinni,“ sagði Hannele Korhonen, rannsóknarprófessor hjá finnsku veðurstofunni, við AFP.

En eftir því sem loftslagsbreytingar hækka hitastig heimsins, þá „verða hitabylgjur tíðari, og verða heitari,“ bætti hún við.

„Það þyrfti ítarlega rannsókn á orsökum til að meta hlut loftslagsbreytinga í langvinnri hitabylgju sem reið yfir norður-Svíþjóð,“ sagði Sverker Hellstrom, veðurfræðingur hjá sænsku veðurstofunni, við AFP.

Hann bætti þó við: „Tíðni svona veðurfyrirbæra hefur aukist og gæti haldið áfram að aukast í framtíðinni.“