Slímseigjusjúkdómur, lífshættulegur erfðasjúkdómur sem hefur áhrif á slímhimnur í lungum og öðrum líffærum, er meðal þeirra sjúkdóma sem samkvæmt rússneskum lögum gera það ólöglegt að fangelsa einstakling. Þrátt fyrir það dæmdi dómstóll í Moskvu tvítuga konu með sjúkdóminn í sex ára fangelsi í sumar fyrir tilraun til dreifingar fíkniefna.
Frá handtöku hefur heilsu Yevgeníu Lomakovu hrakað hratt, þar sem fangelsisvistin gerir henni ókleift að fá þau lyf sem hún þarf. Fjölskylda hennar óttast að hún lifi ekki fangelsisdóminn af, á meðan rússneska fangelsismálastofnunin (FSIN) hafnar greiningunni og heldur því fram að hún sé alls ekki með sjúkdóminn.
Dæmd þrátt fyrir alvarleg veikindi
Samkvæmt systur hennar, Alexöndru, greindist Yevgenia með slímseigjusjúkdóm aðeins tveggja ára gömul. „Læknirinn sagði okkur að hún myndi líklega ekki lifa fram yfir átján ára aldur,“ segir Alexandra í samtali við miðilinn Takie Dela.
Í desember 2024 var Yevgenia handtekin og ákærð fyrir að hafa selt fíkniefni. Rannsóknarlögreglan sagði hafa fundið 27 grömm af mephedrón, vog og umbúðir á heimili hennar. Hún viðurkenndi að hafa geymt afgangsefni en sagðist hætt sölu löngu áður og einungis gripið til þessarar leiðar vegna fjárhagslegrar neyðar. Örorkubætur hennar, sem námu aðeins um 26 þúsund rúblum á mánuði (um 39.000 krónur), dugðu hvorki fyrir lyfjum né mat.
Í júní 2025 dæmdi dómstóllinn hana í sex ára fangelsi. Saksóknari hafði farið fram á 12 ár, en dómurinn mildaði refsinguna vegna heilsufars hennar.
Fangelsuð þrátt fyrir lagalega undanþágu
Samkvæmt rússneskum reglum má ekki halda fólki með slímseigjusjúkdóm í gæslu eða fangelsi. Þrátt fyrir það fékk Yevgenia ekki skilorðsbundinn dóm, þar sem engin læknisgögn um sjúkdóminn voru í sakamálinu, af óþekktum ástæðum.
Eftir að hún var færð í gæslu varð hún fyrir mikilli vanrækslu. „Læknirinn þar sagðist ekki skilja sjúkdóminn og hélt því fram að fólk með hann lifði bara eðlilegu lífi,“ segir systir hennar. Nú hefur lungnastarfsemi Yevgeníu minnkað í aðeins 32 prósent.
Hún fær ekki þá næringu sem hún þarf, lifir mest á núðlum og kexi, og vegur nú aðeins 45 kíló.
Án nauðsynlegra lyfja og í lífshættu
Yevgenia þarf daglega lyfið Trikafta, en það má einungis gefa út eftir samþykki sérstakrar nefndar, ferli sem hún náði ekki að ljúka áður en dómurinn féll. „Enginn bjóst við að hún fengi raunverulegan fangelsdóm,“ segir Alexandra.
Auk þess fær hún ekki önnur nauðsynleg lyf og er nú í klefa með 36 öðrum föngum, sem gerir hana berskjaldaða fyrir sýkingum. Samfangar hafa jafnvel hótað henni vegna hósta og bannað henni að nota innöndunartæki sitt.
Í bréfum heim til fjölskyldu sinnar skrifar hún um máttleysi, svima og ótta við að deyja:
„Ég er svo hrædd. Ég vil bara deyja heima, umkringd fjölskyldunni minni. Ég veit að ég hef gert mistök, en ég held ekki að refsing mín eigi að vera dauðinn.“
Fjölskyldan krefst lausnar
Lögmenn Yevgeníu hafa krafist læknisskoðunar og endurflokkunar ákærunnar sem vörslu án dreifingarásetnings. En fangelsisyfirvöld hafa ekki svarað beiðnum. Þann 1. október komst nefnd FSIN að þeirri niðurstöðu að Yevgenia væri ekki með nein alvarleg veikindi sem hindruðu fangelsisvist, aðeins degi áður en áfrýjun hennar var tekin fyrir í Moskvu.
Dómstóllinn hefur frestað málinu til 16. október.
Fjölskylda hennar segir að Yevgenia sé nú „brotin manneskja“ og líti út eins og hún hafi gefist upp. Hún biður aðeins um eitt: að fá að lifa síðustu ár sín utan fangelsis, með sínum nánustu.
