Skellur í september – Verðbólgan í hæstu hæðir í meira en tvö ár

Vísitala neyslu­verðs hækk­aði um 0,39 pró­sent í sept­em­ber sam­kvæmt nýbirtum tölum Hag­stof­unnar. Árs­hækkun vísi­töl­unnar mælist þar með 5,9% og hefur ekki verið hærri í meira en tvö ár. Verð­bólgu­þrýst­ingur hefur mælst almennur en dregið hefur úr umfangi hús­næð­is­kostn­aðar í verð­bólg­unni. Án áhrifa hús­næð­is­kostn­aðar mælist verð­bólga 5,7%. 

Mikil áhrif virð­is­auka­skatt­breyt­inga

Rekstur far­ar­tækja til einka­nota var sá ein­staki und­ir­flokkur sem hækk­aði hvað mest (0,38 pró­sent). Þá hækkun má rekja til afnáms tíma­bund­innar lækk­unar virð­is­auka­skatts á dísel og bensín. Heim­il­is­tæki (0,09 pró­sent) og reiknuð húsa­leiga (0,07 pró­sent) koma þar á eftir. Á síð­ustu vikum hefur Verð­lags­eft­ir­lit ASÍ beint sjónum sínum að æfinga­gjöldum íþrótta­fé­laga. Umfang þeirra gjald­skrár­breyt­inga má sjá í afþrey­ing­ar­þjón­ustu, sem hefur 0,05 pró­senta áhrif til hækk­unar á vísi­tölu neyslu­verðs. 

Á móti lækk­uðu far­þega­flutn­ingar, þ.á.m. flug­far­gjöld erlendis (-0,36 pró­sent), og því er fram­lag yfir­flokks­ins Flutn­ingar nei­kvætt um 0,04 pró­sentur. Sá yfir­flokkur sem hækkar mest er Húsnæði, vatn og raf­magn (0,10 pró­sent) 

Bens­ín­verð hækkar á ný

Afnám tíma­bund­innar lækk­unar virð­is­auka­skatts skýrði að stærstum hluta verð­hækk­anir á bens­íni á fyrstu tveim vikum sept­em­ber­mán­aðar en með­al­tal lægstu verða á bens­íni hækk­aði um 13% yfir tveggja vikna tíma­bil. Verð­þróun á olíu hefur hins vegar verið sveiflu­kennd og hafa verð­hækk­anir á bens­íni haldið áfram út sept­em­ber­mánuð, m.a. vegna verð­hækk­ana á inn­kaups­verði á bens­íni. Hafa þær verð­hækk­anir verið meiri en styrk­ing gengis krón­unnar á sama tíma­bili. Hefur með­al­tal lægstu verða því hækkað um 22% frá lokum ágúst­mán­aðar, umfram áhrif virð­is­auka­skatt­breyt­inga. Að óbreyttu má búast við frek­ari áhrifum af olíu­verð­hækk­unum á vísi­tölu neyslu­verðs í októ­ber. 

Þær rask­anir sem orðið hafa á fram­leiðslu olíu hafa haft ólík áhrif á verð­þróun á bens­íni og dísel. Verð á dísel olíu hefur frá árs­byrjun hækkað um 44% borið saman við um 37% hækkun á bens­ín­verði. 

Þróun dag­vöru­verðs ólík milli versl­ana

Verð­lags­eft­ir­lit ASÍ fjall­aði í síð­ustu viku um þróun dag­vöru­verðs frá ágúst 2025 til dags­ins í dag. Í frétt­inni var bent á að hægt hafi á verð­hækk­unum á mat­vöru und­an­farin miss­eri en dag­vöru­vísi­tala ASÍ lækkað milli mán­aða í sept­em­ber. Þegar nánar er rýnt í úttekt­ina kemur í ljós að breyt­ingum milli versl­ana er mis­dreift, eða á bil­inu 1,3%–6%, í þeim átta versl­unum sem sam­an­burð­ur­inn nær til. Mest hækk­aði verð í Fjarð­ar­kaupum, um 6%, og Kram­búð­inni (4,2%). Minnst hækk­aði verð í Kjör­búð­inni, um 1,3%. 

Líkt og fram kom í frétt Verð­lags­eft­ir­lits­ins vega hækk­anir á kjöti og mjólk­ur­vörum þungt í hækk­unum versl­ana und­an­farin miss­eri. Verðlag á inn­fluttum vörum og þurr­vörum hefur verið stöðugra, m.a. vegna hag­felldrar þró­unar á gengi krón­unnar.