Peningaþvætti víða á Norðurlöndunum

Ástæðan var tví­þætt. Í fyrsta lagi hafa þær upp­lýs­ingar sem fram hafa komið um starf­semi Kaup­þings, Lands­banka Íslands og Glitnis á síð­ustu árum; í rann­sókn­ar­skýrslum, dóms­málum og fjöl­miðlaum­fjöllun, sýnt að þótt íslensku bank­arnir þrír hefðu allir á sér yfir­bragð fag­legra fyr­ir­tækja var umsjón og eft­ir­lit með útlánum lélegt og ófag­legt.

Í raun má segja að hvat­inn til að vaxa hafi verið miklu sterk­ari en hvat­inn til að byggja upp stöndug fyr­ir­tæki. Því var til staðar freistni­vandi um að hefja við­skipti við við­skipta­vini sem ekki störf­uðu að öllu leyti lög­lega.

Í öðru lagi hafa nokkrir stórir bankar í nágrenni Íslands verið bendl­aðir við stór­fellt pen­inga­þvætti. Í fyrra var það Danske Bank og þvætti í gegnum eist­neskt útibú bank­ans á árunum 2007 til 2015. Hinn sænski Swedbank átti einnig aðild að því máli. Svo var fram­kvæmd hús­leit í höf­uð­stöðvum Deutsche Bank í nóv­em­ber í fyrra vegna grun­semda um pen­inga­þvætti, en sá banki var í miklu sam­kurli við íslenska banka fyrir hrun og hefur auk þess leikið stórt hlut­verk á meðal kröfu­hafa föllnu bank­anna síð­ast­lið­inn ára­tug. Nýjasta hneykslið snýr svo að Nordea bank­anum í Danmörku, sem á að hafa notað auð­manna­útibú sitt í Vester­port til að þvætta pen­inga.

Fyrsta efn­is­legt svar Fjár­mála­eft­ir­lits­ins barst 24. jan­úar. Í því er farið yfir þær athug­anir sem eft­ir­litið fram­kvæmdi á hverjum banka fyrir sig á árunum fyrir hrun hvort þær hafi í raun verið kláraðar svo hægt væri að ganga úr skugga um að áhyggjur FATF væru raun­veru­legar. Og ef svo væri, hvað þyrfti þá að gera til að bæta úr því. Þá var skýrsla Fjár­mála­eft­ir­lits­ins um Kaupþing afhent að hluta en drög að skýrslu um Glitni og Lands­banka Íslands ekki að svo stöddu.

Kjarninn fór fram á að fá fleiri gögn afhent og barst annað svar 19. febr­úar 2019. Með því fylgdi hluti af drögum að skýrslum um frammi­stöðu Glitnis og Lands­banka Íslands við að verj­ast pen­inga­þvætti.

Fjallað var ítar­lega um hvernig Ísland er í kappi við tím­ann að sýna alþjóð­legum sam­tökum að landið sinni almenni­legu eft­ir­liti gagn­vart pen­inga­þvætti, eftir að hafa fengið fall­ein­kunn í úttekt í fyrra. Hægt að lesa í 10. tölu­blaði Mannlífs og á vef Kjarnans.

Texti / Þórður Snær Júl­í­us­son