Magnús læknir segir Íslendinga verða að velja unga fólkið fram yfir frelsið: „Við vitum hver hættan er af ferðalögum“

„Sköpum aðstöðu til að unga fólkið geti stundað skóla, hitt félaga sína og fengið að þroskast með eðli­legum hætti. Sköpum þá stöðu að þeir sem eru eldri eða hafa sjúk­dóma þurfi ekki að ótt­ast að hitta þá sem eru þeim kær­astir. Sköpum þá stöðu að við getum sem sam­fé­lag notið þess að njóta saman.“

Þetta skrifar Magnús Karl Magn­ús­son, pró­fessor við Lækna­deild Háskóla Íslands og fyrr­ver­andi for­seti deild­ar­innar, á Facebook-síðu sinni um COVID-far­ald­inn. Pistil­inn hefur vakið tals­verða athygli og er ljóst að margir eru sam­mála honum. Magnús lýsir meðal ann­ars mik­il­vægi þess fyrir sam­fé­lagið að ná aftur sama and­rými og skap­að­ist í sumar. Nú þurfi að hugsa um unga og gamla í sam­fé­lag­inu.

Magnús segir að ekk­ert land hafi kom­ist klakk­laust úr COVID. „Mánuðir líða og enn lætur veiran ekki deigan síga. Það er skrítið að hugsa að fyrir átta mán­uðum síðan gátu fáir ímyndað sér að veira myndi lama sam­fé­lög okkar, leggja hund­ruðir þús­unda að velli og stöðva ferða­lög um heim­inn. En við höfum á þessum átta mán­uðum líka lært ótal margt. Það hefur ekk­ert sam­fé­lag getað lifað klakk­laust með veirunni án þess að draga veru­lega úr öllum sam­skiptum, loka á sam­komur, draga úr skóla­haldi. Ef slíkt er ekki gert hefur þurft að horfa upp á búsifjar sem siðuð sam­fé­lög geta ekki sætt sig við,“ segir Magnús.

Hann minnir á góðan árangur Íslands um tíma. „Það hafa nokkur ríki náð ótrú­lega góðum árangri í að útrýma veirunni að minnsta kosti tíma­bundið. Við náðum þessum árangri, Nýja Sjáland, Færeyjar og all­nokkur önnur ríki. Það er mögu­legt. Andrýmið sem skap­að­ist við þennan árangur var áþreif­an­legt. Slíkt and­rými skiptir senni­lega mestu máli fyrir þá sem stjórna minnstu í sam­fé­lagi okkar, ungu kyn­slóð­ina sem sækir skóla, kyn­slóðin sem nær­ist meira á sam­skiptum en nokkrir aðrir. Andrýmið var einnig áþreif­an­legt þeim eldri, kyn­slóð­inni sem ein­angr­að­ist meira en nokkrir aðrir meðan sam­fé­lagið lok­að­ist,“ segir Magnús.

Hann segir mik­il­vægt að læra af reynsl­unni, sem hefur sýnt hætt­una af ferða­lögum í þessu ástandi. „Hér á landi höfum við borið þá gæfu að hafa safnað gögnum um hegðun veirunnar betur en margir aðrir. Við höfum safnað fleiri sýnum en flestir. Við höfum kafað ofan í ferða­lag veirunnar frá einum ein­stak­lingi til ann­ars, bæði með hjálp smitrakn­ingar og með því að skoða fingrafar veirunnar sjálfrar með aðferðum sam­einda­líf­vís­inda. Í dag vitum við að það er mögu­legt að skapa and­rými, að minnsta kosti tíma­bundið. Við vitum hvernig við getum ski­mað þá sem koma frá öðrum land­svæðum. Við vitum hver hættan er af ferða­lögum. Við vitum hve lúmsk veiran er og hve hæg­lega ein sýk­ing getur dreifst um allt. Þetta höfum við séð síð­ustu vikur. Við verðum því að bera gæfu til að læra af þess­ari þekk­ingu,“ segir Magnús.

Hann segir skelfi­legt að hugsa til afkomu­brests bæði í ferða­þjón­ust­unni og menn­ing­ar­starfi. Nú verði samt að hugsa um unga fólki sem og það eldra. „Nú er haustið að skella á. Skólar farnir af stað. Við stöndum nú frammi fyrir mik­il­vægum ákvörð­unum. Frelsi er hug­tak sem okkur öllum þykir vænt um. Ferða­frelsi er eins og annað frelsi; frelsi eins nær aldrei lengra en svo að það megi skaða frelsi ann­arra. Ferða­frelsi er líka það að geta farið úr húsi. Það er sorg­legt til þess að hugsa til þess að mik­il­væg störf í ferða­iðn­aði séu í hættu. En á sama tíma hafa tón­listar- og leik­hús­fólk þurft að horfa upp á hrun og tekju­leysi allt frá upp­hafi far­ald­ur­ins. Og við sem sam­fé­lag mun fátæk­ari að hafa ekki fengið að njóta þeirra,“ segir Magnús og heldur áfram:

„Nú skulum við hugsa um þá sem venju­lega stjórna ekki öllu í okkar sam­fé­lagi. Sköpum aðstöðu til að unga fólkið geti stundað skóla, hitt félaga sína og fengið að þroskast með eðli­legum hætti. Sköpum þá stöðu að þeir sem eru eldri eða hafa sjúk­dóma þurfi ekki að ótt­ast að hitta þá sem eru þeim kær­astir. Sköpum þá stöðu að við getum sem sam­fé­lag notið þess að njóta saman. Við allar ákvarð­anir, hvort sem þær byggja á hag­fræði­legum, lýð­heilsu­fræði­legum eða ein­hverjum öðru mæli­kvörðum skulum við láta vafann falla með þeim yngstu og elstu. Þetta mun líða hjá á end­anum.“