Illugi Jökulsson, rithöfundur og fjölmiðlamaður, veltir fyrir sér mögulegri stöðu Íslands ef Bandaríkin tækju þá ákvörðun að innlima Grænland eða leggja það undir sig með einhverjum hætti. Í Facebook-færslu sinni segir Illugi að hann hafi lagt „mjög hlutlausa spurningu“ fyrir gervigreind um hvert hlutskipti Íslands gæti orðið í slíkri sviðsmynd og birtir svarið, sem mörgum þykir ansi dökkt.
Samkvæmt svarinu myndi innlimun Grænlands valda mestu stjórnmálakreppu á Norðurlöndum og innan NATO frá upphafi bandalagsins. Þótt Evrópuríki myndu vart grípa til hernaðaraðgerða gegn Bandaríkjunum, væri talið að sambandið myndi stórskaðast og harðorð mótmæli fylgja í kjölfarið.
Í greiningunni kemur fram að Ísland yrði landfræðilega lykilríki fyrir Bandaríkin. Keflavíkurflugvöllur og íslenskar hafnir yrðu taldar ómissandi fyrir birgðaflutninga, stjórnsýslu og hernaðarviðveru Bandaríkjanna á Grænlandi, einkum yfir vetrartímann. Þá yrði algjör stjórn á loftrýminu milli Íslands og Grænlands talin nauðsynleg til að koma í veg fyrir afskipti annarra ríkja.
Gervigreindin bendir á að afar ólíklegt sé að Bandaríkin myndu láta Ísland vera afskiptalaust í slíkri stöðu. Þvert á móti yrði Ísland skyndilega „nágranni“ Bandaríkjanna á nýjan hátt, sem gæti leitt til aukinnar hervæðingar og varanlegrar endurkomu bandarísks hers til Keflavíkur í mun stærri mæli en áður. Markmiðið væri að tryggja að íslensk stjórnvöld gætu hvorki dregið stuðning sinn til baka né leitað annarra varnaraðila.
Í svarinu er jafnframt varað við því að Ísland gæti lent „milli steins og sleggju“: annars vegar með sterk tengsl við Norðurlönd og Evrópu, sem væru í áfalli vegna aðgerða Bandaríkjanna, og hins vegar með öryggi sitt algjörlega háð Bandaríkjunum. Þrýstingur gæti komið frá ESB og Norðurlandaráði um að takmarka aðstöðu Bandaríkjahers, en slíkt gæti leitt til harkalegra viðbragða, jafnvel hernáms á lykilinnviðum „til að tryggja stöðugleika“.
Efnahagslegar afleiðingar gætu einnig orðið miklar. Ef Evrópa setti viðskiptabann á nýjan „bandarískan norðurslóðageira“, þar með talið Ísland, gæti landið neyðst til að færa sig alfarið inn á bandarískt efnahagssvæði. Í greiningunni er jafnvel dregin upp mynd af Íslandi sem „Puerto Rico norðursins“ – formlega sjálfstæðu ríki sem í reynd væri undir hernaðar- og efnahagslegum yfirráðum Bandaríkjanna.
Að lokum er niðurstaðan sú að ef Grænland yrði innlimað myndi Ísland hætta að vera „brú yfir hafið“ og verða í staðinn framvörður Bandaríkjanna á norðurslóðum. Hvort sem sjálfstæði landsins héldi sér að nafninu til eða ekki, yrði Ísland í raun hluti af varnarkerfi Norður-Ameríku – „hvort sem okkur líkaði betur eða verr“, eins og Illugi dregur upp myndina.
Athugasemdir