Nýi forsætisráðherra Japans, Sanae Takaichi, sagði á föstudag að hún hefði lýst „alvarlegum áhyggjum“ vegna ástandsins í Suður-Kínahafi, Hong Kong og Xinjiang-héraði í „hreinskilnum“ fyrsta fundi sínum með Xi Jinping, forseta Kína.
Samkvæmt kínverskum ríkismiðlum sagði Xi við Takaichi, sem lengi hefur verið talin harðlínumaður gagnvart Kína, að hann vonaði að ríkisstjórn hennar hefði „réttan skilning“ á Kína.
Takaichi, sem er fyrsti kvenforsætisráðherra Japans, hefur reglulega heimsótt Yasukuni-helgidóminn þar sem minnst er japanskra fallinna hermanna, þar á meðal dæmdra stríðsglæpamanna. Hún er jafnframt eindreginn stuðningsmaður Taívan og hefur talað fyrir auknu öryggissamstarfi við eyjuna, sem Kína telur hluta af yfirráðasvæði sínu.
Takaichi sagði að hún hefði á fundi þeirra í tengslum við APEC-ráðstefnuna lagt áherslu á að hún vildi „stefnumarkandi og gagnkvæmt gagnlegt samband milli Japans og Kína“.
Hún bætti þó við að hún hefði einnig rætt ýmis viðkvæm mál við Xi og að það væri „mikilvægt að eiga beint og hreinskilnislegt samtal“.
„Við … lýstum yfir alvarlegum áhyggjum vegna aðgerða í Suður-Kínahafi sem og stöðunnar í Hong Kong og sjálfstjórnarsvæðinu Xinjiang,“ sagði Takaichi.
Peking hafnar alfarið ásökunum um mannréttindabrot gegn Úígúrum og segir stefnu sína í Xinjiang hafa útrýmt öfgahyggju og stuðlað að þróun.
Kína heldur fast við víðtækar yfirráðsheimildir yfir Suður-Kínahafi, þrátt fyrir alþjóðlega niðurstöðu frá 2016 sem staðfesti að þær kröfur hefðu enga lagalega stoð.
Takaichi sagðist einnig hafa rætt við Xi um Senkaku-eyjarnar, sem Japan stjórnar en Kína kallar Diaoyu, þar sem skip ríkjanna mætast reglulega.
Hún bætti við að hún hefði rætt útflutningstakmarkanir á mikilvægum hráefnum eins og sjaldgæfum jarðefnum, sem eru nauðsynleg fyrir fjölda iðngreina.
Auk þess þrýsti hún á um lausn japanskra ríkisborgara sem haldið er í Kína og tryggingu fyrir öryggi Japana sem dvelja þar.
„Ég kom því á framfæri að við viljum að þessum málum verði sinnt,“ sagði hún.
Um Taívan sagði Takaichi að kínversku fulltrúarnir hefðu komið því máli á framfæri, og hún hefði svarað: „Ég sagði að til að tryggja stöðugleika og öryggi í þessum heimshluta væri mikilvægt að viðhalda góðum samskiptum yfir sundið.“
– Saga og spenna –
Samkvæmt kínversku fréttastofunni Xinhua sagði Xi að hann vonaðist til að Japan myndi halda sig við „stefnu friðsælla, vinsamlegra og samvinnuþrunginna tvíhliða samskipta.“
Hann bætti við að Japan ætti að „standa við skýrar skuldbindingar um stór mál, eins og söguna,“ eins og fram kemur í pólitískum skjölum sem ríkin hafa áður sammælst um.
Heimsóknir japanskra leiðtoga í Yasukuni-helgidóminn í Tókýó hafa lengi valdið reiði í Kína og í Suður og Norður-Kóreu, þar sem minnst er einnig dæmdra stríðsglæpamanna þar.
Takaichi var náin fylgiskona hins hægrisinnaða fyrrverandi forsætisráðherra Shinzo Abe.
Japan, sem lengi hefur fylgt friðarstefnu, hefur styrkt varnarsamstarf við Bandaríkin og aukið herútgjöld, meðal annars til að þróa svokallaðar „mótárásaraðgerðir“. Um 60.000 bandarískir hermenn eru staðsettir í Japan.
Takaichi tók á móti Donald Trump Bandaríkjaforseta í vikunni, og héldu þau bæði ræður um borð í bandaríski flugmóðurskipi.
Hún tilkynnti í síðustu viku að Japan myndi verja 2% af vergri landsframleiðslu til varnarmála á þessu fjárlagaári, tveimur árum fyrr en áætlað var.
Yee Kuang Heng, prófessor við opinbera stjórnsýsluskólann við Háskólann í Tókýó, sagði við AFP fyrir fundinn að fundurinn gæti orðið „kaldur kynningarfundur“ þar sem Xi hefði ekki sent Takaichi árnaðaróskaskilaboð eftir að hún tók við embætti vegna orðspors hennar sem Kínaandstæðings.
„En í heildina er stöðugleiki sameiginlegt forgangsmál,“ bætti hann við.
