Stjórnvöld í Suður-Afríku hafa heitið því að þau muni ekki leyfa að bandarískur niðurskurður á um 427 milljónum dala í stuðningi kollvarpi HIV-forvarnarprógrammi landsins, því stærsta í heiminum, en þau eiga erfitt með að fylla í skarðið og sérfræðingar vara við að næstu ár geti hundruð þúsunda smitast.
Suður-Afríka er með fleiri HIV-smitaða en nokkurt annað land í heiminum. Þegar Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, skar niður þróunaraðstoð, urðu áhrifin þegar sýnileg, þegar ókeypis heilsugæslustöðvar lokuðu dyrum sínum og sjúklingar misstu aðgang að lyfjum.
„Líf okkar skipta máli, við erum manneskjur,“ segir ein kona sem vildi ekki láta nafns síns getið. Hún er kynlífsverkakona og reiddi sig á eina af heilsugæslustöðvunum fyrir meðferð.
„Fjármagnið skipti sköpum í lífum okkar. Heilsugæslan kom heim til mín, veitti mér þjónustu þar. Þau komu á þriggja mánaða fresti til að gera próf á mér, gáfu mér áfyllingu af lyfjum. Ég fór aðeins á heilsugæsluna til að sækja lyfseðilinn minn. Þegar ég þurfti smokka eða sleipiefni, þá var heilsugæslan alltaf til staðar.“
Sjúklingar segja að þeim hafi verið vísað frá opinberum sjúkrahúsum, þrátt fyrir að heilbrigðisyfirvöld fullyrði að það eigi ekki að gerast.
Aðrir segja að þeir hafi neyðst til að kaupa HIV-lyf á svörtum markaði, þar sem verð hefur nær tvöfaldast.
„Við erum hrædd“
Stjórnvöld hafa heitið því að þau muni ekki leyfa að þessi niðurskurður kollvarpi HIV-forvarnarstarfi landsins, en baráttan er erfið.
Yvette Raphael, stofnandi samtakanna Advocacy for Prevention of HIV and AIDS, segir að áhyggjurnar séu miklar:
„Við erum hrædd. Við erum hrædd um að sjá fjölda fólks sem lifir með HIV aukast. Við erum hrædd um að sjá fólk deyja aftur. Við erum áhyggjufull um fjölda barna sem munu fæðast með HIV vegna skorts á þjónustu. Staðreyndin er sú að fjármagnið frá USAid fyllti í skarð sem stjórnvöld okkar gátu ekki lagað.“
Meira en 63.000 manns reiddu sig á 12 heilsugæslustöðvar víðs vegar um landið sem nú hafa lokað. Allt að 220.000 manns hafa orðið fyrir truflunum á daglegri lyfjameðferð. Jafnvel áður en niðurskurðurinn varð, voru aðeins um 2 milljónir af áætluðum 8 milljónum HIV-smitaðra í landinu á lyfjum.
Áhrif víðar í Afríku
Áhyggjurnar enduróma víða um Afríku, álfuna sem hefur orðið hvað harðast úti vegna niðurskurðar Bandaríkjamanna. Stjórn Trump hefur varið niðurskurðinn og sagt að útgjöldin hafi ekki samræmst bandarískum hagsmunum.
„Og við erum með 37 billjónir dala í skuld. Á einhverjum tímapunkti þarf Afríka að taka á sig meiri byrðar í að veita þessa heilbrigðisþjónustu,“ sagði Russell Vought, yfirmaður fjárlagaskrifstofu Hvíta hússins, á þingheyrslu í júní.
Musk nefndur í umræðunni
Meðal Suður-Afríkubúa velta sumir því fyrir sér hvort afstaða Trump hafi orðið fyrir áhrifum frá landa sínum, Elon Musk, sem fylgdi eftir fyrstu skrefum að draga úr bandarískri þróunaraðstoð.
„Ég á engin kurteisleg orð yfir það hvernig mér líður, en ég hata þau fyrir það sem þau gerðu,“ sagði ein transkona. „Líf okkar skipta máli.“
Bandaríkin hafa veitt takmarkaða undanþágu sem gerir kleift að endurvekja hluta af brýnustu HIV-þjónustunni. En niðurskurðurinn hefur þegar skapað ringulreið, og fyrir marga sem hafa orðið fyrir áhrifum er tjónið þegar orðið mikið.
