Læknafélög á öllum Norðurlöndum hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu þar sem þau lýsa yfir miklum áhyggjum af versnandi mannúðarkrísu á Gaza.

Í yfirlýsingunni, sem birt var í dag 18. ágúst, segir að fjöldi óbreyttra borgara hafi orðið fyrir barðinu á átökunum og að heilbrigðisstofnanir og starfsfólk hafi ítrekað orðið fyrir árásum. „Hrun heilbrigðiskerfisins á Gaza er neyðarástand sem kallar á tafarlaust og samræmt alþjóðlegt viðbragð,“ segja forsetar læknafélaganna í Danmörku, Finnlandi, Íslandi, Noregi og Svíþjóð sem undirrita yfirlýsinguna.

Þau benda á að sjúkrahús séu orðin óstarfhæf, heilbrigðisstarfsfólk vinni við ómögulegar aðstæður og börnum og öðrum viðkvæmum hópum sé synjað um bráðaþjónustu. Skortur á nauðsynlegum lækningavörum og hindranir á flutningi mannúðaraðstoðar hafi skilið fjölda fólks eftir án grunnheilbrigðisþjónustu.

Læknafélögin hvetja ríkisstjórnir Norðurlanda til að beita sér tafarlaust í málinu. Þau vilja að gripið verði til aðgerða sem tryggi að sjúklingar á Gaza fái nauðsynlega læknisþjónustu, bæði á staðnum og með flutningi til meðferðar erlendis ef þurfa þykir. Þá krefjast þau öruggra mannúðarganga fyrir afhendingu lækningavara og að alþjóðleg mannúðarlög verði virt með vernd heilbrigðisstarfsfólks, stofnana og flutninga. Einnig hvetja þau til diplómatískra aðgerða til að koma á varanlegu vopnahléi.

„Í stríði verður hlutverk læknastéttarinnar að vera skýrt: að verja líf og reisn – og að láta rödd sína heyrast þegar þessu er ógnað,“ segir í yfirlýsingunni.

Hér má lesa yfirlýsinguna í heild, í íslenskri þýðingu:

Sameiginleg yfirlýsing norrænu læknafélaganna um Gaza

1. ágúst 2025
   

Við, læknafélög Danmerkur, Finnlands, Íslands, Noregs og Svíþjóðar, lýsum yfir djúpri áhyggju vegna áframhaldandi og vaxandi mannúðarkrísu á Gaza.

Sem heilbrigðisstarfsfólk höfum við miklar áhyggjur af þeim fjölda óbreyttra borgara sem hafa orðið fyrir barðinu og af endurteknum árásum á heilbrigðisstofnanir og starfsfólk heilbrigðiskerfisins. Eyðilegging heilbrigðiskerfis Gaza, ásamt áframhaldandi hindrunum á flutningi mannúðaraðstoðar – þar með talið nauðsynlegra lækningavara – hefur leitt til þess að óteljandi manneskjur hafa ekki aðgang að grunnheilbrigðisþjónustu eða lífsnauðsynlegri meðferð. Sjúkrahús hafa verið gerð óstarfhæf, heilbrigðisstarfsmenn vinna við ómögulegar aðstæður og börnum og öðrum viðkvæmum hópum er synjað um bráðaþjónustu. Hrun heilbrigðiskerfisins á Gaza er neyðarástand sem kallar á tafarlaust og samræmt alþjóðlegt viðbragð.

Við hvetjum norrænu ríkisstjórnirnar til að grípa til áþreifanlegra aðgerða til að draga úr þessari kreppu, þar á meðal:

• Að knýja á um að gripið verði til aðgerða til að tryggja að allir sjúklingar á Gaza fái nauðsynlega læknisþjónustu – með því að tryggja meðferð á staðnum og auðvelda skjótan flutning sjúklinga til meðferðar erlendis þegar þörf krefur.
  
• Að styðja afhendingu nauðsynlegra lækningavara og mannúðaraðstoðar með varanlegum og öruggum mannúðargöngum.
  
• Að stuðla að virðingu fyrir alþjóðlegum mannúðarlögum og vernd heilbrigðisstarfsfólks, stofnana og flutninga.
  
• Að beita diplómatískum aðgerðum til að stuðla að varanlegu vopnahléi.
  

Við staðfestum jafnframt mikilvægi læknisfræðilegs hlutleysis og hvetjum allar fylkingar til að virða réttindi sjúklinga og heilbrigðisstarfsfólks, óháð pólitísku eða hernaðarlegu samhengi.

Norrænu læknafélögin eru reiðubúin að styðja þessar aðgerðir og vinna með viðeigandi innlendum og alþjóðlegum aðilum til að tryggja aðgengi að lífsnauðsynlegri læknisþjónustu.

Í stríði verður hlutverk læknastéttarinnar að vera skýrt: að verja líf og reisn – og að láta rödd sína heyrast þegar þessu er ógnað.

Undirritað:

Camilla Noelle Rathcke, forseti Læknafélags Danmerkur
Steinunn Þórðardóttir, forseti Læknafélags Íslands
Niina Koivuviita, forseti Læknafélags Finnlands
Anne-Karin Rime, forseti Læknafélags Noregs
Sofia Rydgren Stale, forseti Læknafélags Svíþjóðar