Ísraelsk þingnefnd samþykkti í gær frumvarp sem kveður á um dauðarefsingu fyrir palestínska fanga og opnar þannig leiðina fyrir fyrstu umræðu þess á þinginu, Knesset.

Frumvarpið, sem lagt er fram af öfgahægra flokki þjóðaröryggisráðherrans Itamar Ben Gvir, Jewish Power (OtZma Yehudit), myndi heimila ísraelskum dómstólum að dæma palestínumenn til dauða ef þeir eru fundnir sekir um að hafa drepið Ísraelsmenn af „þjóðernislegum hvötum“.

Lögin myndu hins vegar ekki gilda um Ísraelsmenn sem myrða Palestínumenn við sambærilegar aðstæður.

Frumvarpið hefur verið eitt helsta stefnumál öfgahægraflokka í Ísrael frá því áður en stríðið gegn Gaza hófst í október 2023, og ákall um samþykkt þess hefur aukist á síðustu mánuðum.

Öryggisyfirvöld í Ísrael höfðu áður verið mótfallin lagasetningunni og varað við því að hún gæti sett líf ísraelskra gísla, sem haldið væri á Gaza, í hættu.

Eftir að Hamas sleppti öllum eftirlifandi gíslum í síðasta mánuði gaf forsætisráðherrann Benjamin Netanyahu þó grænt ljós á að frumvarpið yrði lagt fram til afgreiðslu, að sögn Gal Hirsch, samræmingarstjóra mála fanga og týndra einstaklinga, sem ávarpaði nefndina fyrir atkvæðagreiðsluna á mánudag.

Hann sagði fyrri andmæli nú „orðin úrelt“.

Hirsch bætti við að frumvarpið væri „verkfæri í verkfærakistu okkar til að berjast gegn hryðjuverkum og tryggja lausn gísla,“ samkvæmt ísraelskum fjölmiðlum.

Frumvarpið gæti farið í fyrstu af þremur umræðum í Knesset strax á morgun.

Ben Gvir, sem hefur lengi barist fyrir lagasetningunni, þakkaði Netanyahu fyrir stuðninginn.

„Ég þakka forsætisráðherranum fyrir að styðja frumvarp Jewish Power um dauðarefsingu fyrir hryðjuverkamenn,“ skrifaði hann á samfélagsmiðlinum X.

Hann bætti þó við að dómstólar ættu ekki að hafa neitt svigrúm í slíku máli:

„Sá sem fer út til að myrða verður að vita að dauðarefsing bíður hans.“

„Fasísk aðgerð“ – hörð viðbrögð frá Palestínu

Hamas fordæmdi frumvarpið harðlega og sagði það „sýna hið ljóta, fasíska eðli síonistahernaðarins“.

Hreyfingin kallaði eftir því að „alþjóðlegar nefndir fái aðgang að ísraelskum fangelsum til að rannsaka aðstæður palestínskra fanga.“

Mannréttindasamtökin Palestinian Center for Prisoners’ Advocacy í Gaza sögðu frumvarpið „stríðsglæp Ísraelsríkis“ og vöruðu við afleiðingum þess.

„Afleiðingar þessarar fasísku aðgerðar verða enn ofbeldisfyllri og geta dregið öll Mið-Austurlöndin inn í nýjan vítahring upplausnar sem enginn getur séð endann á,“ sagði í yfirlýsingu samtakanna.

Þúsundir palestínskra fanga í haldi án réttarhalda

Síðan í október 2023 hefur Ísrael handtekið þúsundir Palestínumanna bæði á Gaza og á hernumdu Vesturbakkanum.

Að minnsta kosti 10.000 manns eru nú í ísraelskum fangelsum, en raunverulegur fjöldi er líklega hærri, þar sem Ísrael hefur takmarkað aðgang að upplýsingum um hvar margir fanga eru vistaðir.

Ísraelskir yfirvöld hafa einnig bannað heimsóknir lögmanna og Alþjóða Rauða krossins (ICRC) frá október 2023.

Ísraelski varnarmálaráðherrann Israel Katz sagði í síðustu viku að hann hefði fyrirskipað bann við heimsóknum ICRC til palestínskra fanga sem haldið er samkvæmt umdeildum „ólöglegra bardagamanna“-lögum, þar sem flestir þeirra eru frá Gaza.

Mannréttindasamtök hafa greint frá kerfisbundnu ofbeldi og pyntingum á palestínskum föngum síðan þá, og talið að minnst 80 fangar hafi látist af völdum pyntinga.

Skjalfestar pyntingaraðferðir fela meðal annars í sér líkamsárásir, nauðganir, svefn- og fæðusvelti, skort á læknisþjónustu, niðurlægingu og önnur misþyrmingaratvik.

Þessar lýsingar hafa verið staðfestar af sjónarvottum, frjálsum félagasamtökum og sérfræðingum Sameinuðu þjóðanna.

Samkvæmt samtökum sem berjast fyrir réttindum palestínskra fanga eru nær helmingur fanga í haldi án ákæru eða dóms, þar á meðal um 3.500 stjórnsýslufangar og rúmlega 2.600 sem Ísrael skilgreinir sem „ólöglega bardagamenn“ Um 360 börn eru í fangelsum í Ísrael, helmingur þeirra án ákæru.