Sagnfræðingurinn og rithöfundurinn Þórunn Valdimarsdóttir segir sorgina eftir fráfall eiginmanns síns hafa mótað líf sitt, hugsun og afstöðu til dauðans, en ekki brotið hana niður. Þetta kemur fram í viðtali við Þórunni sem birtist í Mannlífi á dögunum.
Þórunn og eiginmaður hennar, Eggert Þór Bernharðsson, voru saman í 34 ár. Eggert starfaði um áratugaskeið við Háskóli Íslands, fyrst sem kennari í sagnfræði og síðar sem prófessor í hagnýtri menningarmiðlun. Hann kom meðal annars að stofnun þeirrar deildar með aðstoð Landsbanka Íslands fyrir hrun. Eggert var einnig afkastamikill höfundur og skrifaði tvær bækur í ritröðinni Saga Reykjavíkur, þar á meðal Undir bárujárnsboga um braggasöguna og Sveitin í sálinni, sem kom út skömmu fyrir andlát hans.
Þórunn segist hafa haft áhyggjur af heilsu manns síns löngu áður en hann lést.
„Hann fitnaði og vann allt of mikið þannig að ég óttaðist um hann rúmu ári áður en hann dó. Ég gaf honum í jólagjöf gjafabréf til að fara í rannsókn hjá Hjartavernd en hann lét árið líða án þess að nota það. Hann sagði í háskólanum milli jóla og nýárs að hann ætlaði að fara til læknis eftir áramótin 2013- 2014, fann þá að hann var orðinn úrvinda.“
Á gamlársdag árið 2013 fékk Eggert hjartaáfall heima. Þórunn og yngri sonur þeirra reyndu að hnoða hann, en Eggert lést áður en sjúkraflutningamenn komu á staðinn. Æðar til hjartans reyndust vera kolstíflaðar.
Í kjölfarið tók við sorg sem hún segir erfitt fyrir aðra að skilja.
„Sorgin er eðlileg. Lífið sparkar í alla einhvern tímann á ævinni á allan mögulegan hátt og við verðum bara öll að vera dugleg. Maður verður bara að vera sáttur. Ég ýtti sorginni út í Faxaflóa. Bað hvítu hryssurnar í flóanum að nudda sorgina með hófunum og senda mér hana í smáskömmtum. Þetta er sjálfsstjórn. Ég er góð í sjálfsstjórn þótt ég viti stundum ekki hvað ég eigi að gera. Þetta gerðist fyrir ellefu árum. Það hjálpar að eiga kisur.“
Þórunn segir mikilvægt að þeir sem standa eftir hugi að eigin heilsu.
„Mikilvægt er að huga að heilsu þeirra er næstir standa eftir bestu getu. Þá verður sektarkenndin ekki eins óbærileg.“
Hún segir sorgina hafa breyst með tímanum.
„Auðvitað var maður varnarlaus og viðkvæmur, ég hafði aldrei á ævinni þurft að vera ein. Eftir ellefu ár er þetta frekar tregi og depurð en sorg, það væri synd gagnvart tilverunni að hundskast ekki til að finna björtu hliðarnar á lífinu eftir allan þennan tíma. Þar er ég oftast, sólarmegin.“
Þórunn leggur áherslu á virkni, hreyfingu og sköpun.
„Hef verið dugleg að skrifa og gefa af mér, öll vinna er frábær. Ég vil frekar tala um einveru heldur en sorg. Maður hefur meiri tíma til að hugsa. Maður nýtur frelsis. Besta reglan er að sjá kostina í sinni stöðu. Muna að hreyfa sig.“
Hún lýsir einnig líkamsrækt sem hún stundar nú um stundir.
„Núna er ég á námskeiði með Lilju systur sem heitir Bein í baki í Kramhúsinu. Þetta er músíkleikfimi, bönnuð yngri en 65 ára. Við lærum að finna hvern einasta vöðva líkamans og gera þá sterka. Flest sitjum við eins og rækjur á stól og það eyðileggur stoðkerfi margra. Best er að sitja svona,“ segir Þórunn og sýnir hreyfinguna. „Sitji maður á hækjum sér, eins og allar konur gerðu oft á dag áður en klósettin komu, þá teygist hryggurinn.“
Aðspurð um dauðann segist hún ekki óttast hann
„Frelsun. Það verður gott að þurfa ekki að vera til. Ekkert vesen. Í gamla daga var lífið stutt og allir deyjandi, þá var gott að hafa trúarbrögð sem sannfærðu fólk um líf eftir dauðann.“
Hún segist taka dauðan fagnandi.
„Ég tek honum fagnandi.“
Um hvað taki við eftir dauðann segir hún:
„Það taka við örverur, bakteríur og svo koma víurnar, ormarnir. Þannig heldur lífið áfram og í afkomendum. Trúin er samt góð og þessi draumur um að fara í ljósið, lífið má kalla ljós og það heldur áfram sínum straumi. Minn guð er tilveran. Ég varð trúuð sem barn og ég bý að því ennþá.“
