Íslenskar konur bíða enn eftir skaðabótum vegna PIP-brjóstapúða

Saga Ýrr Jóns­dóttir, lög­maður kvenn­anna.

Um 200 íslenskar konur sem höfðu betur í skaða­bóta­máli fyrir frönskum dóms­stólum gegn þýska eft­ir­lits­fyr­ir­tæk­inu TÜV Rhein­land í PIP-síli­kon­púða­mál­inu svo­kall­aða bíða enn eftir að fá megnið af þeim bótum sem þeim voru dæmdar í fyrra. Hluti bót­anna var greiddur í fyrra­haust. Lögmaður TÜV Rhein­land áfrýj­aði mál­inu og er útlit fyrir að end­an­leg nið­ur­staða í mál­inu geti dreg­ist í eitt til tvö ár til við­bótar við þau ár sem málið hefur tekið.

„Eins og staðan er í dag, miðað við það sem á undan er gengið, geri ég ekki ráð fyrir end­an­legri nið­ur­stöðu fyrr en eftir um tvö ár. Ef end­an­leg nið­ur­staða kemur fyrr, er það auð­vitað frá­bært en aðal­at­riðið er að hún verði íslenskum konum í hag,“ segir Saga Ýrr Jóns­dóttir, lög­maður kvenn­anna.

Aðeins fengið brot af bótum
Talið er að um 300.000 konur í 65 lönd¬um um allan heim hafi fengið gall­aða brjósta¬púða frá franska fyr­ir­tæk­inu Poly Implant Prost­hése (PIP). Þar á meðal voru um 400 íslenskar konur sem fengu púð­ana á árunum 2000 til 2010. Sextán þús­und konur létu fjar­lægja púð­ana eftir að upp komst að iðn­að­ar­síli­kon var notað við gerð þeirra og hafði þá þegar valdið hluta þeirra heilsutjóni.
Um mitt ár 2015 hófst aðal­með­ferð í máli um 9.000 kvenna og 204 frá Íslandi gegn TÜV Rhein¬land en fyr­ir­tækið veitti PIP vottun um að púð­arnir stæð­ust evr­ópskar kröfur. Í dómi gegn fyr­ir­tæk­inu kom fram að fyr­ir­tækið hafi van­rækt skyldur sínar um eft­ir­lit og árverkni. Þetta er stærsta dóms­mál í franskri rétt­ar­sögu og er því hvergi nærri lokið.
Með­al­bætur sem hver kona átti að fá nam um tveimur millj­ónum króna. Konurnar fengu ein­ungis brot af dæmdum bótum í fyrra eða um 3.000 evrur, jafn­virði 386 þús­und íslenskra króna. Frá inn­borg­un­inni voru dregnar 500 evrur í máls­kostnað og stærsti hluti íslenskra kvenna lét að auki draga 500 evrur í mats­kostnað. Fengu kon­urnar því til sín milli 2.000 og 2.500 evrur eða 250.000 – 313.000 krónur hver.

Biðin orsakast af umfangi máls­ins
Saga segir bið­ina skýr­ast af umfangi máls­ins en vekur athygli á því hversu frá­brugðnir franskir dóm­stólar eru þeim íslensku. „Rétt­ar­kerfið í Frakk­landi er mjög ólíkt því sem maður þekkir hér og maður verður að aðlaga sig að því. En það verður einnig að hafa hug­fast að ferlið í þessu máli er án efa frá­brugðið hefð­bund­inni máls­með­ferð í Frakk­landi vegna umfangs þess. Þetta getur reynt á þol­in­mæð­ina hjá íslenskum konum sem eru aðilar að mál­inu, eðli­lega, og auð­vitað hjá okkur lög­mönn­unum,“ segir hún og bætir við að mál­inu hafi verið frestað mjög oft hjá frönskum dóm­stólum. Lög­fræð­ingar hafi ítrekað farið í dóms­húsið til að vera við­staddir dóms­upp­sögu en fengið þær upp­lýs­ingar að mál­inu hafi verið frestað. Alveg þar til dómur var á end­anum kveð­inn upp.

PIP-brjóstpúðamálið í hnotskurn

2010

Mars: Frönsk stofnun sem hefur eft­ir­lit með lækn­inga­tækjum bannar mark­aðs­setn­ingu, dreif­ingu, útflutn­ing og notkun á síli­kon­brjóstapúðum sem franska fyr­ir­tækið Poly Implant Prost­hése fram­leiðir. Ástæðan eru ýmis frá­vik, svo sem leki úr púð­unum.

Apríl: Tilkynnt að fram­leið­andi brjóstapúð­anna hafi notað iðn­að­ar­síli­kon, annað en vottað hefur verið við fram­leiðslu­ferlið.

2011

Desember: Franska eft­ir­lits­stofn­unin segir grun leika á að PIP-púð­arnir teng­ist auknum líkum á krabba­meini. Það er dregið til baka nokkrum dögum síðar. Lyfja­stofnun á Íslandi greinir frá því að hún fylgist með mál­inu. Frönsk heil­brigð­is­yf­ir­völd gefa út til­mæli um að konur með PIP-brjóstapúða láti fjar­lægja þá í for­varn­ar­skyni.

2012

Febrúar: Vís­inda­nefnd Evr­ópu­ráðs­ins segir PIP-púð­ana inni­halda iðn­að­ar­síli­kon og vís­bend­ingar um að þeir rofni frekar en brjóstapúðar ann­arra fram­leið­enda. Vel­ferð­ar­ráðu­neyti og Embætti land­læknis mæla með því að öllum konum með PIP-brjóstapúða verði boðið að láta fjar­lægja þá, hvort sem þeir væru rofnir eða heilir.

2013

Nóvember: Úrskurðað að TUV Rhein­land hafi van­rækt skyldur sínar. Dreif­ing­ar­fyr­ir­tæki víða um heim fara í mál við TUV og krefj­ast millj­arða í bætur.

Desember: Jean-Clau­de Mas, stofn­andi og eig­andi PIP-brjósta­búða­fram­leið­and­ans, dæmdur í fjög­urra ára fang­elsi fyr­ir svik og til greiðslu sektar. Fjórir fram­kvæmda­stjórar PIP eru líka fundnir sekir um svik og hljóta dóma.

2015

Júlí: Aðal­með­ferð hefst í und­ir­rétti í Frakk­landi í máli um 9.000 kvenna gegn TÜV Rhein­land.

 2017

Janúar: Und­ir­réttur dæmir kon­unum bætur.

Sept­em­ber: Konurnar fá inn­borgun bóta upp á 3.000 evrur.