Guðrún hefur heimsótt 150 lönd heims: „Vil leggja fátæku fólki lið víða“

Á alþjóða­þingi Lions í Las Vegas árið 2018 var Guðrún Björt Yngva­dóttir úr Lions­klúbbnum Eik í Garðabæ kosin alþjóð­for­seti Lions, fyrst Íslend­inga og fyrst kvenna í 101 árs sögu Lions. Hún er líf­enda­fræð­ingur að mennt og vann um tíma við rann­sóknir og kennslu og gegndi hún síðan um ára­bil stöðu aðstoð­ar­for­stöðu­manns End­ur­mennt­unar Háskóla Íslands.

Eig­in­maður Guðrúnar, Jón Bjarni Þor­steins­son, gekk í Lions árið 1982. „Lions var karla­klúbbur á þeim tíma og var konum ekki leyft að vera félagar en það breytt­ist árið 1987. Ég þekkti Lions því í byrjun í gegnum mann­inn minn, vini hans og klúbb­fé­laga og mér fannst skipta svo miklu máli hvað var lögð mikil áhersla á vin­átt­una og virð­ingu fyrir hvert öðru. Konur og börn félaga tóku þátt meðal ann­ars með því að planta trjám og vinna að verk­efnum í sam­fé­lag­inu en það sem ein­kennir hreyf­ingu eins og Lions er að það er settur ákveð­inn stand­ard sem skapar ákveðin gæði í félags­starfi og ákveðin tæki­færi til þess að horfa á sam­fé­lagið með öðrum hætti og þroska hæfi­leika sína svo sem leið­toga­hæfi­leika.“

Guðrún gerð­ist svo félagi í Eik árið 1992.

„Ég gekk í Lions upp­haf­lega út af því að ég vissi að þetta var skemmti­legur klúbbur, skemmti­leg vin­átta og það er alltaf gaman að vera í góðum hópi. Ég vissi auk þess að Lions væri að vinna mjög góða hluti bæði hér á landi og erlendis. Það sem heill­aði mig mest á þessum tíma var að alþjóða­hreyf­ing Lions var í alþjóð­legu átaki við að safna pen­ingum í sjón­vernd­ar­á­tak og vinna með Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­inni við að útrýma ákveðnum augn­sjúk­dómum á blindum víða um heim. Mér fannst það vera svo magnað. Þannig að ástæðan fyrir því að ég gekk í Lions var líka sú að leggja fátæku fólki lið víða um heim. .

Nýtt og ferskt

Guðrún gegndi svo í gegnum árin flestum emb­ættum hreyf­ing­ar­innar hér á landi. Hún var meðal ann­ars umdæm­is­stjóri og fjöl­um­dæm­is­stjóri. Áherslur hennar hafa tengst börnum og ungu fólki, félaga­málum, leið­toga­málum, heilsu og vellíðan og þar á meðal sjón­vernd og syk­ur­sýki, umhverf­is­málum og alþjóða­sjóði Lions­hreyf­ing­ar­innar (LCIF).

Það var oft mikið að gera. Hún var í fullri vinnu og sinnti verk­efnum sínum hjá Lions. Hún fór að minnka við sig vinnu hjá End­ur­menntun HÍ, tók sér launa­laust leyfi og hætti svo þar störfum árið 2010 en hún tekur fram að yfir­menn sínir hafi alltaf tekið vel í það þegar hún fór jafn­vel nokkrum sinnum á ári til útlanda vegna verk­efna hennar þar fyrir Lions.

Og hún vildi meira innan alþjóða­hreyf­ing­ar­innar. Hún vildi verða alþjóða­for­seti Lions.

„Til þess að vera gjald­gengur fram­bjóð­andi til alþjóða­for­seta þá þarf maður að hafa gegnt mörgum stjórn­un­aremb­ættum, bæði inn­an­lands sem í sinni heims­álfu, og hafa víð­tæka þekk­ingu og reynslu svo sem varð­andi alþjóð­lega hjálp­ar­sjóð­inn og vera í leið­toga­þjálfun við að fræða aðra. Þetta var ég búin að vera að gera síð­ustu 15 árin.

Kristín Björt Yngva­dóttir

Ég byrj­aði síðan í kosn­inga­bar­áttu árið 2015. Fram­bjóð­endur voru 16 þegar ég tók þessa ákvörðun og þurfti ég að fara víða um heim til að kynna mig og vera mjög virk. Og það var fullt starf að vera fram­bjóð­andi. Þegar ég ákvað að gefa kost á mér þá gerði ég mér ekki grein fyrir því hvað þetta væri hörð kosn­inga­bar­átta og ég þurfti strax að sanna mig. Sanna að ég gæti lagt eitt­hvað af mörkum til að styrkja hreyf­ing­una. Og það var rosa­legur skóli. Það skipti síðan miklu máli fyrir sjálfs­traustið að sigra 16 aðra fram­bjóð­endur; það styrkti mig í að þora að gera eitt­hvað mik­il­vægt, leggja til ákveðnar breyt­ingar og sýna ákveðið frum­kvæði á ákveðnum sviðum. Þegar ég var í kosn­inga­bar­átt­unni hafði aldrei kona gegnt starfi alþjóða­for­seta í 100 ára sögu Lions og mjög fáir Evr­ópu­búar. Þannig að ég var mjög nýtt og ferskt afl.“

Guðrún var kosin 2. vara­for­seti árið 2016 og segir að þá hafi hún fundið að það væri hlustað á það sem hún sagði. „Það voru miklar vænt­ingar og ég var oft spurð hvernig ég ætl­aði að breyta hinu og þessu. Og ég þurfti að hafa svörin á hreinu og þróa stefnu mína mjög fljótt. Ég ferð­að­ist mikið, varð örugg­ari þegar ég kom fram og reynd­ari.“

„Ég nýtti mér það alveg í botn að koma með ferskar áherslur inn í þetta alþjóð­lega sam­fé­lag. Stór hluti Lions-félaga er í Asíu og Japanir eru þar mjög sterkir og margir þar hugsa allt öðru­vísi en við Evr­ópu­búar.“

Um 150 lönd

Guðrún hefur und­an­farin ár hitt ýmsa máls­met­andi aðila svo sem emb­ætt­is­menn, þjóð­höfð­ingja og annað frægt fólk sem var að vinna að góðum mál­efnum. Lions er í sam­starfi meðal ann­ars við Sam­ein­uðu þjóð­irnar, Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ina og Special Olympics en Kenndy-fjöl­skyldan stofn­aði Special Olympics árið 1968. Hún nefnir einnig fyr­ir­tæki og stofn­anir sem vinna að góð­gerða­málum.

Þessi ár voru við­burð­ar­rík.

Maður sinnir til dæmis allt öðru­vísi verk­efnum í Afríku og Evrópu því þarf­irnar eru svo ólíkar. Þó það sé til fátækt í Evrópu þá er hún ekki sam­bæri­leg við fátækt til dæmis í Afríku og Indlandi. Þannig að verk­efnin eru ólík. Allir sem eru í Lions í Afríku eru vell­auð­ugir og þeir gefa jafn­vel heil sjúkra­hús. Það er alveg ótrú­legt hvað menn eru rausn­ar­legir. Það sem ein­kennir Lions-félaga er að þeir vilja leggja sam­fé­lag­inu lið; þeir vilja ekki bara nota auð sinn í að kaupa nýjar snekkjur eða þotur.“

Guðrún er spurð hvað standi upp úr þessi ár.

„Mörg verk­efni í Afríku koma upp í hug­ann. Ég get nefnt skóla í Sambíu sem Lions­klúbbar þar í landi stofn­uðu fyrir 25 árum og það finnst mér vera magnað. Skólinn eru fyrir blind og sjón­skert börn af því að á þeim tíma var það að fæð­ast fatl­aður að ein­hverju leyti oft dauða­dómur; fjöl­skyldur áttu mörg börn og ef ein­hver voru fötluð þá hurfu þau sum í næsta stöðu­vatn. For­eldr­arnir urðu að styðja þau sem voru líf­væn­leg því þau gátu ekki öll kom­ist á legg. Fátæktin var svo mikil. Það voru í upp­hafi nokkrir tugi barna í skól­anum, sem er heima­vist­ar­skóli, en nú eru þar nokkur hund­ruð börn og það er verið að stofna nýja deild sem var nefnd í höf­uðið á mér. Þannig að það er skóli með nafni mínu í Sambíu. Þetta var svo mikil upp­lifun. Þessi börn komu mjög vel fyrir og sungu fyrir mig og tóku þátt í ýmsum við­burðum.

Það er girð­ing í kringum skól­ann og örygg­is­verðir við hliðin en engu að síður komust nágrannar inn í skól­ann og stálu reglu­lega meðal ann­ars rúm­dýnum. Ég spurði hvað Lions­klúbb­ur­inn gerði við því og var sagt að það væri ekk­ert gert heldur væru nýjar dýnur keyptar. Ég spurði hvers vegna stæði á því þar sem þá myndu nágrannar halda áfram að stela. Þá var sagt að með því að gefa þeim kost á að ná í það sem þeir þyrftu þá væri líka verið að styðja við fátækar fjöl­skyldur. Þetta var alveg nýtt fyrir mér.“

Guðrún nefnir líka heim­sókn til Benin þar sem er þorp sem byggt er á staurum í stöðu­vatni.

„Lions-klúb­b­arnir höfðu reynt að bjóða íbú­unum upp á bólu­setn­ingar, augn­mæl­ingar og aðra þjón­ustu en íbú­arnir þáðu hana aldrei. Þá var ákveðið að byggja þjón­ustu­mið­stöð úti í vatn­inu og ég fór ásamt öðrum að opna hana.

Þetta var ævin­týra­leg upp­lifun. Ég gerði ekk­ert nema að alþjóða­hjálp­ar­sjóður Lions veitti smá­styrk til verk­efn­is­ins og íbú­arnir voru svo þakk­látir.“

Ákveðið þakklæti

Á meðan Guðrún gegndi emb­ætti alþjóða­for­esta Lions var hún oft heima í kannski tvo til þrjá daga í mán­uði.

„Þetta var mjög þreyt­andi þangað til Covid-heims­far­ald­ur­inn skall á en síðan hef ég unnið í gegnum tölvu. Það er verið að halda raf­ræna við­burði í hverju landi og þar er ég alltaf með eitt­hvað inn­legg og hef ég á síð­ast­liðnum 18 mán­uðum útbúið um 300 mynd­bönd þar sem ég tala til félag­anna, þakka og hvet til dáða,“ segir Guðrún sem í dag er í stjórn alþjóða­hjálp­ar­sjóðs Lions og er þar í ýmsum nefndum.

„Það er heil­mikið starf fram undan og það fylgir því mikil ábyrgð að vera í þessu en þegar maður er búinn að vera alþjóða­for­seti þá þarf maður að skila til baka reynsl­unni með því að sinna ákveðnum störfum. Núna er ég til dæmis æðsti leið­togi Lions í Evrópu þangað til næsti Evr­ópu­for­seti verður val­inn, eftir kannski 10 ár.“

Guðrún segir að það sem drífi sig áfram sé ákveðið þakk­læti sem hún finni fyrir og að hún finnur að hún hafi náð árangri. Skilað ein­hverju; séð að mark­mið hafi náðst.

„Þetta er eins og með vinnu og fjöl­skyld­una; þegar maður nær mark­miðum þá verður maður svo glaður og heldur áfram. Það er tvennt sem drífur mig áfram. Það er ann­ars vegar per­sónu­leg mark­mið og það að finna að maður sé að ná árangri, skila ein­hverju og gera eitt­hvað gagn. Svo er það hins vegar ákveðin þörf fyrir að bæta sam­fé­lagið; þetta er mín leið til að vinna fyrir sam­fé­lagið; ekki bara í mínu bæj­ar­fé­lagi heldur á heims­vísu.