Kristinn Hrafnsson, ritstjóri Wikileaks, segir Dani eiga mögulegt mótvægi gegn Bandaríkjastjórn í deilum um Grænland sem byggi á aldagömlum alþjóðasamningi. Í Facebook-færslu bendir hann á að þegar Danmörk seldi Bandaríkjunum dönsku Vestur-Indíur árið 1917, nú hinar bandarísku Jómfrúareyjar, hafi fylgt samningnum formleg yfirlýsing þar sem Bandaríkin viðurkenndu yfirráð Dana yfir Grænlandi.
Kristinn segir yfirlýsinguna hafa verið undirritaða af þáverandi utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Robert Lansing, fyrir hönd ríkisstjórnar Woodrow Wilsons forseta. Að hans mati megi færa sterk rök fyrir því að brot á þessum hluta samningsins geti haft víðtækar lagalegar afleiðingar.
„Þegar Danir seldu Bandaríkjamönnum dönsku Vestur-Indíur árið 1917 fylgdi samningnum viðauki eða yfirlýsing þess efnis að Bandaríkjamenn viðurkenndu pólitísk og efnahagsleg yfirráð Dana yfir Grænlandi,“ skrifar Kristinn og bætir við að yfirlýsingin sé skýr og formleg skuldbinding af hálfu Bandaríkjanna.
Hann segir jafnframt að ef Bandaríkin virði ekki þessa skuldbindingu, megi halda því fram að sjálf eyjasalan frá 1917 standist ekki lengur. „Færa má fyrir því rök að ef þessi hluti samningsins er ekki virtur, ógildist samningurinn um kaupin á eyjunum í Karíbahafi og Danska konungsríkið tekur þær yfir aftur,“ segir Kristinn.
Slík þróun hefði samkvæmt honum athyglisverðar afleiðingar á alþjóðavettvangi. „Þar með væri Evrópusambandið komið með útstöð í Karíbahafi,“ skrifar hann og bendir á að málið sé ekki aðeins sögulegt heldur einnig pólitískt sprengiefni í nútímanum.
Kristinn veltir því einnig fyrir sér hvort núverandi leiðtogar Bandaríkjanna telji sig bundna af samningum sem undirritaðir voru fyrir rúmri öld. „Það er svo önnur saga hvort Trump og Marco Rubio líti svo á að þeir séu bundnir af undirrituðum samningum forvera sinna fyrir rúmum 100 árum,“ skrifar hann og bætir við að ef slíkir samningar séu hundsaðir sé það alvarlegt fordæmi.
„Ef þeir hunsa samkomulagið er þá að minnsta kosti staðfest að núverandi stjórnvöld þar í landi virða ekki samninga og á það við um varnarsamninginn við Ísland sem og aðra samninga,“ segir Kristinn og tengir þannig Grænlandsmálið beint við stöðu Íslands og annarra bandalagsríkja.
Í færslunni veltir hann jafnframt upp mögulegum samfélagslegum afleiðingum ef Danmörk tæki aftur yfirráð yfir Jómfrúareyjunum. Hann bendir á að íbúar eyjanna hafi ekki verið ánægðir með dönsku nýlendustjórnina á sínum tíma, en aðstæður gætu verið aðrar í dag.
„Íbúar á Bandarísku jómfrúareyjunum voru ekki sérlega hrifnir af reynslunni af danskri nýlendukúgun en geta ef til vill fyrirgefið forsöguna ef þeir fá aðgang að dönsku velferðarkerfi, opinberri heilbrigðisþjónustu og nánast ókeypist menntun,“ skrifar Kristinn og bætir við að slíkt myndi fylgja Schengen-aðgangur með dönsku vegabréfi.
Að lokum setur hann fram hálfkæringslega hugmynd um áhrifin fyrir Íslendinga. „Íslendingar geta þá líka flykkst til vetrardvalar í Dönsku Vestur Indíum og verið þar eins og heima hjá sér,“ skrifar Kristinn.
Færslan hefur vakið athygli fyrir að draga fram lítt ræddan kafla í alþjóðasamningum sem gæti, að mati Kristins, haft óvænt áhrif á núverandi átök um stöðu Grænlands.
Athugasemdir