Leikstjóri verðlaunakvikmyndar neitaði að taka við friðarverðlaunum

Túníska kvik­mynda­gerð­ar­konan Kaouther Ben Hania vakti athygli þegar hún hafn­aði því að taka við frið­ar­verð­launum á við­burði í Berlín, í mót­mæla­skyni við það sem hún segir þögn kvik­mynda­iðn­að­ar­ins um Palest­ínu og póli­tíska yfir­hylm­ingu á stríðs­glæpum Ísraels á Gaza.

Ben Hania neit­aði að taka við verð­laun­unum Most Valuable Film á kvöld­verði Cinema for Peace og skildi bik­ar­inn eftir á svið­inu. Hún sagði ákvörð­un­ina vera mót­mæli gegn alþjóð­legri póli­tískri vernd sem veitt sé „þjóð­ar­morðs­stríði Ísraels á Gaza“.

Verð­launin áttu að vera veitt fyrir kvik­mynd hennar The Voice of Hind Rajab, þar sem fjallað er um dauða fimm ára palest­ínskrar stúlku sem drepin var af ísra­elska hernum. Ben Hania lagði áherslu á að dauði barns­ins væri ekki und­an­tekn­ing, heldur hluti af kerf­is­bundnu þjóð­ar­morði.

„Friður er ekki ilm­vatn sem úðað er yfir ofbeldi svo valdið geti liðið fágað og þægi­legt,“ sagði Ben Hania í ræðu sinni. „Ef við tölum um frið verðum við að tala um rétt­læti. Réttlæti þýðir ábyrgð.“

Hún sagði jafn­framt að ísra­elski her­inn hefði drepið Hind Rajab, fjöl­skyldu hennar og tvo sjúkra­flutn­inga­menn sem sendir voru til að bjarga henni, með með­á­byrgð vold­ug­ustu rík­is­stjórna og stofn­ana heims.

Til að koma í veg fyrir að heim­ild­ar­mynd hennar yrði notuð til „ímynd­ar­þvottar“ ákvað Ben Hania að skilja verð­launin eftir á svið­inu, sem tákn um það kerfi sem hún segir hafa gert fjöldamorð á óbreyttum borg­urum mögu­leg.

„Ég neita að láta dauða þeirra verða bak­grunn fyrir kurt­eisa ræðu um frið,“ sagði hún. „Þegar friður er sóttur sem laga­leg og sið­ferði­leg skylda, byggð á ábyrgð vegna þjóð­ar­morðs, mun ég koma aftur og taka við verð­laun­unum með gleði.“

Opinber afstaða Ben Hania í Berlín kemur í kjöl­far þess að meira en 80 þekktir kvik­mynda­gerð­ar­menn skrif­uðu undir opið bréf þar sem gagn­rýnd var þöggun stjórn­enda kvik­mynda­há­tíð­ar­innar Berl­inale. Meðal und­ir­rit­aðra eru leik­ar­arnir Javier Bardem, Tilda Swinton og Brian Cox, auk leik­stjór­anna Mike Leigh og Adam McKay.

Und­ir­rit­aðir, sem allir hafa áður tekið þátt í hátíð­inni og voru sam­hæfðir af hópnum Film Workers for Palestine, for­dæmdu það sem þeir köll­uðu „and-palest­ínska kyn­þátta­hyggju“ Berl­inale-hátíð­ar­innar og gagn­rýndu að hún krefð­ist ekki ábyrgðar vegna brota á alþjóða­lögum. Í bréf­inu var bent á skýran tví­skinn­ung, þar sem þögn hátíð­ar­innar um Gaza var borin saman við háværan stuðn­ing hennar við Úkraínu og Íran.

The Voice of Hind Rajab hefur farið sig­ur­för um heim­inn en hún hefur hlotið fjöldi verð­launa og er meðal ann­ars til­nefnd til Ósk­arsverð­laun­anna fyrir bestu erlendu kvik­mynd­ina. Myndir lýsir síð­ustu sól­ar­hringum hinnar 5 ára Hind Rajab, sem skrið­dreka­her­menn Ísra­els­hers myrtu í köldu blóði árið 2024, ásamt sex ætt­ingjum hennar og tveimur sjúkra­liðum. Myndin er leikin en alvöru rödd Hindar er notuð í kvik­mynd­inni en þar má heyra sím­töl Hindar litlu við móður sína og neyð­ar­línu­starfs­mann Rauða Hálf­mán­ans, sem hún átti á meðan hún var föst í bif­reið ætt­ingja sinna, rétt áður en hún var myrt.