Gunnhildur L. Marteinsdóttir, sálfræðingur á Reykjalundi, segir í grein á Vísi hvernig sífellt harðari rekstrarkröfur eru farnar að móta endurhæfingarstarfsemina.
„Afleiðingin er sú að kjarninn í endurhæfingunni eins og faglegt mat, samráð og þverfagleg samvinna er að veikjast smám saman.“
Hún segir meðal annars að „Þverfagleg endurhæfing byggi á sérfræðiþekkingu og dómgreind þeirra sem starfa innan kerfisins. Ef rekstrarlíkön grafa undan þeirri dómgreind er hætt við að þjónustan verði skilvirk á pappír en árangurslítil í raun. Þá tapar ekki aðeins fagfólkið, heldur fyrst og fremst það fólk sem treystir á endurhæfinguna til að endurheimta virkni, sjálfstæði og lífsgæði.“
Reykjalundur stærsta endurhæfingastofnun landsins
Gunnhildur tekur fram að til að þróa einstaklingsmiðaða meðferð þurfi „þverfagleg endurhæfing að eiga sér stað sem byggir á samvinnu ólíkra fagstétta með sameiginlegri sýn og svigrúmi. Og krefst slík vinna, trausts og faglegs sjálfstæðis. Reykjalundur, stærsta endurhæfingarstofnun landsins, hefur um árabil verið leiðandi á þessu sviði og hafa margir nýir starfsmenn og þjónustuþegar nefnt öflugt teymisstarf sem eitt af því fyrsta sem vekur athygli. Samstillt teymi sem vinna heildrænt að bata einstaklinga.“
Á undanförnum árum hafa hins vegar sífellt harðari rekstrarkröfur farið að móta starfsemina eins og fyrr segir sem skapar togstreitu á milli mælanlegrar framleiðni og gæðadrifinnar þjónustu.
Afleiðingar harðari rekstrarkrafna birtast á nokkrum sviðum
„Í fyrsta lagi minnkar tími til samráðs. Þverfagleg teymi þurfa rými til að ræða mál, deila sjónarhornum og móta sameiginlega stefnu. Þegar dagskrár eru þéttar og hver mínúta bundin við „framleiðslu“ verður samráð að lúxus fremur en forsenda árangurs.
Í öðru lagi þrengist faglegt svigrúm. Fagfólk finnur fyrir þrýstingi til að laga sig að stöðluðum ferlum og skilvirknikröfum, jafnvel þegar þær samræmast ekki þörfum einstaklingsins. Þá getur faglegt mat vikið fyrir kerfisbundnum kröfum um hraða og einföldun.
Í þriðja lagi eykst hætta á kulnun. Þegar fagfólk hefur sífellt minni áhrif á eigið starf og upplifir að gæði víki fyrir magni minnkar starfsánægja og hættan á kulnun vex. Það hefur ekki aðeins áhrif á starfsfólkið sjálft heldur einnig stöðugleika þjónustunnar og samfellu í meðferð.“
Þá segir Gunnhildur að þróa þurfi gæðavísa sem endurspegla árangur endurhæfingar í víðari skilningi; þátttöku skjólstæðinga, sjálfstæði þeirra, lífsgæði og langtímaárangur.
