Harðari rekstrarkröfur farnar að móta endurhæfingarstarfsemi

Gunn­hildur L. Mart­eins­dóttir, sál­fræð­ingur á Reykja­lundi, segir í grein á Vísi hvernig sífellt harð­ari rekstr­ar­kröfur eru farnar að móta end­ur­hæf­ing­ar­starf­sem­ina.

„Afleið­ingin er sú að kjarn­inn í end­ur­hæf­ing­unni eins og fag­legt mat, sam­ráð og þver­fag­leg sam­vinna er að veikj­ast smám saman.“

Hún segir meðal ann­ars að „Þver­fag­leg end­ur­hæf­ing byggi á sér­fræði­þekk­ingu og dóm­greind þeirra sem starfa innan kerf­is­ins. Ef rekstr­ar­líkön grafa undan þeirri dóm­greind er hætt við að þjón­ustan verði skil­virk á pappír en árang­urs­lítil í raun. Þá tapar ekki aðeins fag­fólkið, heldur fyrst og fremst það fólk sem treystir á end­ur­hæf­ing­una til að end­ur­heimta virkni, sjálf­stæði og lífs­gæði.“

Reykjalundur stærsta endurhæfingastofnun landsins

Gunn­hildur tekur fram að til að þróa ein­stak­lings­mið­aða með­ferð þurfi „þver­fag­leg end­ur­hæf­ing að eiga sér stað sem byggir á sam­vinnu ólíkra fag­stétta með sam­eig­in­legri sýn og svig­rúmi. Og krefst slík vinna, trausts og fag­legs sjálf­stæðis. Reykja­lundur, stærsta end­ur­hæf­ing­ar­stofnun lands­ins, hefur um ára­bil verið leið­andi á þessu sviði og hafa margir nýir starfs­menn og þjón­ustu­þegar nefnt öfl­ugt teym­is­starf sem eitt af því fyrsta sem vekur athygli. Sam­stillt teymi sem vinna heild­rænt að bata ein­stak­linga.“

Á und­an­förnum árum hafa hins vegar sífellt harð­ari rekstr­ar­kröfur farið að móta starf­sem­ina eins og fyrr segir sem skapar tog­streitu á milli mæl­an­legrar fram­leiðni og gæða­drif­innar þjón­ustu.

Afleiðingar harðari rekstrarkrafna birtast á nokkrum sviðum

„Í fyrsta lagi minnkar tími til sam­ráðs. Þver­fag­leg teymi þurfa rými til að ræða mál, deila sjón­ar­hornum og móta sam­eig­in­lega stefnu. Þegar dag­skrár eru þéttar og hver mín­úta bundin við „fram­leiðslu“ verður sam­ráð að lúxus fremur en for­senda árang­urs.

Í öðru lagi þreng­ist fag­legt svig­rúm. Fagfólk finnur fyrir þrýst­ingi til að laga sig að stöðl­uðum ferlum og skil­virkni­kröfum, jafn­vel þegar þær sam­ræm­ast ekki þörfum ein­stak­lings­ins. Þá getur fag­legt mat vikið fyrir kerf­is­bundnum kröfum um hraða og ein­földun.

Í þriðja lagi eykst hætta á kulnun. Þegar fag­fólk hefur sífellt minni áhrif á eigið starf og upp­lifir að gæði víki fyrir magni minnkar starfs­á­nægja og hættan á kulnun vex. Það hefur ekki aðeins áhrif á starfs­fólkið sjálft heldur einnig stöð­ug­leika þjón­ust­unnar og sam­fellu í með­ferð.“

Þá segir Gunn­hildur að þróa þurfi gæða­vísa sem end­ur­spegla árangur end­ur­hæf­ingar í víð­ari skiln­ingi; þátt­töku skjól­stæð­inga, sjálf­stæði þeirra, lífs­gæði og lang­tíma­ár­angur.