Stöðugildum hjá ríkinu fjölgaði um 16% á tímabilinu 2019 til 2025. Nýjar tölur sýna að vöxturinn liggur nánast eingöngu í grunnþjónustu, þar sem heilbrigðiskerfið vegur þyngst vegna lýðfræðilegra breytinga og tilfærslu verkefna. Á sama tíma hefur Hagstofan leiðrétt fyrri áætlanir um fjölgun ríkisstarfsmanna umtalsvert niður á við.
Heildarfjölgun stöðugilda hjá ríkinu nemur 16% á árunum 2019–2025. Þegar gögnin eru skoðuð nánar kemur í ljós að heilbrigðisþjónusta, öryggisþjónusta og kennslutengd störf skýra samtals 93% af þessari aukningu. Heilbrigðisþjónustan ein og sér dregur vöxtinn áfram og skýrir um 72% af heildaraukningunni.
Aukninguna í heilbrigðiskerfinu má rekja til skýrra lýðfræðilegra breytinga. Á meðan mannfjöldi á Íslandi jókst almennt um 12,8% frá árunum 2019 til 2026, fjölgaði í aldurshópnum 60 ára og eldri um 22%. Mesta aukningin var í aldurshópnum 70 til 79 ára, en sá hópur stækkaði um 35% á tímabilinu. Samhliða þessari öldrun þjóðarinnar hafa verkefni tengd öldrunarþjónustu færst frá sveitarfélögum til ríkisins, auk þess sem framboð á launuðum námsstöðum í heilbrigðisþjónustu hefur verið aukið.
Lítill vöxtur í stjórnsýslu og öðrum störfum
Á meðan grunnþjónustan stækkar hratt er staðan önnur í öðrum geðum ríkisins. Önnur störf en heilbrigðis-, öryggis- og kennslustörf telja um helming allra ríkisstarfa, en þar nam fjölgunin aðeins 2% á sama sex ára tímabili.
Fjölgun stöðugilda ríkisins var mest á árunum 2021 og 2022, í miðjum heimsfaraldri. Samhliða þeim áskorunum stóð yfir innleiðing á styttingu vinnuvikunnar, þar sem vinnutími vaktavinnufólks fór úr 40 stundum í 36 stundir á viku. Sú breyting kallaði á aukna mönnun og fjölgaði stöðugildum í vaktavinnu um 28%, á meðan dagvinnustörfum fjölgaði um 13%. Ef tekið er tillit til þess að vinnustundum á bak við hvert ársverk fækkaði, er raunveruleg aukning ríkisstarfa umtalsvert minni.
Hagstofan leiðréttir tölur sínar
Hagstofan hafði áður áætlað að ríkisstarfsmönnum hefði fjölgað um 4,7% á milli maí 2025 og maí 2026. Nýjustu uppfærslur sýna hins vegar að fjölgunin nam í raun 2,6%. Gögn úr launakerfi ríkisins sýna áþekka þróun, eða um 2,1% breytingu á sama tímabili. Leiðréttingar Hagstofunnar ná einnig til starfa í opinberri þjónustu sem birtust í riti Seðlabankans, Peningamálum, í mars síðastliðnum.
