Lilja er bjartsýn en segir neikvæð efnahagsleg áhrif COVID-19 vera gríðarleg

Lilja Dögg Alfreðs­dóttir, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, er bjart­sýn á að Íslend­ingar nái tökum á COVID-19 ef allir leggja sitt af mörkum. „Við verðum að for­gangs­raða í þágu sam­fé­lags­ins,“ skrifar hún í pistil sem birt­ist í Morg­un­blað­inu.

Lilja segir fyrsta skrefið í bar­átt­unni gegn kór­óna­veirunni sem veldur COVID-19 snú­ast að heilsu­vernd. Hún segir heil­brigð­is­yf­ir­völd hafa staðið sig vel og dáist að þeim sem hafa farið í sótt­kví til að vernda heilsu ann­arra. Næst þarf að huga að efna­hags­legum og félags­legum þáttum að sögn Lilju.

„Neikvæð efna­hags­leg áhrif veirunnar eru ein­hver þau mestu sem alþjóða­kerfið hefur séð í langan tíma. Þess vegna þarf umfang efna­hags­að­gerða rík­is­stjórn­ar­innar að vera veru­legt,“ skrifar Lilja. Hún segir að stjórn­völd þurfi að hafa „augun á veg­inum og fót­inn á bens­ín­gjöf­inni“.

„Rík­is­stjórnin er með­vituð um þessa hættu og hefur und­ir­búið mót­væg­is­að­gerðir sem hrint verður í fram­kvæmd á réttum tíma, í sam­starfi við lyk­il­að­ila, fag­stéttir, atvinnu­líf og sam­tök.“

Hún segir að nú sé tími til að grípa til aðgerða. „Það dugar lítt að sitja með hendur í skauti og bíða vors­ins.“

Hún tekur dæmi: „Við getum fært atvinnu­líf­inu aukið súr­efni með almennum aðgerðum, lækkað trygg­ing­ar­gjald fyr­ir­tækja og end­ur­skoðað gistin­átta­skatt. Á sama hátt eiga sveit­ar­fé­lög að leggj­ast á árarnar, til dæmis með end­ur­skoðun fast­eigna­gjalda sem hafa skilað veru­lega auknum tekjum vegna hækk­andi eigna­verðs. Við eigum óhikað að grípa til aðgerða til hjálpar ferða­þjón­ust­unni, sem glímir við for­dæma­lausar aðstæður. Tug­þús­undir ein­stak­linga hafa atvinnu af ferða­þjón­ustu og greinin hefur skapað yfir 40% af gjald­eyr­is­tekjum þjóð­ar­bús­ins. Útlána­vextir fjár­mála­kerf­is­ins hafa ekki lækkað í takt við meg­in­vexti Seðla­banka Íslands. Þetta verður að breyt­ast og huga verður að greiðslu­frestum fyr­ir­tækja sem lenda í vand­ræðum vegna ástands­ins. Pen­inga­mála­yf­ir­völd og rík­is­sjóður verða að ganga í takt svo aðgerð­irnar heppn­ist sam­fé­lag­inu til heilla. Þá ætti bank­inn einnig að auka laust fé í umferð og end­ur­skoða nið­ur­greiðslu­feril skulda rík­is­sjóðs Íslands. Hlut­deild­ar­lán sem félags- og barna­mála­ráð­herra hefur kynnt geta einnig haft mikil áhrif, unnið með hag­kerf­inu og aðstoðað fólk til að eign­ast eigin íbúð.“