Segir spillingu lifa góðu lífi hér: „Íslensk spilling minni og ómerkilegri en útlensk spilling“

Atli Þór Fanndal segir í grein sinni að „íslensk yfir­völd töldu ástæðu­laust að birta Samning Sam­ein­uðu þjóð­anna gegn spill­ingu í stjórn­ar­tíð­indum fyrr en rúmum ára­tug eftir full­gild­ingu hans. Þetta kemur fram í grein Bjarna Már Magn­ús­sonar, pró­fess­ors við laga­deild Bif­rastar sem birt­ist í Morg­un­blað­inu í dag. Samn­ing­ur­inn var fyrst birtur 26. Ágúst árið 2022.“

Atli Þór, sem er fram­kvæmda­stjóri Íslands­deildar Transparency International, bætir við að „þessi töf tak­markar að öllum lík­indum getu sak­sókn­ara til að sækja spill­ing­ar­mál þótt enn sé hægt að gefa út ákæru í sam­ræmi við íslensk lög. Það sem ekki kemur fram í grein Bjarna er að tæpri viku áður en úttekt­ar­nefnd fíkni­efna- og afbrota­mála­skrif­stofu Sam­ein­uðu þjóð­anna (UNODC) var á leið til Reykja­víkur til að meta vinnu við inn­leið­ingu samn­ings­ins af hálfu Íslands varð uppi fótur og fit hjá fram­kvæmda­vald­inu. Það yrði óbæri­legt að þamba kaffi og borða kleinur með úttekt­ar­nefnd­inni ef samn­ing­ur­inn er ekki einu sinni form­lega birtur.“

Bætir við:

„Yfirvöld til­kynntu úttekt­ar­nefnd UNODC ekki um málið en engar áhyggjur, Íslands­deild Transparency hefur þegar tekið að sér að spilla gleð­inni og til­kynnt UNODC. Fyrst og fremst er um að ræða enn eitt dæmið um hvaða hags­munir ráða för hér á landi. Þrátt fyrir ábend­ingar GRECO og OECD ára­tugum saman er bar­áttan gegn spill­ingu aldrei í for­gangi. Þrátt fyrir banka­hrun og gráa lista FATF er bar­áttan gegn spill­ingu aldrei ofar­lega í huga. Þrátt fyrir einka­væð­ingu, van­traust og klúður við fram­kvæmd kosn­inga má ekki setja neinn kraft í að sauma fyrir spill­ing­ar­á­hættur.“

Segir að „þegar hins vegar kemur að því að halda and­lit­inu má alveg leggja eitt­hvað á sig. Það var í lok árs­ins 2019 sem Andrés Ingi Jónsson, þá þing­maður VG en nú Pírata, lagði fyr­ir­spurn fyrir þingið vegna brotalamar við birt­ingu alþjóða­samn­inga. Í svari þáver­andi utan­rík­is­ráð­herra kemur fram að um 300 alþjóða­samn­ingar bíði lík­lega birt­ingar en áhersla sé lögð á að birta mik­il­væga samn­inga. „Síð­ast­lið­inn ára­tug hefur dregið úr birt­ingu þjóð­rétt­ar­samn­inga í C-deild Stjórn­ar­tíð­inda. Koma þar til nokkrar ástæður, en eftir efna­hags­hrun var dregið veru­lega úr fjár­munum til þess­ara verk­efna og for­gangs­röðun birt­inga end­ur­skoðuð þannig að lögð var áhersla á að birta samn­inga þar sem birt­ing væri nauð­syn­leg for­senda rétt­ar­á­hrifa,“ segir í svar­inu.

Helsti milli­ríkja­samn­ingur alþjóð­legrar bar­áttu gegn spill­ingu náði því ekki í gegnum nál­ar­auga for­gangs­röð­unar fram­kvæmd­ar­valds­ins og beið með öðrum létt­vægum mál­efnum í rúman ára­tug.“

Atli Þór bendir á að „á Íslandi skortir heild­stæða opin­bera stefnu um bar­áttu gegn spill­ingu. Samhæfð áætlun og stra­tegía er ekki til. Sérhæfð stofnun sem rann­sakar póli­tíska spill­ingu er ekki til. Utan­um­hald um hags­muna­skrán­ingu er í molum. Vís­bend­ingar um spill­ing­ar­á­hættur eru huns­aðar, ábend­ingar og jafn­vel játn­ingar um útgáfu til­efn­is­lausra reikn­inga til Alþingis eru án áfleið­inga og áfram má telja.“

Hann nefnir að end­ingu að „ábend­ingar frá erlendum ríkjum um þátt­töku íslenskra aðila í mútum eru settar ofan í skúffu og ekki rann­sak­aðar. Það er jú engin spill­ing á Íslandi eða ef hún er til þá er íslensk spill­ing aug­ljós­lega miklu minni og ómerki­legri en útlensk spill­ing ekki satt? Það er eng­inn óþekktur kerf­is­galli eins og skrif­stofa Alþingis orð­aði það í nýlegu svari vegna lík­kistu­inn­flutn­ings dóms­mála­ráð­herra. Mark­miðið er að sjá til þess að ekk­ert virki þegar upp kemst um spill­ingu. Sú póli­tíska ákvörðun að setja samn­ing SÞ gegn spill­ingu aft­ast í bún­kan er auð­vitað í sam­ræmi við annað. Það er nefni­lega stefnan að dekra við Spill­ingu en skella svo sök­inni á systur hennar fúsk.“