Þögnin rofin í Fjarðabyggð: „Okkur þykir mjög miður að vera komin á þennan stað“

Nýjir stjórn­endur hafa verið skip­aðir tíma­bundið, hjá slökkvi­liði Fjarða­byggðar eftir að slökkvi­liðs­stjóri og aðstoð­ar­slökkvi­liðs­stjóri létu af störfum um síð­ustu mán­að­ar­mót. Óskuðu þeir eftir því að stíga til hliðar eftir að svört skýrsla mannauðs­fyr­ir­tæk­is­ins Attentus leit dags­ins ljós en henni var ætlað að rann­saka ásak­anir um óvið­eig­andi hegðun stjórn­end­anna.

Sjá einnig: „Svört skýrsla“ um slökkvi­lið Fjarða­byggðar – Einelti og kyn­ferð­is­leg áreitni í æðstu stöðum

Sakaðir um óviðeigandi hegðun

Fjarða­byggð hefur loks­ins rofið þögn­ina um skýrluna og starfs­lok yfir­manna slökkvi­liðs sveit­ar­fé­lags­ins en sveit­ar­stjórn­ar­menn fund­uðu með blaða­manni Aust­ur­fréttar sem svo birti frétt í dag um málið. Mannlíf hafði ítrekað beðið um svör en sam­skipta­stjóri sveit­ar­fé­lags­ins hunds­aði spurn­ing­arnar.

Samkvæmt frétt Aust­ur­fréttar hefur vinnu­hópur með utan­að­kom­andi sér­fræð­ingum verið skip­aður til að bæta and­rúms­loftið í slökkvi­lið­inu til fram­búðar. Segir bæj­ar­stjór­inn að búast megi við að það muni taka tíma að koma starfsandandum á góðan stað.

Líkt og fram hefur komið í fréttum Mannlífs um málið, voru yfir­menn­irnir sak­aðir um óvið­eig­andi hegðun, ein­elti og slaka stjórn­ar­hætti. Þá var aðstoð­ar­slökkvi­liðs­stjór­inn sak­aður um kyn­ferð­is­lega áreitni gagn­vart nokkrum und­ir­mönnum sínum.

For­stöðu­maður stjórn­sýslu- og upp­lýs­inga­mála hjá Fjarða­byggð, Þórður Vilberg Guð­munds­son, segir í sam­tali við Aust­ur­frétt að í des­em­ber í fyrra hafi kvart­anir um starfsanda og stjórn­un­ar­hætti í slökkvi­lið­inu, borist bæj­ar­ráði form­lega en það fer með mál­efni slökkvi­lið­is­ins innan stjórn­kerfis sveit­ar­fé­lags­ins.

Þær ásak­anir hafi bæj­ar­ráð fjallað um og í kjöl­farið farið í ferli sem leiddi til þess að strax var leitað að utan­að­kom­andi aðila til að rann­saka þær. Attentus varð fyrri val­inu vegna þess að það var til­búið að fara hrað­ast í þá vinnu. Í jan­úar byrj­uðu sér­fræð­ingar fyr­ir­tæk­is­ins að rann­saka málin.

Tjá sig ekki um einstök atriði

Þórður segir aðspurður hvort stjórn­endur sveit­ar­fé­lags­ins hafi vitað af ásök­un­unum fyrr en hefur komið fram, sagði hann að ein­hverjir starfs­menn hafi heyrt sögu­sagnir af slíku en að sveit­ar­fé­lagið geti ekki unnið að neinum málum á grund­velli sögu­sagna. Þá sagði hann að eng­inn hafi verið sendur í leyfi á meðan á rann­sókn­inni stóð en að Fjarða­byggð svari að öðru leyti ekki spurn­ingum um veik­inda­leyfi ein­stakra starfs­manna, að öðru leyti en því að fyrir þeim leyfum eru ýmsar ástæður. Samkvæmt heim­ildum Mannlífs hefur aðstoð­ar­slökkvi­liðs­stjór­inn verið í leyfi í tals­verðan tíma.

Er Þórður var spurður hvort Attentus hafi stað­fest í skýrslu sinni ásak­an­irnar á hendur yfir­mönnum slökkvi­liðs­ins, svar­aði hann á diplomat­ískan hátt. „Í skýrsl­unni koma fram ákveðnar ásak­anir sem Attentus skoðar og metur. Nið­ur­staðan er að starfsandi og vinnu­lag innan slökkvi­liðs­ins hafi ekki verið í lagi. Við tjáum okkur ekki um ein­stök atriði.“

Föstu­dag­inn 31. mars á þessu ári skil­aði Attentus skýrslu sinni til Fjarða­byggðar en tíma setn­ingin var frekar slæm þar sem bæði stjórn­endur sveit­ar­fé­lags­ins og við­bragðs­að­ilar, að með­töldu slökkvi­lið­inu, sem ann­ast meðal ann­ars sjúkra­flutn­ingar á svæð­inu, höfðu staðið í ströngu vegna snjó­flóða í Nes­kaups­stað sem og vegna hættu­á­stands af völdum ofan­flóða um næstum allt sveit­ar­fé­lagið. Þá urðu bæj­ar­stjóra­skipti á sama tíma en þá tók Jóna Árný Þórð­ar­dóttir við af Jóni Birni Hákon­ar­syni.

Sérfræðihópur skipaður

Áður en Jóna og Þórður, ásamt Eyþóri Evarðs­syni, M.A. í vinnu­sál­fræði, fund­uðu með starfs­fólki þann 17. apríl, voru niðu­stöður skýrsl­unnar kynntar inn­an­hús hjá Fjarð­ar­byggð. Þá var um leið virkj­aður frestur sem hlut­að­eig­andi starfs­menn slökkvi­liðs­ins höfðu til and­mæla­réttar. Líkt og fram hefur komið, ósk­uðu yfir­menn­irnir eftir því að hætta störfum og gerður þeir það um síð­ustu mán­að­ar­mót.

„Það bera allir hag slökkvi­liðs­ins fyrir brjósti, þar með talið þessir yfir­menn. Því víkja þeir með hags­muni slökkvi­liðs­ins að leið­ar­ljósi,“ sagði Jóna Árný í sam­tali við Aust­ur­frétt. Er hún var spurð nánar um hvort þeir hafi átt frum­kvæði að því að víkja úr starfi svar­aði hún: „Þetta er sam­komu­lag, lyktir verða aldrei þessar nema að und­an­gengnu sam­tali. Þetta ferli hefur tekið allan maí með and­mæla­rétt­inum. Þegar leið á mán­uð­inn teikn­að­ist þessi nið­ur­staða upp. Það er engum sagt upp, það er þeirra nið­ur­staða og ósk að það væri öllum fyrir bestu að þeir stigju til hliðar.“

Ekki fyrstu vandræði slökkviliðsins

Jóna sagði aðspurð hvort gerðir hafi verið starfs­loka­samn­ingar við yfir­menn­inar, en það er ein af þeim spurn­ingum sem Mannlíf hefur beðið eftir svarið við, svar­aði hún: „Við tjáum okkur ekki um það. Þetta er bara nið­ur­staðan – að þeir stigi út.“

Fram kemur í frétt Aust­ur­fréttar að Vinnu­eft­ir­litið hafi eft­ir­lit með vinnu­vernd­ar­lögum, en bæði ein­elti og kyn­ferð­is­leg áreitni falla undir þau. Aðspurð hvort ein­hverjum málum hafi verið vísað til eft­ir­lits­ins frá slökkvi­lið­inu segj­ast Jóna og Þórður ekki geta tjáð sig um mál ein­stakra starfs­manna. Þó segja þau að engar áminn­ingar hafa verið veittar í ferl­inu.

Vand­ræða­gang­ur­inn hjá slökkvi­lið­inu í Fjarða­byggð er ekki nýr af nál­inni en er þetta í annað skiptið á frekar stuttum tíma sem vanda­mál koma þar upp. Slökkvi­lið­is­manni var sagt upp sum­arið 2019 og annar áminntur eftir kvart­anir sam­starfs­kvenna. Var Fjarða­byggð síðar dæmd til að greiða bætur til þess er sagt var upp, í ljósi þess að starfs­menn sveit­ar­fé­lags­ins höfðu ekki rann­sakað málið nægi­lega vel. Á þessum tíma voru starfs­manna­mál sveit­ar­fé­lags­ins til með­ferðar innan bæj­ar­kerf­is­ins en tvö ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tæki höfðu komið að því að reyna að laga starfsand­ann innan slökkvi­lið­ins. Vegna ald­urs hættu þáver­andi yfir­menn hjá lið­inu en vorið 2021 voru þeir stjórn­endur ráðnir sem nú voru að hætta.

„Okkur þykir mjög miður að vera komin á þennan stað, þetta er ekki staða sem neinn vill vera í. Ég get ekki tjáð mig um for­tíð­ina að öðru leyti en því en allir sem að þessum málum koma hefðu viljað sleppa því að vera í þess­ari stöðu. Þessi staða end­ur­speglar ekki Fjarða­byggð sem vinnu­stað. Hjá okkur starfa yfir 400 manns í ýmsum stofn­unum. Það er ekki mín upp­lifun eftir að hafa tekið við sem bæj­ar­stjóri að staðan sé svona víða, þetta er staðan í einni starfsein­ingu. Við getum samt ekki annað en tek­ist á við það sem við erum með í hönd­unum núna og erum að gera það,“ segir Jóna Árný í sam­tali við Aust­ur­frétt, um þá stað­reynd að tveimur árum eftir síð­ustu umskipti innan liðs­ins virð­ist aftur vera komið á byrj­un­ar­reit.

Júlíus Alberts­son hefur verið settur aðstoð­ar­slökkvi­liðs­stjóri og Indriði Mar­geirs­son yfir­varð­stjóri, báðir til bráða­birgða. Þá hefur Fjarða­byggð aukreitis ráðið þrjá ráð­gjafa til að vinna að úrbætum með sér og slökkvi­lið­inu. Auk Eyþórs eru í hópnum sér­fræð­ingur í mannauðs­málum sem og örygg­is­ráð­gjafi. Þá bæt­ist við í haust sér­fræð­ingur í mál­efnum slökkvi­liða. Þau Jóna og Þórður, ásamt bæj­ar­ráði, fóru á fund við slökkvi­liðið á mánu­dag­inn.

„Þessi hópur er kom­inn í fullan gang við búa til skipu­lag og áætl­anir. Það gengur vel. Allir sem koma að þessu verk­efni vinna að því af heilum hug. Ráð­gjaf­arnir voru hjá okkur síð­ast á fimmtu­dag og verða hjá okkur reglu­lega. Næsti fasi í upp­bygg­ing­unni hefst í haust þegar sér­fræð­ingur um mál­efni slökkvi­liða kemur til okkar. Sér­fræð­ing­arnir sem eru með okkur nú hætta ekki þá heldur fylgja okkur það til okkur líður betur með stöð­una. Við höfum að und­an­förnu skipu­lagt sum­ar­frí og annað sem þarf til að sum­arið gangi upp eins og það eigi að gera. Það hafa allir unnið saman að því,“ segir Jóna Árný.

Segist Jóna finna fyrir stuðn­ingi frá starfs­fólki slökkvi­lið­ins við vinn­una. „Já, mér finnst ég gera það. Við erum með lið sem vinnur að heil­indum að því sem þarf.“

Mun taka tíma

Tekur Jóna Árný þó fram að umbreyt­ingin ger­ist ekki með einum smelli heldur taki það sinn tíma.  „Við gefum okkur að þurfa að halda vel utan um liðið í tvö ár til að kom­ast á rétt ról. Það er erfitt að gefa út tíma­línur en ef ég horfi raun­sætt á hlut­ina þá myndi ég segja að eftir ár værum við komin á góðan stað og eftir ár í við­bót geta sagt að við hefðum kom­ist alla leið. Til þess þarf að fara í gegnum ýmsa þætti og þess vegna fáum við sér­fræð­inga úr ólíkum áttum með okkur.

Með þess­ari vinnu eru málin komin í ákveð­inn far­veg sem við von­umst til að skapi frið og grunn að góðri og upp­byggi­legri vinnu. Það ætla allir að gera þetta vel. Ekkert okkar sem komum að þessu máli bað um að vera í þess­ari stöðu en við verðum að vinna okkur saman út úr því,“ segir Jóna Árný að lokum.

Spurning um starfslokasamning

Mannlíf ræddi við sér­fræð­ing í stjórn­sýslu­lögum sem sagði erfitt að segja til um starfs­loka­samn­ing í til­fellum sem þessum, það væri mögu­legt að um væri ein­fald­lega að ræða upp­gjörf vegna upp­sagnar að ræða, sem yfir­menn­irnir hafi áunnið sér. „Þó að það sé stundum talað um starfs­loka­samn­ing, það þýðir oft ekk­ert meira en þrír mán­uðir. Þetta hug­tak er bara notað svona. Ég held að það sé mjög sjald­gæft að fólki sé borgað eitt­hvað mikið umfram þennan þriggja mán­aða upp­sagn­ar­frétt,“ sagði sér­fræð­ing­ur­inn en tók fram að hann sé að tala almennt um svona mál, ekki mál Fjarða­byggðar enda hafi hann ekki sér­staka vit­neskju um það mál.