Fyrrverandi njósnari telur sig vita hvers vegna Trump vilji Grænland

Fyrr­ver­andi njósn­ari hjá CIA hefur greint frá því sem hann telur að kunni að vera raun­veru­legar hvatir Banda­ríkja­for­seta, Donalds Trump, fyrir því að vilja ná yfir­ráðum yfir Græn­landi. Andrew Busta­m­ante starf­aði áður hjá banda­ríska flug­hernum og við rekstur kjarn­orkuknú­inna lang­drægra eld­flauga (ICBM) áður en hann var ráð­inn til leyni­þjón­ustu­deildar CIA, National Clandestine Service.

Andrew Busta­m­anteÞessi njósn­ari vill senni­lega frekar Moscow Mule en hristan Martini

Mynd: Everyda­ySpy/Andrew Busta­m­ante

Í dag heldur hann úti hlað­varp­inu Everyda­ySpy, þar sem hann fjallar um meðal ann­ars stjórn­mál, alþjóð­leg átök, sál­fræði og, eðli máls­ins sam­kvæmt, leyni­þjón­ustur. Nýlega lýsti Trump því yfir að hann hygð­ist leggja tolla á Bretland og sjö önnur Evr­ópu­ríki nema þau sam­þykktu að Banda­ríkin fengju að kaupa Grænland af Danmörku. Mirror fjall­aði um málið.

For­sæt­is­ráð­herra Bret­lands, Keir Starmer, brást við þessu í dag á blaða­manna­fundi og sagði toll­ana „ranga“, og lagði áherslu á að ein­ungis Grænland og Danmörk hefðu vald til að ákveða fram­tíð land­svæð­is­ins.

Trump heldur því fram að Banda­ríkin þurfi Grænland af þjóðar­ör­ygg­is­á­stæðum og að hann muni eign­ast eyj­una á „auð­veldan hátt“ eða „erf­iðan hátt“, sem gefur til kynna að hern­að­ar­í­hlutun sé enn mögu­leg.

Andrew telur hins vegar að fleiri þættir séu í spil­inu.

„Yfir­burðir Banda­ríkj­anna á norð­ur­slóðum eru lyk­il­at­riði fyrir stöðu þeirra sem leið­andi stór­veldis. Það er fyrsta rök­semdin fyrir Græn­landi,“ sagði njósn­ar­inn fyrr­ver­andi.

„Önnur rök­semdin snýr að efna­hags­legu sjálf­stæði Banda­ríkj­anna, ekki aðeins hvað varðar stra­tegískt mik­il­vægar auð­lindir eða sjald­gæfa jarð­málma, heldur einnig önnur lyk­il­stein­efni. Þau stein­efni sem nauð­syn­leg eru fyrir efna­hags­lega þróun, sem og sjald­gæfir jarð­málmar sem þarf til hern­að­ar­tækni­fram­fara og vopna­væð­ingar, eru bæði til staðar á Græn­landi, og hlýnun jarðar gerir sífellt stærri hluta lands­ins aðgengi­legan. Þannig eru mjög raun­veru­legir banda­rískir hags­munir af því að ná ein­hverjum yfir­ráðum yfir auð­lind­unum á Græn­landi. Hins vegar er engin laga­leg for­senda, jafn­vel sam­kvæmt banda­rískum stöðlum, fyrir því að taka landið með valdi. Svo hvað þýðir það?“

Andrew telur að Banda­ríkin myndu vinna beint með fyr­ir­tækjum á svæð­inu í við­skipta­legum til­gangi til að „fara fram hjá“ hefð­bundnum stjórn­mála­sam­skiptum og færa sig strax yfir í beint við­skipta­sam­band.

Hann bætti við:

„Banda­ríkin munu taka yfir þau svæði á Græn­landi sem þau vilja, og ég held að þau muni finna leið til þess án þess að grafa undan NATO.

„Ég sé hins vegar enga nið­ur­stöðu þar sem Danmörk er sátt. Ég sé frekar nið­ur­stöðu þar sem Græn­lend­ingar eru ánægð­ari en, þú veist, móð­ur­landið eða ‚móð­ur­fyr­ir­tækið‘.

„En þetta er afar erfitt að spá fyrir um, hversu hratt, á hvaða hátt og svo fram­vegis. En þetta er ekki eitt­hvað sem mun ein­fald­lega gleym­ast.“

Hann við­ur­kenndi að „engin rök“ væru fyrir því að Banda­ríkin tækju Grænland með valdi. Hann hélt áfram:

„Það eru engin rök fyrir því að þau reyni að rjúfa skuld­bind­ingar sínar gagn­vart NATO með því að ganga hart fram, hvort sem er póli­tískt eða hern­að­ar­lega, gegn NATO-banda­manni sem í raun fer með vernd land­svæð­is­ins. Þetta er því mjög und­ar­leg og rugl­ings­leg staða.“

Stra­tegísk staða Græn­lands milli Norður-Ameríku og norð­ur­slóða gerir það afar mik­il­vægt fyrir eft­ir­lit með sigl­ingum og snemm­búin við­vör­un­ar­kerfi gegn eld­flaugaógn frá fjand­sam­legum ríkjum.

Svæðið býr einnig yfir miklum nátt­úru­auð­lindum, þar á meðal úrani, járni, sjald­gæfum jarð­málmum og mögu­lega olíu- og gaslindum, þó Trump hafi áður sagt að Banda­ríkin þurfi Grænland af „þjóðar­ör­ygg­is­á­stæðum, ekki vegna stein­efna“.

Í frek­ari umræðu um spenn­una lagði Andrew til að deilan myndi lík­lega ekki lengi ráða ríkjum í frétta­flutn­ingi. Hann lýsti henni sem „ekki sér­lega spenn­andi“ og benti á að athygli almenn­ings dofni ef saga „blæðir ekki“.

Hann bætti við að fólk myndi „hætta að fylgj­ast með“ þegar við­skipta- eða efna­hags­samn­ingar yrðu loks gerðir, og það sé eitt­hvað sem Trump „viti vel“.

Hann hélt áfram:

„En akkúrat núna hefur hann tæki­færi til að halda áfram að sýna vald sitt, með stra­tegískri tví­ræðni eftir vald­beit­ingu sína í Venes­ú­ela, svo hvers vegna ekki að mjólka það til hins ýtrasta og láta fólk velta fyrir sér hvort það eigi ein­fald­lega að lúta kröfum hans varð­andi Grænland?“