Norskur dómstóll hefur gert innheimtufyrirtækinu Riverty að endurgreiða norskum bílstjórum um 300 milljónir norskra króna, sem jafngildir tæpum fjórum milljörðum íslenskra króna, vegna ólögmætra innheimtugjalda á einkabílastæðum. Um er að ræða stærstu hópmálsókn í sögu Noregs á sviði neytendaréttar. Hér á landi fylgjast hagsmunaaðilar náið með málinu, enda er talið að dómurinn geti haft mikið fordæmisgildi fyrir íslenska neytendur sem búa við svipaðan veruleika.
Græðgisvæðing og ólöglegt álag
Kjarni málsins snýst um einfalda reglu: innheimtugjald á reikningi má aldrei vera hærra en raunverulegur kostnaður fyrirtækisins við að senda hann. Í Noregi sýndi neytendaráðið fram á að raunkostnaður við kröfu í heimabanka væri aðeins um 2,50 norskar krónur, en Riverty innheimti á milli 49 og 69 krónur fyrir hverja færslu – allt að tuttugufalt hærri upphæð en leyfilegt er.
Dómurinn nær til 6,3 milljóna reikninga sem innheimtir voru fyrir stór bílastæðafyrirtæki á borð við Apcoa, Onepark og Aimo Park. Riverty þarf nú að endurgreiða mismuninn ásamt vöxtum og dráttarvöxtum. Fyrirtækið er ósammála niðurstöðunni og íhugar áfrýjun.
Staðan á Íslandi: Samtök krefjast aðgerða stjórnvalda
Sú staða sem lýst er í Noregi er íslenskum bíleigendum vel kunnug. Félag íslenskra bifreiðaeigenda (FÍB) hefur um langt skeið gagnrýnt harðlega það sem félagið kallar „græðgisvæðingu“ á einkabílastæðum hér á landi. Bíleigendur mæta iðulega háum vangreiðslu- og vanrækslugjöldum sem birtast fyrirvaralaust í heimabönkum, oft án fullnægjandi útskýringa og í gegnum frumskóg ólíkra smáforrita.
FÍB og Neytendasamtökin hafa þegar krafist þess að íslensk stjórnvöld skerist í leikinn og taki á starfsháttum bílastæðafyrirtækja, sem samtökin telja brjóta gegn innheimtulögum, samningalögum og góðum viðskiptaháttum. Neytendastofa hefur þegar tekið undir hluta þessarar gagnrýni og sektað fjögur íslensk bílastæðafyrirtæki fyrir brot á reglum um verðmerkingar og viðskiptahætti.
Fordæmi sem gæti fært íslenskum neytendum fé
FÍB telur að norski dómurinn sé mjög mikilvæg vopn í baráttunni hér heima. Þar sem norski dómurinn byggir á neytendaverndarreglum sem eiga sér hliðstæðu í íslensku regluverki, gæti niðurstaðan gefið íslenskum neytendum réttilega von um að sambærileg innheimtugjöld hér á landi verði dæmd ólögleg.
Félagið mun fylgjast grannt með því hvort málinu verður áfrýjað í Noregi og meta næstu skref í baráttunni fyrir skýrari reglum, gagnsærri gjaldtöku og raunhæfum leiðum fyrir íslenska bíleigendur til að mótmæla vafasömum kröfum.
