Bætir, hressir og kætir

Fjöl­margar rann­sóknir hafa sýnt fram á holl­ustu tes og það kemur því ekki á óvart að te er vin­sæl­asti drykkur heims á eftir vatni.

Te á sér mjög langa sögu og hefur verið til sem drykkur í tæp­lega 5000 ár.

Allar teg­undir tes koma af sömu plöntu, Camellia Sinensis, eða afbrigðis hennar sem kall­ast Camellia Assamica, en það er aðeins með­ferð og vinnsla eftir tínslu ákvarðar hvort teið verður svart, hvítt eða grænt. Ávaxtate, jurtate og rauðr­unnate eru í raun ekki te heldur seyði úr ávöxtum, blómum, jurtum eða nálum rauðr­unn­ans og inni­halda ekki koffín.

Hvítt te er sér­stakt vegna þess að ein­ungis eru notuð ung lauf­blöð. Þá eru klipptir af runn­anum lauf­sprotar sem eru við það að opn­ast og tvö til þrjú ung lauf­blöð. Í vönd­uð­ustu hvítu tei eru ein­ungis not­aðir lauf­sprotar. Af þess­ari ástæðu er upp­skeru­tím­inn stuttur, stundum ekki nema tveir til þrír dagar nokkrum sinnum á ári. Stuttur upp­skeru­tími og vanda­söm tínsla gerir það að verkum að hvítt te er sjald­gæfara og dýr­ara en annað te og það er aðeins ræktað í mjög tak­mörk­uðu magni í Kína og á Sri Lanka.

Þegar tínslan hefur farið fram er fram­leiðslan ein­föld. Teið er látið þorna í nokkra daga í sól­inni eða í sér­stökum þurrk­húsum. Þessi ein­falda fram­leiðslu­að­ferð gerir það að verkum að hvítt te er mikið um sig, létt og oft má sjá stilka og heil blöð í teinu. Einföld fram­leiðsla þýðir líka að nær­ing­ar­efni lauf­anna varð­veit­ast vel og teið er því sér­stak­lega gott fyrir heils­una.

Drukkið í mörg þúsund ár

Te á sér mjög langa sögu og hefur verið til sem drykkur í tæp­lega 5000 ár. Ein vin­sæl þjóð­saga um upp­runa tes­ins fjallar um keis­ara í Kína sem kall­aði sig Wan Tu. Þekkt bók skálds­ins Lu Yus, Tai Ching, fjallar um Wan Tu og þau áhrif sem te hafði á líf hans. Wan Tu var illur og grimmur harð­stjóri sem var steypt af stóli af einum ráða­manna sinna og hrak­inn á brott til afskekkts staðar í Kína.

Dag einn sat hann í skugg­anum af stórum runna og hug­leiddi hvernig hann gæti náð fram hefndum. Vegna fátæktar sinnar þurfti hann að sætta sig við að drekka ein­ungis vatn. Þar sem Wan Tu sat í þungum þönkum að sjóða vatn, féll lauf af runn­anum ofan við höfuð hans, ofan í pott­inn. Wan Tu komst að því að útkoman var bragð­góður drykkur sem hafði róandi áhrif. Teið hreins­aði hug­ann á svo áhrifa­ríkan hátt að hann sat undir runn­anum næstu sjö árin, drakk te, iðr­að­ist gjörða sinna sem harð­stjóri og hugs­aði um hvernig hann gæti bætt þær upp.

Hann nefndi drykk­inn Thai, sem merkir friður. Wan Tu sneri aftur til heima­borgar sinnar í dul­ar­gervi og varð vel met­inn ráð­gjafi fyrrum ráða­manns síns, sem hafði steypt honum af stóli. Hann varð svo vitur og ást­sæll meðal fólks­ins, að þegar ráða­mað­ur­inn lést, var Wan Tu kos­inn arf­taki hans og stjórn­aði í mörg ár. Á þeim tíma kynnti hann einnig þjóð sína fyrir tei. Ekki fyrr en á dán­ar­beði, leysti Wan Tu frá skjóð­unni.

Heilsu­á­vinn­ingur hvíts tes:

Inni­heldur kraft­mikil andox­un­ar­efni sem vernda lík­amann fyrir sind­ur­efnum og stuðla að frumu­end­ur­nýjun.

• Hægir á öldrun húð­ar­innar.
• Hreinsar húð­ina og kemur í veg fyrir að bakt­er­íur stífli svita­holur.
• Heldur húð­inni bjartri og við­heldur raka.
• Styrkir bein og tennur.
• Er örveru­eyð­andi og verndar því lík­amann gegn sýk­ingum.
• Inni­heldur efni sem talin eru hraða brennslu lík­am­ans.
• Jafnar blóð­sykur og heldur honum stöð­ugum.
• Minnkar streitu­á­hrif í lík­am­anum og hefur góð áhrif á hjartað.

Höfundur / Hildur Frið­riks­dóttir
Heimild / teog­kaffi.is