„Dæmigerð afstaða þeirra sem eru mótfallnir framförum“

Þórdísi Elvu finnst þessi yfir­lýs­ing vera dæmi­gerð afstaða þeirra sem eru mót­fallnir fram­förum.

Rúmlega 100 franskar konur ásaka for­sprakka bylt­ing­ar­innar undir myllu­merk­inu #metoo um norna­veiðar. Catherine Deneuve er ein þeirra kvenna sem skrifað hafa opið bréf þar sem þær gagn­rýna bar­átt­una gegn kyn­ferð­is­legri áreitni og segja hana ógn gegn kyn­ferð­is­legu frelsi. Í yfir­lýs­ing­unni kemur fram að konur sem ekki taki þátt í bylt­ing­unni eigi yfir höfði sér ásak­anir um svik gegn kyn­systrum sínum.

Þær segja karl­mönnum hafa verið vikið úr störfum fyrir sak­leys­is­legar snert­ingar og ein­staka kossa. Það brjóti ekki gegn sæmd kvenna að snerta lík­ama þeirra og gerir þær síður en svo að fórn­ar­lömbum.

Catherine Deneuve er ein þekktasta leik­kona frakka en hún hefur meðal ann­ars skapað sér miklar óvin­sældir eftir opin­bera yfir­lýs­ingu þess lút­andi að standa með leik­stjór­anum Roman Polanski sem sak­aður var um nauðgun á ungri stúlku. Þá var haft eftir Deneuve að nauðgun sé ofmetin.

Þórdís Elva Þor­valds­dóttir er ein þeirra sem farið hefur fremst í flokki bar­átt­unnar á Íslandi segir yfir­lýs­ing­una dæma sig sjálfa. „Hér er verið að for­dæma konur fyrir að standa á rétti sínum að verða ekki fyrir áreitni eða ofbeldi. Til að gera lítið úr þeim eru notuð dæmi eins og „hendi á hné“, „þving­aður koss“ og „kyn­ferð­is­leg skila­boð“ sem konum eru send, svo sem typpa­myndir. Í nútím­anum eru þetta ótví­ræð dæmi um kyn­ferð­is­lega áreitni. Þegar Catherine Deneuve var ung þótti ýmis­legt sem ógnar lýð­heilsu ekki vera sér­stakt til­töku­mál, eins og að reykja í flug­vélum og sleppa bíl­belta­notkun. Sem betur fer hafa við­miðin breyst og kröf­urnar auk­ist.

Mér finnst þessi yfir­lýs­ing vera dæmi­gerð afstaða þeirra sem eru mót­fallnir fram­förum, því fyrr á tímum tíðk­að­ist verra atlæti. Í stað þess að horfa með nostal­gíu til for­tíðar, þar sem mann­rétt­indi voru fótum troðin í öllum flokkum, hvort sem um er að ræða mann­rétt­indi kvenna, þeldökkra, sam­kyn­hneigðra eða trans­fólks svo dæmi séu nefnd ættum við að vera stolt af þeim árangri sem náðst hefur. Við­tök­urnar við #metoo sýna að á heims­vísu erum við lang­flest stolt af þess­ari þörfu bylt­ingu. Ég spái því að Catherine Deneuve og hennar skoð­ana­systkin verði notuð sem dæmi í sögu­bókum fram­tíð­ar­innar um fólk sem and­mælti fram­för­unum, á sama hátt og þeir sem and­mæltu mann­rétt­inda­sigrum ann­arra minni­hluta­hópa.”

Texti / Íris Hauks­dóttir
Mynd / Aldís Páls­dóttir