Jódís Skúladóttir
„Ég nenni ekki að hlusta á þennan tappa snúa út úr orðum mínum“
Jódís Skúladóttir
Minning

Lárus Heið­ars­son lát­inn

Heimur

Alanis Moris­sette kemur út sem pankyn­hneigð

Heimur

Fyrsti dagur Brands í Wandsworth-fang­els­inu sagður nið­ur­lægj­andi

Minning

Sæmi Rokk er fall­inn frá

Heimur

Ungur maður lést í umferð­ar­slysi á Kanarí­eyjum

Heimur

Þjóðerni fórn­ar­lamba skotárás­ar­innar í Kraká stað­fest

Fólk

Garðar var sendur til Kabúl eftir árás­ina í Kjúklinga­stræti

Innlent

Kristrún segir ekki þörf á fastri við­veru banda­rísks her­liðs á Íslandi

Innlent

Lang­tíma­spá bendir til þurr­ari vetrar á Íslandi

Heimur

Huckabee segir Satan stjórna and­stæð­ingum Íran­stríðs­ins

Handbók eitraðra samskipta

Hvernig innra barnið dregst inn í eitrað drama

Handbók eitraðra samskipta
Fangar í eigin hand­riti Hvernig á að stíga út úr leik­riti eitr­aðra sam­skipta Mynd: Unsplash/Logan Weaver

Margir sem sjá í gegnum til­finn­inga­legt ofbeldi, gas­lýs­ingu eða stjórn­un­ar­semi spyrja sig oft sömu spurn­ing­ar­innar: „Veit þessi mann­eskja virki­lega ekki hvað hún er að gera?“

Svarið er flókið en sál­fræðin sýnir að þeir sem spila eitruð sam­skipti eru oft fastir í eigin leik­riti. Þeir stunda svo­kall­aðan „aðferða­leik“ (e. met­hod acting), þar sem þeir trúa eigin frá­sögn 100%. Þetta er ekki endi­lega með­vitað heldur djúp­stæð varn­ar­leið full af afneit­unum.

Drama-þríhyrningurinn og hið tilbúna handrit

Ein besta leiðin til að skilja þetta er í gegnum Karpman Drama Triangle, sem lýsir því hvernig fólk tekur að sér óheil­brigð hlut­verk í sam­skiptum: fórn­ar­lamb (e. Victim), bjarg­vættur (e. Rescuer) eða ofsækj­andi (e. Persecutor).

Sá sem spilar leik­inn er algjör­lega sann­færður um sitt hlut­verk. Ef hann sýnir af sér ofbeld­is­fulla hegðun eða reiði rétt­lætir hand­ritið hans það strax: „Ég var neyddur til þess,“ eða „Ég er raun­veru­lega fórn­ar­lambið hérna.“ Þessi sýn er algjör­lega raun­veru­leg fyrir þeim og verndar egóið fyrir því að finna til skammar.

Segull áfalla - Hvers vegna innra barnið kaupir miða á sýninguna

Fyrir þá sem hafa lifað af æsku­á­föll getur þetta hlut­verka­leik­rit virkað eins og öfl­ugur seg­ull. Í sál­fræði er talað um hug­takið repetition compulsion eða end­ur­tekn­ing­ar­áráttu.

  • Kunn­ug­leiki: Innra barnið dregst að fólki sem minnir á óstöðuga eða erf­iða umönn­un­ar­að­ila úr æsku.
  • Að reyna að laga for­tíð­ina: Við stígum inn í hand­rit leik­manns­ins í þeirri von að ef við bara gefum honum „réttu við­brögðin“ eða gerum betur munum við loks­ins ná að breyta enda leik­rits­ins.

Grein á vegum The Attachment Project um Trauma Reenactment útskýrir hvernig við veljum óaf­vit­andi sam­bönd sem end­ur­spegla gömul áföll í von um að ná loks­ins stjórn á aðstæð­unum. En með því að reyna að þókn­ast leik­mann­inum eða taka á okkur sök­ina þá stað­festum við bara hand­ritið hans; að reiði hans hafi verið rétt­mæt.

Hvernig á að standa upp úr bíósalnum?

Bati eftir áföll felst ekki í því að kenna leik­mann­inum að hann sé í leik­riti. Það er nán­ast ómögu­legt þar sem vörnin er of sterk. Batinn felst í því að hætta að mæta á sýn­ing­una.

Samkvæmt umfjöllun Psychology Today um Repetition Compulsion snýst lækn­ingin um að gera gamla sárs­auk­ann að minn­ingu í stað þess að end­ur­lifa hann í núinu. Þegar við þekkjum leik­inn getum við beitt aðferðum eins og Grey Rock, það er að verða til­finn­inga­lega áhuga­laus eins og grár steinn eða hrein­lega setja afger­andi mörk.

Leik­ur­inn krefst nefni­lega tveggja leik­ara. Um leið og þú neitar að fara eftir hand­rit­inu, fellur sýn­ingin um sjálfa sig.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

5
Minning

Lárus Heið­ars­son lát­inn

Lárus Heið­ars­son, skóg­ar­bóndi og fyrr­ver­andi odd­viti Fljóts­dals­hrepps, var bor­inn til grafar á föstu­dag. Hann lést 28. októ­ber síð­ast­lið­inn eftir skamma en erf­iða bar­áttu við bráða­hvít­blæði. Aust­ur­frétt greindi frá and­lát­inu. Lárus gegndi fjöl­mörgum trún­að­ar­störfum fyrir Fljóts­dals­hrepp og sat í sveit­ar­stjórn frá árinu 2010, fyrst sem vara­odd­viti og síðar odd­viti. Hann kom einnig að mótun Svæð­is­skipu­lags Aust­ur­lands og var í stjórn Sambands...

Mest lesið í vikunni

Landið

Leð­ur­blaka sást á flugi í Fellabæ

Kolbrún Sverrisdóttir náði myndskeiði af dýrinu og hvetur fólk til að snerta það ekki ef það finnst.
Peningar

Fyr­ir­tæki sem eig­in­maður Kristrúnar á hlut í orðið gjald­þrota

Heimur

Þrjár háskóla­stúlkur sak­aðar um kyn­þátta­for­dóma eftir að upp­taka fór á flug á net­inu

Heimur

Gefur and­virði 300 ára gam­als ætt­ar­óð­als til barna á Gaza

Innlent

Mat­vöru­verð hækkar þrátt fyrir boð­aðar verð­lækk­anir

Fólk

Viðtal
Fólk

Líf á mörkum friðar og átaka

Garðar Forberg hefur víða komið við á starfsferlinum. Hann ólst upp í Lúxemborg, er liðsforingi að mennt úr liðsforingjaskóla þýska hersins, rak flugfélag um árabil í Litháen, hefur starfað í friðargæslu í Kósóvó og Afganistan, var um tíma hermálafulltrúi Íslands í hermálanefnd NATO í Brussel, var varnarmálafulltrúi Íslands í Washington DC og í dag kemur hann að ýmsum fyrirtækjum og þá aðallega erlendis. Þá er hann í ráðgjafaráði Vörðu sem er hugveita sem leggur áherslu á þjóðaröryggi og viðnámsþrótt. Garðar segist fyrst og fremst vera Íslendingur.
Fólk

Glæsileg fjöl­skyldupara­dís í Graf­ar­vogi leitar nýrra eig­enda

Fólk

Sjö ein­föld ráð sem gera vetr­ar­hlaupin örugg­ari

Fólk

Lítil en ofur­krútt­leg íbúð með útsýni sem heillar til sölu

Fólk

Stóð á haus í 6.935. sinn á afmæl­is­dag­inn

Fólk

Fimm góðar ástæður fyrir því að stunda meira kyn­líf