Rússneski leikstjórinn Alexander Sokurov hefur ákveðið að taka ekki þátt í Feneyjatvíæringnum eftir að opið bréf frá rússneskum og ítölskum listamönnum og aðgerðarsinnum gagnrýndi þátttöku hans í lokuðum umræðufundum um andóf og frið.
Leikstjórinn hafði verið boðið á ráðstefnu undir yfirskriftinni „Dissent and Peace“ í Feneyjum, en samkvæmt upplýsingum frá skipuleggjendum gat hann ekki mætt vegna „skyndilegs forfalls“. Sokurov sjálfur kallaði þá skýringu hins vegar „vitleysu“.
Í samtali við óháða rússneska miðilinn Agentstvo sagði hann að hann hefði ekki getað flogið til Feneyja „af ástæðum sem hann réði ekki við.“. Við Telegram-rásina Podiem sagði hann að hann hefði verið tilbúinn að ferðast til Feneyja og þegar skrifað ræðu sína.
„Ástæðan er einföld, það voru ákveðin skipulagsmál sem ekki voru leyst í tæka tíð,“ sagði hann.
Í opna bréfinu til forseta Tvíæringsins var umræðufundunum lýst sem „leikriti“, þar sem aðeins ákveðnir og „öruggir“ andófsmenn fengju að taka þátt bak við luktar dyr á meðan raunverulegir andófsmenn sættu fangelsi, útlegð eða dauða.
Höfundar bréfsins sögðu boð til Sokurovs sérstaklega umdeild þar sem hann gæti „sveiflast áhættulaust milli valdsins og alþjóðlegrar viðurkenningar“, á meðan aðrir greiddu hátt verð fyrir andóf sitt.
Meðal þeirra sem skrifuðu undir bréfið voru Nadezhda Tolokonnikova úr Pussy Riot, listakonan Sasha Skochilenko og sýningarstjórinn Marat Gelman.
Athygli vakti að Sasha Skochilenko hafði áður notið opinbers stuðnings Sokurovs þegar hún var dæmd í sjö ára fangelsi árið 2023 fyrir andstríðsboðskap. Sokurov hafði þá kallað málið „niðurlægingu réttarkerfisins“ og dóminn „skelfilegan“.
Marat Gelman sagði síðar að bréfið hefði ekki átt að vera árás á Sokurov persónulega heldur gagnrýni á þátttöku hans í ákveðnum umræðufundi.
„Við gerðum stór mistök, en það breytir ekki kjarnanum í gagnrýninni,“ sagði hann.
Þegar leikstjórinn var spurður út í bréfið sem skrifað var gegn honum sagði hann við Telegram-rásina Rotonda að hann væri „fullur samúðar“ með höfundum þess. „Ég óska þeim þess að finna leið til að sefa beiskju sína,“ sagði hann. „Hvað sem þeim kann að finnast, hvaða punkt sem þau setja á bak við eigin örlög – Rússland mun að eilífu vera, ef ekki föðurland, þá móðurland. Fyrir þau og fyrir mig,“ hafði rásin eftir Sokurov.
Ýmsir rússneskir stjórnarandstæðingar komu Sokurov til varnar. Andrei Pivovarov sagði „algjörlega rangt“ að ráðast á leikstjórann sem hefði árum saman gagnrýnt stjórnvöld og stutt ofsótta einstaklinga.
Yulia Galyamina kallaði bréfið „skammarlegt“ og sagði Sokurov „langt yfir“ slíka gagnrýni hafinn.
Rússneskir ríkismiðlar tóku einnig þátt í umræðunni. Á ríkissjónvarpsstöðinni Rossiya-24 var málið kynnt þannig að „Rússahatarar hefðu ákveðið að þagga niður í manni sem hefði sýnt þeim samúð“.
